Yeni keşfedilen Muş Ters Lalesi, Türkiye'deki Fritillaria türü sayısını 63'e çıkardı

Muş'un Kurtik Dağı'nda yürütülen 3 yıllık arazi çalışmaları sonucunda keşfedilen "Fritillaria damlana" adlı yeni bitki türü bilim dünyasına kazandırıldı. Türkçe bilimsel adı Muş Ters Lalesi olan bitki, dünyada yalnızca bu dağda yetişiyor.

Çalışmayı, Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Kürşat ile araştırma ekibi yürüttü. Araştırmacılar bitkiyi 2024 yılında Kurtik Dağı'ndaki arazi çalışmaları sırasında fark etti; tür, 2025 ve 2026 yıllarındaki vejetasyon dönemlerinde de takip edildi. Moleküler, palinolojik ve diğer bilimsel incelemelerin ardından bitkinin daha önce bilimsel olarak tanımlanmamış yeni bir tür olduğu sonucuna ulaşıldı.

Yaklaşık 2 bin 550 metre ve üzerindeki rakımlarda görülüyor

Endemik türler arasında yer alan Muş Ters Lalesi, yaklaşık 2 bin 550 metre ve üzerindeki yüksek rakımlarda görülüyor. Yeni türün tanımlanmasıyla Türkiye'deki Fritillaria türlerinin sayısı 63'e yükseldi.

Mat yaprakları, mor renkli çiçekleri, dar çan biçimindeki (kampanulat) çiçek yapısı ve üç parçalı uzun stilusu, bitkiyi aynı cins içindeki diğer türlerden ayırıyor.

Bilimsel adı Damla Kürşat'a ithaf edildi

Yeni bitkiye verilen "Fritillaria damlana" adı, Prof. Dr. Murat Kürşat'ın eşi Damla Kürşat'a ithafen belirlendi. Bilimsel tür adlandırmasıyla birlikte Damla Kürşat'ın ismi, Türkiye florasına ilişkin uluslararası bilimsel literatürde kalıcı olarak yer aldı.

Prof. Dr. Murat Kürşat, Mehmet Emin Güneş, Birol Başer, Gülden Koçak ve Yakup Yapar'ın hazırladığı "Fritillaria damlana (Liliaceae), a new species from eastern Anatolia (Türkiye)" başlıklı çalışma, uluslararası hakemli Phytotaxa dergisinin 17 Eylül 2026 tarihli 774. cilt 3. sayısında yayımlandı.

Kürşat'tan koruma planı çağrısı

Türkiye'nin bitki çeşitliliği açısından son derece zengin olduğunu belirten Kürşat, özellikle Muş, Bitlis, Van ve Hakkari çevresinin önemli bir doğal laboratuvar niteliğinde olduğunu ifade etti.

Muş Ters Lalesi'nin özellikle Kurtik Dağı'nın zirve kesimlerinde yetiştiğini aktaran Kürşat, bölgedeki yoğun hayvan otlatmasının tür üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti. Bölgede yürütülen rüzgâr enerjisi çalışmalarının genişlemesinin de bitkinin yaşam alanları açısından risk oluşturabileceğini kaydeden Kürşat, türün korunmasına yönelik bir koruma planı hazırlanması gerektiğini vurguladı.

Kürşat, bölgede yürütülen çalışmalar kapsamında üzerinde araştırma yapılan başka bitki türlerinin de bulunduğunu, çalışmaların tamamlanmasının ardından bunların da bilim dünyasına kazandırılmasının hedeflendiğini söyledi.