Enflasyona belirleyici etki yapan gıda fiyatlarındaki artışta başrolde olan soğanın kilosu marketlerde yeniden 5 liraya kadar yükseldi. Sektörün görüşü alınmadığı gerekçesiyle Meclis’e sunulmayan Hal Yasası ise hâlâ bekletiliyor.
Gıda enflasyonunu artıran soğanın kilogram fiyatı marketlerde 5 lirayı buldu. Bu durumdan stokçuları sorumlu tutan meyve ve sebze toptancıları, Ticaret Bakanlığı’nı denetimleri sıklaştırmaya davet etti. Toptancılar, Hal Yasası düzenlemesinin de bir an evvel Meclis gündemine gelmesini istedi.
Fiyatlarda arz-talep belirleyici
Türkiye Halciler Federasyonu Genel Başkanı Yüksel Tavşan, soğan fiyatlarının arz-talep dengesiyle yakından alakalı olduğuna işaret etti. Rekolte düşüşünün; talep artışının fiyatları yukarı taşıdığını savunan Tavşan, şunları söyledi: “Meyve ve sebze tarafında manipülasyon, spekülasyon yapmak kolay değil ama mümkün. Çiftçiden çıkan ürünleri stokta tutmak için uğraşan tüccarlarla karşı karşıya kalınabilir. Bu nedenle ilave tedbirlere başvurulmalı. Aldığı, sattığı ve depoladığı ürünleri bildirmeyenlere müeyyide uygulanmalı. Bu yapılamıyorsa ithalat silahı kullanılmalı. Kuşkusuz, ithalat söylemi stokçuları ürkütür.”
Komisyonculuk şeffaflaşmalı
Soğan, patates ve domatesin temel tüketim maddeleri olduğuna dikkat çeken Tavşan, “Söz konusu ürünlerin fiyatlarına karşı duyarlı olunmalı, teftişler devam etmeli” uyarısı yaptı. Hal Yasası’nda denetim faslına önem verilmesi gerektiğini vurgulayan Tavşan, “Burada kontrolleri arttırmaya ve hem üreticileri hem de tüketicileri rahatlatmaya odaklanılmalı” dedi. Tavşan, ayrıca komisyonculuğun kaldırılması yerine şeffaflaştırılmasını; iyileştirilmesini önerdi.
Denetimler artmalı
İstanbul Yaş Meyve-Sebze ve Bostan Komisyoncuları Derneği (İSMEYDER) Başkanı Nevzat Dayan da soğan fiyatının denetimlerin arttırılması; kayıt dışının engellenmesiyle normale döneceğini ifade etti. Fatura oyunları yapan firmaların tek tek saptanmasını talep eden Dayan, “Şu şartlarda komisyoncuları devreden çıkarmak yerine ürünün hali terk etmesinin ardından bedelinin ne oranda arttığına bakılmalıdır” ikazında bulundu.
Çalışmalar hızlanacak
Bu arada Hal Yasası’yla ilgili çalışmalara hız verildi. Şu anda Ticaret Bakanlığı’nda olan yasa taslağının yakında TBMM Başkanlığı’na sunulması; oradan da Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu’na gönderilmesi bekleniyor. Komisyon Başkanı AK Parti Kars Milletvekili Yunus Kılıç, taslağın kısa zamanda önlerine geleceğini dile getirdi.
Hal Yasası düzenlemesinin uzun zamandır gündemde olduğunu hatırlatan Kılıç, “Bu konuda araştırmalar, çalıştaylar yapıldı. Üretici ve tüketici kanadının görüşleri alındı ve kanun teklifinin iskeleti ortaya çıkarıldı” şeklinde konuştu.
Düzenlemeyle üreticilerin korunmasının; giderlerinin aşağı çekilmesinin amaçlandığını aktaran Kılıç, “Ayrıca tüketicilerin gıda ürünlerini daha makul fiyatlardan elde etmesinin önünü açılması planlanıyor” diye konuştu.
Aracı sayısı bire inecek
Komisyonculuğun kaldırılıp kaldırılmayacağı konusunun halcilerin kafalarını kurcaladığını aktaran Kılıç, sözlerini şöyle sürdürdü: “Yeni yasa taslağında tarım ürünlerinin pek çok komisyoncunun elinden geçmesinin önüne geçecek; aracı sayısını bire indirecek adımlar atılması öngörülüyor. Yine spekülasyonların engellenmesi, kimin elinde ne kadar ürün olduğunun belirlenmesi; örneğin kaç patatesin alınıp depolanacağının ve satılacağının takip edilmesi esas alınıyor.”
Yağışlardan memnun olan da var, üzülen de
Ülke genelinde yağışların geçen üretim sezonuna oranla artması, yüksek verim bekleyen çiftçileri umutlandırdı. Bazı bölgelerde ise ekili alanların zarar görmesi çiftçilere yeni yükler getirdi. Ocak ayından itibaren görülen yoğun kar yağışının geçen yıl bitkisel üretimdeki yüzde 6’lık düşüşü telafi etmesi, Türkiye’nin tahıl ambarı olarak bilinen Konya Ovası’nda hububat rekoltesini ciddi oranda arttıracağı tahmin ediliyor. Hatay’da ise Amik Ovasındaki ekili alanlar aşırı yağışlardan olumsuz etkilendi. Bölgedeki arazilerin sular altında kalmasına neden olan yağışların rekolteleri de olumsuz etkilemesi bekleniyor.
