Bulgaristan’daki İslam Kitabından Bir Hatıra

11 Haziran 2019 Salı

Bulgaristan’da komünizmin bütün şiddetiyle sürdüğü 1940’ların ortasıdır.

Yakın geçmişte Sofya İslam Enstitüsü rektörlüğünden emekli olan Dr. İsmail Cambazov, o yıllara dair bir hatırasını şöyle anlatıyor:

“Bir gün beni Dışişleri Bakanlığına bağlı Dinler Komitesi’nden aradılar. N. Georgiev isminde bir memur bana gelecek hafta başlayacak İmam Kursuna lektör (öğretmen) tayin edildiğimi, İslam Tarihi dersi vereceğimi, gereken hazırlığı yapmamı söyledi.

Şaştım. Böyle bir şeyden haberim yoktu. Hemen itiraz ettim. İş Dinler Komitesi Başkanı Lübomir Popov’a dayandı. Popov itirazlarımı sabırla dinledikten sonra:

- “Samimi konuşalım ki, anlaşalım dedi. Kursu Bulgar Komünist Partisi Merkez Komitesi’ndeki arkadaşlar münasip görmüşler. (Zorla) Müslüman isimleri değiştirme meselesi yüzünden İslam âlemi bizden soğudu.

Birçoklarıyla iktisadi ilişkilerimiz sıfırlandı. Biz bu kursu açmakla İslam âlemine şunu söylemek istiyoruz.

- ‘İsim meselesi bir etnik köken meselesidir. Din ise başkadır. Bulgaristan’da Türk yoktur, fakat Müslüman vardır. İşte biz Müslümanlara hoca yetiştiren kurs açıyoruz’.

Hem sizi ben tayin etmedim ki, serbest bırakayım. Müdür ve rektörler İçişleri Bakanlığı tarafından seçildi. Ben ne İçişleri Bakanına karşı çıkabilecek kuvvetteyim, ne de partinin kararına.

Hem de sizi isabetli seçmişler. Biz sizden bunlara biraz İslamiyeti öğretmenizi istiyoruz, onları Müslüman yapmanızı değil.

Hıristiyan kilisesinde 3750 papaz var. Bunlardan sadece birinden şüphe ediyorum. Galiba tanrıya inanıyor. Geri kalan papazların hepsi ateist! Hocaları da böyle yapmalıyız”.

…………………

Nereye kadar inkâr! Şimdi de kitaptan Bulgaristan’daki Osmanlı eserlerinin dökümüne bakalım:

Ekrem Hakkı Ayverdi’nin tespitlerine göre; 17. yy. Osmanlı Sofya’sında 82 cami ve mescit. 7 medrese, 19 mektep, 15 tekke-zaviye, 3 imaret, 13 han, 11 hamam, 2 türbe, 7 kervansaray, 10 çeşme, 1 sebil inşa edilmiştir.

Hicri 1285 (1868-1869) tarihi Tuna vilayeti salnamesine göre ise şehirde 44 cami, 8 mektep, 4 medrese, 18 tekke vardır. 

Osmanlı Devleti’nin Bulgaristan Komiseri olan Ali Ferruh Bey’e (1902-1904) göre Sofya’da harpten önce 44, halefi Sadık Paşa’ya (1904-1908) göre ise 46 cami vardır”.

Daha geniş bilgi Vakıflar Genel Müdürlüğü arşivlerinde mevcuttur.

………………..

Bugünkü Bulgaristan’da yaşayan Müslüman Türkler, dini ve milli değerlerini muhafazada ve yaşamada zorluklarla karşılaşmasalar da Osmanlı dönemi dini müesseselerin büyük bölümü kilise ve başka amaçlarla kullanıldığı bilinmektedir.

Günümüzde dini eğitime dair şu bilgilerle yazıyı noktalayalım:

“Başmüftülüğe bağlı olarak Sofya’da bir Yüksek İslam Enstitüsü, Şumnu, Rusçuk ve Kırcaali/Mestanlı şehirlerinde üç İmam-Hatip Lisesi ve 500’ün üzerinde camide yaz Kur’an Kursu faaliyet göstermekteymiş.

Bu dört okulun tüm maddi giderleri Türkiye Diyanet Vakfı tarafından karşılanmakta ve bir de Türkçe-Bulgarca “Müslümanlar Dergisi” yayınlanmaktaymış.

 

Günün Özeti

YORUM YAZ

  • İş; Dinler Komitesi Başkanı Lübomir Popov’a dayandı.İş; Dinler Komitesi Başkanı Lübomir Popov’a dayandı.1 ay önce
    Vay be, Şaştım; "Popov’a dayanma" olayına mı? Neyse, doğu avrupanın (fukarâ komünistlerin yâni) en foseptiği bulgaristandı; hâlâ da öyledir; gümrükte türk soyarlar, bizim hükümet de bir türlü bu taraftan kanalizasyonların vanalarını açamaz üzerlerine!

Günün Özeti