27 Mayıs 1960 Darbesi (2)
27 Mayıs 1960 Darbesi (2)
Prof. Dr. Yusuf Özertürk
27 Mayıs Darbesinin kısa tahlili
a- 27 Mayıs 1960 darbesinin gerekçeleri, darbecilerin ileri sürdükleri gibi değildir. Zira ileri sürülen iddialar hem mesnetsiz, hem de gülünçtür (Köpek-Bebek, yedek subay-kara cübbeli vs. isnatlar). ‘Köpek davası, güya bir köpeğin değerinden fazlasına Atatürk Orman Çiftliğine satılması. C. Bayar olayın çarpıtıldığını söylemiştir. Bebek davası, güya A. Menderes bir kadından olan bebeğini (A.A.) Dr. Fahri Atabey’i azmettirerek öldürtmüş’. Bebeğin doğum sırasında öldüğünü her üç kişi de söylemiştir (AM, FA, AA).
b- Başbakan A. Menderes, Ezanın yeniden aslı gibi okunması (Arapça) ve 7 ilde İmam Hatip okulu açılmasında önemli rol oynamıştır.
c- Başbakan A. Menderes, hükümetin planladığı Seydişehir Alüminyum, İskenderun Demir-Çelik ve diğer sanayi projelerinin gerçekleştirilmesi için Sovyetler Birliği ile yakınlaşmaya başlamıştı. Bu ilişkiler ABD’nin pek hoşuna gitmemiştir. Bilindiği gibi ABD ‘çizdiği çizginin dışına çıkan liderleri de, ülkeleri de cezalandırır’. ABD bunu dünyanın pek çok ülkesinde yapmıştır. ABD, devreye hemen karanlık gücünü sokar. Darbenin liderlerinden Cemal Madanoğlu da bu iddiayı doğrular mahiyette şöyle söylemiştir; C. Madanoğlu’na soruluyor ‘CIA, 27 Mayıs 1960 darbesinin içinde miydi?’ Madanoğlu’nun cevabı; ‘CIA işe sonradan el attı ve ordunun içine girdi’. 27 Mayıs darbesinden önce ABD’den Girit adası yakınlarına tatbikat için bir gemi gelmişti Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel hariç, bütün kuvvet komutanları katıldılar. Org. C. Gürsel’in yerine Tümg. Cemal Madanoğlu katılmıştı.
d- A. Menderes; Türkiye, İran, Pakistan, Irak ve İngiltere ile birlikte Bağdat Paktı’nın (CENTO- Central Treaty Organization) kurulmasını (1955-1959) sağlamıştı. A. Menderes’in zamanla İran, Pakistan ve Irak ile iyi ilişkiler kurması İngiltere’nin Ortadoğu politikalarına ters düştü. Menderes’in Sovyetlerle ilişkisi, nasıl ABD’yi kızdırdıysa, Bağdat Paktı meselesi de İngiltere’yi kızdırdı.
e- Pusudaki CHP, iktidarı 1950’de DP’ye kaptırdıktan sonra 10 sene iktidar yüzü görmemişti. CHP bu durumu bir türlü kabullenemiyordu. CHP darbecilerin arkasındaki gölge güçtü. Nitekim MBK (Milli Birlik Komitesi) üyelerinden Muzaffer Karan, Fikret Kuytak, Refet Aksoylu, Suphi Gürsoytrak ve Ahmet Yıldız CHP ile irtibatlı olarak çalışmışlardır. Nitekim darbeden sonra Cemal Gürsel de ‘İsmet Paşa gerdeğe girecek bir delikanlı gibi iktidar için sabırsızlanıyor’ diyecektir. CHP de darbeden memnun olmuşa benziyordu. Çünkü CHP’de ‘Asker geldi memleketi kurtardı’ havası esiyordu.
f- 27 Mayıs 1960 darbesi ile asker siyasete karışmış ve meşru bir iktidarı zorla devirerek suç işlemiştir. Ve çıkardıkları TSK. İHK ile darbelere zemin hazırlanmıştır.
g- Su hiçbir zaman tabii halde tersine akmaz. Darbe ile meşru DP iktidarı düşürüldü de ne oldu?
DP’nin mirasına Adalet Partisi kondu. Değişen bir şey olmadı. Geriye sadece kapanmayan bir yara olan istismara açık, üç idam ve toplumun bölünmesi, kötü bir miras olarak kaldı. Bir de ‘Düşükler’ diyerek. ‘Alyans meselesi’ kaldı.
Heyhat! İbret alınsaydı tarih tekerrür etmezdi…
Kaynakça:
1- Belge, Murat, 27 Mayıs üstüne bir kitap
2- Gündem, Mehmet, ‘Hüsamettin Cindoruk, 27 Mayıs askerin şaşkınlığıydı’ (Yeni Şafak, 22 Ocak, 2014).
3- Emre, Gıyasettin, ‘Yassıada da yapılan işkenceleri çocuklarımıza anlatmamak için sözleştik’ (Zaman, 30 Mayıs, 2008).
4- Doğan, İbrahim, ‘27 Mayısta oradaydım’ analizi (Aksiyon, s.621, 2008).
5- Aydemir, Ş. Süreyya, İhtilalin mantığı ve 27 Mayıs ihtilali
6- Çağlı, Elif, Türkiye’deki askeri darbeler gerçeğine kısa bakış
7- Ünsaldı, Levent, Türkiye’de Asker ve Siyaset
8- Bila, Fikret, Çare ihtilal değil, ‘Komutanın konuşması’ (Milliyet )
9- Ekinci, B, Ekrem, 27 Mayıs 1960 Darbesi