Kişiye 'günah' olarak yeten konuşma

İnsan, konuşup, muhabbet ettiği, düşüp kalktığı, alış-veriş yaptığı veya çeşitli nedenlerle beraber bulunduğu insanlardan birçok şey işitir. Peki, her işittiğini başka yerde konuşmak ne kadar doğru? İşte Allah Rasulünün bu konudaki uyarısı:

Ebu Hureyre  (ra), (asv)’in şöyle buyurduğunu söyledi:

- Her duyduğunu söylemesi kişiye günah olarak kâfidir.

İnsan, konuşup, muhabbet ettiği, düşüp kalktığı, alış-veriş yaptığı veya çeşitli nedenlerle beraber bulunduğu insanlardan birçok şey işitir. Bu işittiği şeyler doğru olabileceği gibi yalan yanlış ve hatta iftiraya kadar varan haberler de olabilir. Onun için kişinin her işittiğini, hiç araştırmadan, tahlil etmeden aktarması caiz değildir. Çünkü işittikleri arasında yalan söz ve haberler varsa, onları başkasına nakletmekle kendisi de yalan söylemiş olur. Yalan söylemek ise haramdır.

Yalan: Bir şeyin hakikatının aksini haber vermek demektir.

Diğer bir husus da şudur. İşittiğini aynen muhafaza edebilen insan çok azdır. Onun için pek çok insan, işittiklerini naklederken kendisinden de bir şeyler ilâve ederler. Ve bu ilâve ettikleri sözlerle de haberin aslını değiştirebilir, yalan haberlerin yayılmasına ve fitneye sebep olabilirler. Her işitilen sözü anlatmak mahzurlu olduğu gibi, her işitilen habere göre hareket etmek de doğru değildir. Her iki hâlde de işitilen haberin doğru olup olmadığını araştırmak gerekir. Aksi takdirde  tamiri mümkün olmayan kötü neticeler zuhur edebilir. Bu hususta Allahu Teâlâ şöyle buyurmaktadır:

"Ey iman edenler! Bir fasık size haber getirdiği zaman onun doğruluğunu araştırın. Yoksa bilmeden bir topluluğa sataşırsınız da, sonra yaptığınıza pişman olursunuz." (Hucurat/6)

Kişinin duyduğu veya okuduğu anlaşılması güç veya müteşâbih olan sözleri nakletmesi de uygun değildir. Çünkü bu gibi sözler de yanlış anlaşılmalara veya muhatabın o sözü yalanlamasına dolayısıyla da fitne ve fesada düşmesine yol açılabilir