Paris’te Ukrayna için yeni güvenlik mimârisi: Türkiye Karadeniz’de öne çıkıyor!

Paris’te düzenlenen “Gönüllüler Koalisyonu” zirvesinde Ukrayna’ya barış sonrası çok uluslu askeri güç konuşlandırılması kararlaştırıldı. Fransa ve İngiltere öncülüğündeki süreçte Türkiye, Karadeniz güvenliği ve deniz lojistiğinde kritik sorumluluk üstlenecek.

SEBAHATTİN AYAN/İSTANBUL

Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenen ve Ukrayna’nın barış ve güvenlik sürecine odaklanan “Gönüllüler Koalisyonu” liderler zirvesi sona erdi. Zirvenin ardından yayımlanan ortak deklarasyonda, olası bir barış anlaşmasının imzalanmasını takiben Fransa ve İngiltere öncülüğünde bazı müttefik ülkelerin Ukrayna’ya asker konuşlandırmaya hazır olduğu duyuruldu. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin imzasıyla tamamlanan toplantıda, barış sonrası dönemde Ukrayna topraklarında çok uluslu bir askeri gücün konuşlandırılmasının planlandığı belirtilirken askeri birliklerin temas hattından uzak bölgelerde konumlandırılacağı ve barışın korunmasına yönelik hava, deniz ve kara unsurlarıyla destek sağlayacağı ifade edildi.

UKRAYNA’YA BARIŞ BAHANESİYLE BÖLGEYİ ATEŞE SÜRÜKLÜYORLAR

Deklarasyonda ayrıca, ABD liderliğinde ateşkesi denetlemek üzere ileri teknolojiye dayalı izleme mekanizmalarının kurulması ve barış sonrası destek yapısının oluşturulması konusunda mutabakata varıldığı kaydedildi. Fransa ve İngiltere’nin öne çıktığı koalisyon çerçevesinde, Türkiye’nin de deniz unsurlarıyla operasyona katkı sunacağı bildirildi. Yaklaşık 35 ülkenin temsil edildiği zirve sonunda yayımlanan kararların, Ukrayna’da kalıcı barışın tesis edilmesi ve ülkenin güvenlik garantilerinin somut adımlarla güçlendirilmesi açısından önemli bir dönüm noktası olduğu değerlendiriliyor. Öte yandan Türk Dış Politikası Araştırma Merkezi (TUDPAM) Başkan Yardımcısı ve yazar Mustafa Metin Kaşlılar, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın beşinci yılına girerken barış sürecine, güvenlik garantilerine ve Türkiye’nin üstleneceği role ilişkin dikkat çekici değerlendirmelerde bulundu.

HER İKİ TARAFTA MÜZAKERE SÜRECİNİ SEKTEYE UĞRATIYOR

Kaşlılar, 24 Şubat 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgal girişimiyle başlayan savaşta bugüne kadar yürütülen barış görüşmelerinin somut bir sonuç üretmediğini vurgulayarak, özellikle ABD Başkanı Donald Trump döneminde barış girişimlerinin hız kazanmış görünmesine rağmen sürecin daha karmaşık bir hâl aldığını ifade etti. Rusya’nın sahadaki askeri kazanımlarını genişletmesi ve Ukrayna’nın doğusunda ilerleme sağlamasının, Moskova’nın barışı kendi şartlarıyla dayatma eğilimini güçlendirdiğini belirten Kaşlılar, bunun da müzakere sürecini ciddi bir çıkmaza sürüklediğini söyledi. Savaşın yalnızca cephe hattıyla sınırlı kalmadığını dile getiren Kaşlılar, son dönemde enerji altyapılarına yönelik saldırılar, sabotaj faaliyetleri ve Karadeniz’de ticari tankerlerin hedef alınmasının çatışmayı yeni bir boyuta taşıdığını kaydetti. 

AMAÇ UKRAYNA’NIN TOPRAK BÜTÜNLÜĞÜNÜ KORUMAK

Kaşlılar, barış masasında hem Rusya’nın hem de Ukrayna’nın güçlü oturmak istemesinin askeri stratejilerin sertleşmesine yol açtığını belirterek, “Bu noktada bu toplantılarda en çok gündemde kalan konu şüphesiz Ukrayna’da askeri birlik ve üs yerleştirmek üzerine zira bunun Rusya’yı caydıracağını düşünüyorlar diyebilirim kısaca Ukrayna ilk savunma hattı görevini görecek. Burada ilk adım Ukrayna’ya savaş devam edene kadar askeri ve mali destekleri sürdürmek ve ilk ateşkes ile birlikte Ukrayna’nın güvenlik garantilerini sağlamak diyebilirim. Bu aşamalar özellikle İngiltere ve Fransa tarafından hazırlanıyor yani bu iki ülke ilk aşamada askerli birliklerini gönderecek ülkelerden ve son toplantıda bir deklarasyon ile resmileşmiş durumda. Bu güvence havada karada ve denizde bir güvenlik bölgesi oluşturarak ilk temas hattından uzakta olacak şekilde Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü korumak üzerine kuruldu. Bu çerçevede Ukrayna NATO üyesi olmasa da NATO güvenlik garantileri şeklinde bir güvence sağlamış oldu diyebiliriz zira bu deklarasyon doğrudan buna işaret ediyor. ABD bu noktada asker gönderimi sağlamayacak fakat ortak güvenlik garantilerinde yer alıyor unsur hatlarını ve tampon bölgeleri ABD takip edecek. Ayrıca Donald Trump özellikle güvenlik garantileri hakkında oldukça iyimser diyebiliriz. Ukrayna hali hazırda NATO için “özel müttefik” konumuna yükselmiş olacak” ifadelerini kullandı.

TEMEL AMAÇ BARIŞI SAĞLAMAK

Bu çerçevede öne çıkan yapının, Avrupa ülkelerinin öncülük ettiği ve Türkiye’nin de dâhil olduğu “Gönüllüler Koalisyonu” olduğuna işaret eden Kaşlılar, koalisyonun temel amacının Ukrayna’ya barış sonrası somut güvenlik garantileri sağlamak ve ülkenin gelecekte olası bir saldırıya karşı caydırıcılığını artırmak olduğunu söyledi. Koalisyon kapsamında Ukrayna’ya askeri birlik ve üs konuşlandırılmasının en çok tartışılan başlıklardan biri olduğunu belirten Kaşlılar, bunun Rusya açısından ciddi bir caydırıcılık unsuru olarak görüldüğünü ifade etti.

TÜRKİYE’NİN DENİZ GÜCÜ, KOALİSYONUNUN CAYDIRICI UNSURU OLDU

Türkiye’nin koalisyon içerisindeki konumuna da özel vurgu yapan Kaşlılar, Ankara’nın savaşın başından bu yana yürüttüğü arabuluculuk girişimleri, esir takasları, Tahıl Koridoru Anlaşması ve İstanbul’da düzenlenen müzakerelerle zaten ön plana çıktığını hatırlattı. NATO içindeki askeri kapasitesiyle Türkiye’nin koalisyonun en önemli caydırıcı aktörlerinden biri olduğunu belirten Kaşlılar, “Türkiye’nin savaşın başından bu yana yürüttüğü barış görüşmeleri, esir takasları, Tahıl Koridoru Girişimi ve İstanbul’da yürütülmüş olan Ukrayna-Rusya zirvelerine ev sahipliği yapması hali hazırda Türkiye’yi ön plana çıkaran gelişmelerden biriydi ve NATO içerisindeki askeri gücü ile de Gönüllüler Koalisyonu içerisindeki caydırıcı ülkelerden biri konumunda yer alıyor. Yapılan en son toplantı Paris’te gerçekleştirildi Türkiye’yi Dışişleri Bakanımız Hakan Fidan temsil etti ve bu görüşmede Türkiye için öne çıkan konu güvenlik garantileri içerisinde nerede yer alacağıydı. Bu daha önce Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski ve Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un söylemlerinde geçse de bu toplantıda resmileşen konum Türkiye’nin Karadeniz Güvenliği ve lojistikte güvenlik garantileri sağlayacağıdır. Kısaca Türkiye denizcilik boyutunda güvenlik garantileri üstlenecek diyebilirim” değerlendirmesinde bulundu.

TÜRKİYE KRİTİK NOKTADA

Son dönemde Karadeniz’de artan tanker ve liman saldırılarının bölgesel ticareti ciddi biçimde tehdit ettiğini belirten Kaşlılar, “Rusya-Ukrayna Savaşı Türkiye adına oldukça önemli durumlardan biri zira özellikle Karadeniz’de yaşanan gelişmeler doğrudan Türkiye’nin çıkarlarına da tehdit oluşturulabiliyor bu yüzden bölge devriyeleri daha fazla arttırılacaktır. Özellikle Gönüllüler Koalisyonu çerçevesinde Türkiye Karadeniz Güvenliği noktasında bölge ticaretinin sürdürülmesi noktasında en önemli ülke olacak iken aynı zamanda Ukrayna’nın limanlarını koruma altına alabilir ve doğrudan buradan yapılan ihracatların askeri çerçevede kontrollerini sağlayabilir. Bu noktada Ukrayna Deniz Kuvvetlerinin donanma gücü de Türkiye tarafından desteklenecektir. Sonuç itibariyle Rusya-Ukrayna arasındaki ilk ateşkeste koalisyon görevine başlayacak ve Türkiye’de buna doğrudan entegre olacaktır. Türkiye’nin Karadeniz’de gücü ateşkes koşullarının sağlanması çerçevesinde de oldukça kritik bir noktada yer alacaktır zira Türkiye Karadeniz çerçevesinde ciddi bir aktör konumunda diyebilirim” şeklinde konuştu.