Murat Özdamar ve Muhammet Resuloğlu, emeklilik ve sosyal güvenlikle ilgili her konuyu sizler için açıklıyor.
Sosyal sigorta sisteminde uygulanan sekiz sigorta kolundan ilki, iş kazası sigorta koludur. İş kazasına uğrayarak çalışamaz duruma gelen sigortalı işçi veya sigortalı esnafa bu sigorta kolundan, geçici veya sürekli iş göremezlik geliri ödenir.
İş kazası nedeniyle raporlu kalan sigortalıya raporlu olduğu günler için -kaza geçirmeyip çalışsaydı ne kadar gelir elde edecek ise- bu gelire yakın bir ödeme yani geçici iş göremezlik ödemesi yapılır.
Sigortalının iş kazasından sonra tedavisi yapılır ve tedavi aşamasında sigortalının iyileşmesi mümkün olmayan bir uzuv veya fonksiyon kaybının oluşması durumunda bu kaybın yani meslekte kazanma gücünün en az yüzde 10 oranında kaybedilmesi şartıyla sigortalıya ömür boyu ödenmek üzere iş kazası maaşı bağlanır. Bu maaşın sosyal sigortalardaki ismi sürekli iş göremezlik ödemesidir.
İş kazası maaşını belirleyen unsur, sürekli iş göremezlik derecesi yani meslekte kazanma gücünün kaybı ile iş kazasının olduğu tarihten önceki üç aylık prim matrah ortalamasıdır.
İş kazası maaşı şöyle hesaplanır. Önce işçinin kazadan önceki üç aylık dönemdeki prim matrah toplamları prim gün sayısına bölünerek bir günlük ortalama kazancı bulunur. Ortalama günlük kazanç 30’la çarpılarak aylık kazanca ulaşılır. İşte bu aylık kazancın yüzde 70’inin sürekli iş göremezlik derecesiyle çarpımı sonucu bulunan tutar, sigortalıya bağlanacak olan iş kazası maaşıdır.
Örneğin; 2018/Temmuz ayında iş kazası olmuş ve bu aydan önceki üç aylık süredeki prim matrahı 7.500 TL ve prim günü 75 ise ortalama günlük kazanç 100 TL bulunacak, bunun 30’la çarpımı sonucu aylık kazanç 3.000 TL tespit edilecektir. İşçinin iş kazasına bağlı meslekte kazanma gücü kaybının yüzde 40 olduğu 15.2.2019 tarihinde sağlık kurulu tarafından karara bağlanmışsa işçiye 3000 TL aylık kazancının yüzde yetmişi olan 2.100 TL’nin yüzde 40’ı olan 840 TL iş kazası maaşı hesaplanması gerekecektir.
İş kazasından önceki son aydan maaş bağlanacak aya kadar emekli maaşına iki defa zam yapıldığı için hesaplanan 840 TL önce 2018/Temmuz dönemi için yüzde 5,69 oranında ve 2019/Ocak dönemi için yüzde 10,19 oranında artırılarak işçiye 978,26 TL iş kazası maaşı bağlanacaktır. Bu maaşa ayrıca yüzde 5 oranında ek ödeme eklenerek işçiye 2019/Mart döneminden itibaren aylık 1.017,39 TL iş kazası maaş ödemesi yapılacaktır. İş kazası maaşı her yılın ocak ve temmuz aylarında emekli zam oranı kadar zamlandırılacak ve işçiye ölene kadar ödenecektir.
İşçiye ilerleyen dönemlerde ayrıca emekli maaşı bağlanırsa emekli maaşı ile iş kazası maaşı mukayese edilip yüksek olanı tam ödenip düşük olanı yarıya indirilecektir.
