Pakistan devrede: ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı'nı güvenceye alacak geçici uzlaşı planı
Pakistan, ABD ve İran arasındaki gerilimi azaltmak amacıyla devreye girerek, bölgesel bir savaşı önlemeyi hedefleyen geçici bir uzlaşı formülü üzerinde arabuluculuk yürütüyor. Özellikle küresel enerji piyasalarını yakından ilgilendiren Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışının güvenliği, hazırlanan planın en kritik maddeleri arasında yer alıyor.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir, arabuluculuk çabalarının yeni bir aşaması olarak bugün Tahran'a gidiyor. Katar, Suudi Arabistan ve BAE ile koordineli yürütülen bu girişimler kapsamında, Pakistan İçişleri Bakanı Muhsin Nakvi'nin de Tahran'da İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştüğü bildirildi. İran'ın İSNA ajansı da bu temasları doğrulayarak sürecin hızlandığına işaret etti.
Geçici uzlaşı planının detayları
Diplomatik kaynaklardan sızan bilgilere göre, arabuluculuk girişimi kapsamlı bir anlaşmadan ziyade "gerilimi düşürme karşılığında dondurma" ilkesine dayanıyor. Bölgesel bir savaşın önüne geçmeyi amaçlayan planın öne çıkan maddeleri şunlar:
- Karşılıklı askıya alma: ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını durdurması; buna karşılık İran'ın da Amerikan üslerine ve uluslararası deniz trafiğine yönelik hamlelerini genişletmemesi.
- Enerji koridorunun güvenliği: Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin düzenlenmesi ve küresel petrol akışının güvence altına alınması.
- Kapsamlı müzakerelere hazırlık: Nükleer dosya, füze programı, bölgesel nüfuz alanları ve ABD yaptırımlarının kaldırılması gibi daha zorlu konuların ele alınacağı, 30 ila 60 gün sürecek yeni bir müzakere sürecine zemin hazırlanması.
Tarafların plana yaklaşımı
Arabulucu ülkeler, mevcut ABD yönetiminin iç kamuoyunda zayıf görünmemesi için hiçbir tarafın "siyasi zafer" ilan etmeyeceği dengeli bir formül arayışında. Washington bu girişimi bölgesel savaştan kaçınmanın bir yolu olarak görürken, aynı zamanda "maksimum baskı" politikasının Tahran'ı masaya oturmaya zorladığı söylemini sürdürüyor.
Öte yandan, İsrail cephesi plana oldukça mesafeli yaklaşıyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı görüşmede, olası bir ateşkesin İran'a askeri kapasitesini yeniden inşa etme fırsatı verebileceği yönündeki endişelerini dile getirdiği belirtiliyor.
Yeni metinler masada
İran'ın Tesnim ajansına göre, ABD tarafı Pakistan üzerinden İran'a yeni bir teklif metni iletti. İran'ın da geçtiğimiz günlerde 14 maddelik kendi önerisini sunduğu ve şu an masadaki Amerikan teklifini değerlendirdiği ifade ediliyor. Sürecin hassasiyetine dikkat çeken İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise bölgedeki risklerin devam ettiğini belirterek, yeni bir çatışma ihtimalinin tamamen ortadan kalkmadığı uyarısında bulundu.
