İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya Akit TV’de, trafikteki yeni dönemi anlattı
İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Akit TV’de trafikte yeni dönemin detaylarını anlattı. Denetimlerin artırıldığını, caydırıcılığın merkeze alındığını vurgulayan Bakan Yerlikaya, yasa dışı çakar, makas atma, kırmızı ışık ihlali, yüksek ses, alkol, uyuşturucu ve motokurye ihlallerine yönelik “hibrit ceza sistemi”ni anlattı. Yeni düzenlemelerle ehliyete el koymadan araç men etmeye, ağır para cezalarından süreli iptallere kadar geniş kapsamlı yaptırımlar getirileceğini belirten Bakan Yerlikaya, “Yolların kralları olmaz, kuralları olur. Caydırıcılık sayesinde 8-9 ay içinde Türkiye’de makas ve yasa dışı çakar gibi ihlaller bıçak gibi kesilecek. Trafik en büyük kul hakkıdır; kurallara riayet eden kazanır.” dedi.
Milletin ekranı Akit TV, bugün İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'yı ağırladı. Yerlikaya, Gün Başlıyor programında, Murat Şahin’in sorularını cevapladı.
Bakan Yerlikaya'nın açıklamalarının satırbaşları şöyle:
Öncelikle bu fırsatı verdiğiniz için size ve Akit TV ailesine teşekkür ediyorum. Ekranları başında izleyen vatandaşlarımıza da hayırlı sabahlar diliyorum.
Bakanlık görevine atanmadan önce 33 yıl devlette çalıştım. Sağlık bakanlığında personel genel müdürlüğüm var. Ama içişleri bakanlığında 22 yaşında kaymakam olarak girdiğim bu meslekte sayın cumhurbaşkanımız itimat etti, bu görevde bulunuyorum.
Şırnak, Ağrı, Tekirdağ, Gaziantep, İstanbul Valiliği yaptım. Güney Doğu Anadolu’da ailemle 11 yıl kaldım.
Dedemin elini öptüm, kaymakamlık sınavını kazandığımı söyledim, peş peşe sorular sordu ve sonrasında ne yapacaksın dedi. Makamlar değişir ama dönüp dolaşacağın yer dönüp dolaşacağın yer yine bu makam yani vatandaşlık makamı dedi. Maharet yüz akıyla emekli olmaktır. Dua etti ve ne yap et ama bize buğzettirme, insanları sev ve ayrım yapma. Doğru olduğun meselede bunu yap ama güzellikle yağ. Nobran yapma.
Gittiğim her yerde yaptığım şey şu, insanlara sevgi ve saygıyla, aile olarak, o şehrin ferdi olarak yaşamak. Vatandaşlara hep hemşehrim olarak hitap ettim. Çalıştığım tüm illerden fahri hemşehri olarak gönderdiler beni.
Sonradan nedamet duyacağınız bir şeyi yapmamaya özen gösterince insanlarla aranızda bağ oluşuyor.
Sevgi iklimi oluşunca zorla kolay olur.
23 yıl bitti, 23 yıldan gün aldık. Sayın Cumhurbaşkanımız Erdoğan’ın liderliğinde büyük ve güçlü Türkiye ideali doğrultusunda gece gündüz demeden çalışıyoruz.
23 yıldır cumhurbaşkanımızın hükümetlerinde muhteşem yollar yapıldı. Ben Ağrı’da valilik yaparken artık köy yollarında sıcak asfalt yapmaya başladık. Oradan tüm Türkiye’ye yayıldı.
Yollar muhteşem, viyadükler köprüler hepsi arttı. Peki bu yol üzerinde bu trafiğin kurallarına uymak gibi bir yapısal dönüşüm ve trafik kültürünün oluşmasıyla ilgili cumhurbaşkanımızım muhteşem bir konuşması var. 2021’de milletin evi külliyede diyor ki, “2030 olduğu zaman bu muhteşem yollarda kuralları öyle bir içselleştirelim ve öyle bir trafik kültürü oluşturalım ki, can kayıpları, ağır yaralanmalar en az yarıya düşsün ama 2050’de inşallah sıfır can kaybı olsun.”
Trafik Güvenliği Strateji belgesi sayın cumhurbaşkanımızın talimatıyla hazırlandı ve bunun üç eylem planıyla da yürürlüğe girdi.
Tabi bir hedef var, kazaların yarı yarıya inmesiyle ilgili.
2015’te günlük 20,6 can kaybı var. 2023’te 17,9 oldu ve 2024’e geldiğimiz zaman 17,4 can kaybına indik. Hedefimiz 2030’da araç sayısı 42 milyon olmasına rağmen bile biz 7,6’ya ulaşmak noktasında milletimizle birlikte kararlıyız.
Göreve ilk geldiğimde tüm brifingleri aldıktan sonra sayın cumhurbaşkanımızın talimatları doğrultusunda ne durumda olduğumuza baktık ve şuna karar verdik, trafikte net bir denetim şazım. Teknolojik yenilenmeye gittik, yeni araçlar aldık, yaka kamerası işini trafik ve jandarmada tamamladık. Vatandaşımıza nasıl davrandığımızı ve vatandaşlarımızın da nasıl davrandığını kayıt altına almak lazım. Birbirlerinden şikayet oranı yüzde 95’e yakın azaldı.
Denetimi artırdık ama gelinen noktada iki yılda denetimi yüzde 50 artırdı. İşlem sayısı da arttı ama caydırıcılıkla ilgili modası geçmiş idari işlem cezaları olduğu için arzuladığımız neticeyi alamıyorduk.
Trafikte bir kültür oluşturmak için bu işin olmazsa olmaz temel yapı taşı caydırıcılıktır.
Caydırıcılık öyle bir mekanizma ki biz sürücülerin davranış biçimlerini oluşturacaksak bu dönüşümün olmazsa olmazıdır. Araçtan inmemekle ilgili bir kültür oluşturacak isek adam aklından bile geçiremeyecek bunu. Dolayısıyla bizim gelinen noktada caydırıcılıkla ilgili 1983 model olan trafik kanunun tamamını inceledik ve bir plot çalışma yaptık.
5 kural ihlali ile mevcut cezaların caydırıcılığını kaybettiğini fark ettik. Bunların güncellenmesiyle kesin çözüm sunacak. Yasa dışı çakar vardı. İstanbullular çok iyi bilir. Yasa dışı çakarla ilgili 30 Kasım 2024’te tek maddelik kanun yaptık. 11 buçuk ay geçti. Yüzde 87 bitti. Neden? Daha önce çakarın tek bir işlem türü vardı. O da para cezası idi. Onu da otuz gün içinde ödersen indirim vardı. Hiçbir kıymeti, caydırıcılığı yoktu. Kabinede anlattım bunu. Dedim ki bu ceza ile biz yürüyemeyiz vatandaş bize buğzediyor. Ne yaptık, üç tür ceza getirdik. 1- İlkinde cezayı 189 bin lira yaptık, bir ay ehliyetine el koyma, bir ay da aracı trafikten men ettik. 2- ikincisinde aracı almak 6 ay oldu ve ceza 276 bin liraya arttı. Denetimi de artırdık. Ne oldu? İkinci cezayı alan sadece 1 kişi var. Caydırıcılık bu işte.
İlk defa getirdiğimiz caydırıcı mekanizmalarda bunu istedik. Sayın cumhurbaşkanımızın talimatıyla bir 2030’a varmadan yarı yarıya düşürmekte kararlıyız.
Trafik kuralları şöyledir, sadece kara veya yaya yollarında basit, kimin ne yapacağını belirleyen kurallar değil. Bu trafik güvenliği doğru bir kültür oluşursa, evvela kurallara riayet oluşur. Kurallara riayet olunca zaten saldırganlık veya kamu düzenini bozucu bir asayiş olay gerçekleşmiyor. Herkesin sevgi ve saygı içerisinde hareket ettiği bir olay haline geliyor. Kurallara riayet edersek kazalar yine olsa da volümü düşer. Kazada yaşama tutunma artar, ağır yaralanma ve ölüm oranları düşer.
Bir kaza olmuş, mahkemeye düşmenin ne anlamı var? Özür dile. Helalleş. Bir hata yaparız, yolda adam durup size tebessüm ederek buyur geç dese, ömür boyu bu iyiliği unutamazsınız. O yüzden kurallara riayet edelim ki trafik kültürümüz hızlıca oluşsun.
Bizim derdimiz ceza yazmak falan değil ki. Bizim yazdığımız cezaların yarısı 1986’dan beri sosyal yardımlaşmaya gidiyor. Geri kalan hazinenin. Bu rakamların İçişleri ile ilgisi yok. Bizim amacımız sosyal kâr. Biz trafik kazaları düşünce en çok sevinen İçişleri’dir.
“Gereği Yapıldı” haklarını aldık. Bir sorun olunca vatandaşımız doğrudan ulaşacak. Şu an 112’yi arıyorlar. Gereği Yapıldı çok özel ve dünyada eşi benzeri olmayan bir hizmet haline gelecek.
Trafikte tartışma nedeniyle kasten öldürme sayısı 123. Basit bir trafik tartışmasının evrildiği nokta, 123 can!..
Kasten yaralama 31 bin 875… bunların tamamı en büyük asayiş suçları. Ama bakın, bir kurala uymamak nerelere gelmiş.
Bunu önlemek için, caydırıcı olarak ne getirdik: 2 ay arabayı alıyoruz. 60 gün cebindeki ehliyeti de alıyoruz. 180 bin lira da para cezası… Ortada kalıyor. Yanında çoluğu çocuğu da varsa bu adam ne hisseder, hanımı diyecek ki, ben sana söyledim kavga etme. Öfkeden kalkan zararla oturur. Yasa dışı çakarda olduğu gibi, göreceksiniz, 8-9 ay içinde yüzde 90 bitecek. Bu yasa daha çıkmadı bile. Yasalaştığı zaman göreceksiniz.
Gereği Yapıldı’nın en büyük caydırıcı özelliği bu. Aynı anda gereğini yapıp milletimize duyunca vatandaşlar diyor ki, yahu yapmayalım. Artık vatandaşlar telefondan çekip hemen gönderiyor.
Yerleşim yeri içerisinde can kayıpları yüzde 65. Yerleşim yeri dışında yüzde 35… En çok can kaybı trafikte oluyor.
Trafik levhalarıyla ilgili bir komisyon kurduk. Bugüne dek 30 bin levha yerinden söküldü ve bin civarında levha update edildi. Sayın cumhurbaşkanımız talimat verdi, yıl başına kadar bunları bitirin dedi. Hummalı bir çalışma var. Kanun çıkmadan önce levhalar da güncellenmiş olacak. Yani yerleşim yeri içi hususiyetleri, bu yollarda ya yayayız ya sürücüyüz ya da yolcuyuz. Dolayısıyla kurallara riyaet etmemizle ilgili büyük bir hassasiyet göstermemiz lazım.
Burada yurt dışına, Avrupa’ya veya Amerika’ya, uzak doğuya gidince oranın trafik kurallarıyla ilgili riyaet mekanizması ve kültürü neyse kendimizi bir anda güncelleriz. Orada araç kiralasa veya karşıdan karşıya geçse tamamen uyarız. Aynı vatandaşımız kendi ülkemize geldiği andan itibaren bir anda farklı bir havaya giriyor. Bizim istediğimiz şey şu, trafik kültürümüzle övündüğümüz bir sistem olsun. Yurt dışından gelenlerin anlata anlata bitiremediği bir trafik ortamı istiyoruz.
Bu makas atmakla ilgili bir düzenleme yaptık. Artık böyle bir şey olmayacak. Makasla ilgili 3 tür ceza getirdik. Birisi eğer makas atıyorsa 60 gün aracını alıyoruz. 60 gün ehliyetini de alıyoruz. 90 bin lira ceza veriyoruz. Bu var ya 10 ay değil belki 6-7 ay içinde bitecek. Vatandaş gördüğü an çekip bize yollayacak. Bıçak gibi kesilecek. Yasa dışı çakarı nasıl bitirdik, makası da bitireceğiz.
Gereği Yapıldı uygulaması e-Devlet üzerinden yapılacak. Kimlik belli olacak. Ayrıntılar düşünüldü. Video bazlı olacak. Vatandaşlar haberini bize gönderecek.
Bu siyaset gibi rekabetlerin üstünde bir konu. Trafik kültürü hepimiz için. Bunu başaranların caydırıcılıkla ilgili hibrit ceza sistemi uyguladıklarını görürsünüz.
Akrobatik hareketler… Tek teker yapan motorcular… Son üç yılda akrobatik hareket yüzünden geçen sene otuz vatandaşımız vefat etmiş. İki bin yaralı var. Bunu bir daha tecrübe etmemek için, ilkinde 60 gün motoru alıyoruz, 2 yıl sürücü belgesini alıyoruz, 40 bin lira ceza. 5 yıl içinde bir daha yaparsa ehliyetini tamamen iptal ediyoruz. Ben de motosiklet kullanıyorum. Bu araba gibi değil ayrı bir tutku. Bu motosiklet elinden alınınca zaten ikinciye yapmaz.
Trafiğe kapalı alanlarda git yap kardeşim… Orada sen kendini riske ediyorsun ama diğer vatandaşlarımızın canını riske atmaya hakkın yok.
Akan trafikte yarış yapmak da böyle.
Akan trafikte yarış olursa, motosiklet veya araba… Hadi paylaşın sosyal medyada da göreyim… Bundan sonra sosyal medyada amiyane tabirle övünmenin tabiri bitmiştir.
Dur ihtarına uymamak gibi benim yüreğimi en çok yaralayan bir kural ihlali var. Bizim güvenliğimiz için gece gündüz demeden can siparine çalışan polisimiz, jandarmamız, her biri göz bebeğimiz… Yolda uygulama yapıyor, dur kuralına uymuyorlar… Bir polisimiz şehit oldu bu yüzden. Eşi 6 aylık hamileydi. Biz istiyoruz ki böyle görüntüler bir daha olmasın. Şu an dur ihtarına uymamanın cezası 2 bin 600 lira.
Bunu 2024’te dur ihtarına uymayan 310 bin ihlal oldu. Çünkü caydırıcı değil ceza. Dur ihtarına uymayarak kaçarsa 60 gün aracı alacağız. 60 gün ehliyeti alacağız, 200 bin lira ceza vereceğiz. Son 3 yılda dur ihtarına uymayarak kaçmanın neden olduğu ölüm sayısı 19…
Size her ay bu kuralların tesirini düzenli olarak vereceğiz.
Alkol konusu… Alkol şişede durduğu gibi durmuyor. Yolda bütün kontrol sistemimiz tam olması lazım. Ama alkol iradeyi ve kontrol kaybını zayıflatır bu sefer araç başka şeye dönüşür. Allah muhafaza.
2024’te 67 vatandaşımız öldü alkol yüzünden. 5 yıllık bir periyot yaptık. Birincisinde 25 bin lira ceza ve 6 ay ehliyetini alıyoruz artık. İkincisinde iki yıl alıyoruz. Üçüncüsünde beş yıl ehliyeti alıyoruz ama diyoruz ki doğru sağlık kuruluna git.
Uyuşturucu en büyük irade düşmanı. Böyle araç kullanılırsa ehliyeti tamamen direkt iptal. Önce tedavi olacak sonra yeniden ehliyet alıp almayacağını görürüz.
Alkol ve uyuşturucu testini yaptırmıyor ise direkt 5 yıl ehliyetini alıyoruz 150 bin lira da para cezası uygulayacağız.
Düğün, konvoy, asker uğurlamaları var mesela. Eğer bu köprüde, tünelde, viyadükte, otoyolda, özellikle dört madde yazdık… 120 gün araçları alıyoruz. 120 gün ehliyetleri alıyoruz. 180 bin lira para cezası… Bur dördünün dışında kapatılan yollarda 60 gün, 60 gün, 90 bin lira…
Bu kanun geçince ilk bir ay magazin olacak, bir daha da kimse yapamayacak. Bıçak gibi kesilecek. Şu anda bile uygulama başladı zannediyorlar.
Araçlardaki büyük ses sistemleri hakkında düzenleme yaptık. Akşam, gece geliyor parkın yanında kapıları açıyor, müzik sesi… Bununla ilgili hiçbir düzenleme yoktu. Bunlar da araçlarına her şeyden fazla değer verir. 30 gün alıyoruz araçları ellerinden. 30 gün sonra bunlar aracı geri alınca, araçtaki tüm müzik ses sistemini sökecek. 21 bin lira cezası var. Yüksek sesle müzik ise 3 bin lira cezası var.
Kırmızı ışık ihlali… 2024’te kırmızı ışık ihlalinden 137 insan hayatını kaybetti. 3 günde 1 insan kırmızı ışıkta ölüyor. DSÖ diyor ki, trafik kazaları önlenebilir halk sağlığı sorunudur. Yani önlenebilir. Kırmızı ışıkta dursan bu çocuğa çarpmayacaktın… Şöyle yaptık, bir yıl içerisinde 6 hata olarak opsiyonladık yeni düzenlemede. Eğer siz kırmızı ışık ihlalini birinci defada 5 bin lira. İkincisinde 10 bin lira ama eğer bunu bir yıl içerisinde üçüncüsünü yaparsan sürücü belgeni 30 gün alıyoruz elinden. 2’nci kez olursa 60, 3’üncü kez olurda 90 gün alıyoruz. Eğer bir gün içerisinde artık 6’ncıyı yaparsan sürücü belgeni iptal edip doktora gönderiyoruz. Çok basit temel bir kurala riayet etmemeni sağlayan psikolojik durumun ne, bunu tahlil ettiriyoruz.
İstanbul’un en büyük sorunlarından birisi motosiklet ve motokuryelerin kullanımı… Türkiye’de 2024’te motosiklet kazası nedeniyle vefat eden vatandaş sayısı 1584… Yani günde 4.3 vatandaşımız maalesef hayatını kaybetti. Ama şunu da söyleyelim, acil tedvir alınmazsa durum daha kötü olacak.
Şu an 7 milyonu geçti motosiklet envanteri. 5 araçtan birisi motosiklet. Ne yapmamız lazım? Mesela kask kullanımıyla ilgili yakın zamanda genelge çıktı. Kasksız ve eldivensiz motosiklet kullanımız görünce aracı bağlıyoruz ve ceza yazıyoruz. Aracı bırakıyoruz, git kask getir. Gözünün önünde durduruyoruz motoru…
Şimdi şunu yapacağız, artık İstanbullu hemşehrilerimiz diyor ki, motokuryeler bize kovid döneminde hizmet ettiler Allah razı olsun ama üst geçitten geçmenin anlamı ne? Yaya geçidinde motosiklet sürmenin anlamı ne? Şunu istiyoruz, kimse kimseye eziyet etmeyecek. O ürün bir dakika önce gidecek diye 27 tane kural ihlal edip bir de asayiş olayına evrilecek haline gelmesini istemiyoruz. Biz hazırız. Yeni yasa çıkınca göreceksiniz, bunu da biteceğiz. 6 ay içerisinde bitireceğiz. Kimsenin ekmeğiyle oynamak gibi bir derdimiz yok. Hizmet sektörü ile de bunu paylaşacağız. Önce can güvenliği.
Hazırlıklarımız tamam, kararlılığımızı göstereceğiz. Birilerinin başta canı sıkılacak ama gayet makul bir zaman içerisinde buna uyacaklar.
Trafik kuralları aslında en büyük kul hakkı. Yanlış yere park ettin, insanların hakkına girdin. İlla ceza mı kesmemiz lazım. Sorumluluk gerek. Bir kural hatası yaptın, elinle bir özür dile. Cam açıp seslen… Bütün öfkemiz bir anda sıfırlanır böyle. Bunu başarmamız lazım. Caydırıcı kurallar sadece birer araç.
Gelin kurallara riayet edelim. Yolların kuralları olur kralları olmaz. Kabul edilemez davranışlar görürseniz de bunu çekin, bize gönderin ve gereğini yapalım.
