Halk arasında "sarı serum" olarak biliniyor ama saniyeler içinde kalbi durdurabiliyor
Kış aylarının gelmesiyle birlikte artan grip ve soğuk algınlığı vakaları, acil servislerde "sarı serum" kuyruklarına neden olurken uzmanlardan korkutan bir açıklama geldi. Acil Tıp Uzmanı Doç. Dr. Serap Biberoğlu, halk arasında "atom" ya da "vitamin bombası" olarak bilinen bu karışımların sanıldığı kadar masum olmadığını vurguladı. Özellikle hastane dışı ortamlarda, evde ya da ehliyetsiz kişilerce uygulanan bu serumların, vücutta anafilaktik şok yaratarak dakikalar içinde ölümle sonuçlanabilen ağır tablolara yol açabileceği konusunda hayati bir uyarıda bulundu.
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı’ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut, üst solunum yolu enfeksiyonları, kas, eklem ağrısı, halsizlik gibi durumlarda serumla iyi olabileceği düşüncesinin yanlış olduğuna dikkat çekti.
Kişilerin ev, işyeri gibi noktalarda çeşitli şekillerde bu taleplerini karşılamaya çalışmalarının ölüme kadar götürebileceğini belirten uzmanlar, önemli uyarılarda bulundu.
"ÖNERMİYORUZ"
Mevsim etkisiyle acil servislere soğuk algınlıklarıyla ilgili başvuruların arttığını söyleyen Doç. Dr. Serap Biberoğlu, "Sıklıkla burun tıkanıklığı, geniz akıntısı, öksürük, gözlerde yaşarma gibi semptomlarla başvuruyorlar. Bulguları aynı, son dönemde grip başvurularının içinde H1N1, Covid, H3N2 gibi viral enfeksiyonları sıklıkla görmekteyiz. Muayene ettiğimizde gerekli tedavileri düzenliyoruz fakat hastaların çoğunlukla talebi; serum, sarı serum oluyor. B vitamini kompleksleri, C vitamini, ilaçları ve bazen antibiyotikleri içeren damardan uygulanan bir karışımdır. Sarı serum talebiyle başvuran hastalar, daha çabuk iyileşeceklerine inanıyorlar ama önermiyoruz. Birbirileriyle etkileşime girerek vücudumuzda yan etkilere, bir çeşit zehirlenmeye dahi sebep olabileceğini unutmamak lazım. Anafilaksi, dakikalar, saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen en acil durumdur, ivedilikle acil müdahale edilmelidir. Damar yoluyla verilecek tüm ilaçlar, serumların acil donanımı olan, acil müdahale edilebilecek ortamlarda uygulanması gerektiğini vurgulamak isterim. Bir de hastalarımız ‘Ben taktırdım, bana çok iyi geldi, bir şey olmaz’ diyorlar" şeklinde konuştu.
EV ORTAMLARINDA TAKTIRANLAR DİKKAT!
Tedavilerin sağlık profesyonelleri tarafından uygun noktalarda yapılması gerektiğini söyleyen Doç. Dr. Biberoğlu, "Ev ortamlarında taktırabiliyorlar, hastane dışı, acil müdahale yönetiminin olmayacağı ortamlarda maalesef uygulamaktalar. Daha önce olmaması olmayacağı anlamına gelmez. Anafilaksi olabileceğini, yan etkilerinin gelişebileceğini unutmamak gerek. Gerekli tedaviyi düzenledikten sonra yine ısrarla sarı serum talep ediyorlarsa ağızdan tedaviye üstün olmadığını vurguluyoruz.
Grip benzeri bu tarz viral enfeksiyonlarda istirahat, dengeli beslenme, bol su içmek gerekirse de ağızdan tabletler olabiliyor, bunları kullanmak yeterli oluyor. Acil servisler hayat kurtarılan merkezler, sarı serum talebinde bulunmak doğru değildir. Bilimsel olarak hiçbir kanıtı yoktur, halk arasında sarı serum denilen tedavinin geçici bir iyileşme hali. Hastane dışı merkezlerde ya da ev ortamlarında, dış ortamda lütfen bu şekilde ilaç karışımlarını damardan vücudumuza uygulatmayalım. Anafilaksi çok ciddi bir sorundur, ölümcüldür. Dakikalar, saniyeler içerisinde gerçekleşir ve hızlıca müdahale etmek gerekir. Acil serviste de başımıza geliyor, anafilaksi için adrenalin, oksijen tedavisi, hızlıca damardan sıvı tedavisini ve gerekli diğer ilaçları uyguluyoruz" ifadelerini kullandı.
"HASTALIĞI ÖNLEYİCİ, BULGULARI DÜZELTİCİ BİR ÖZELLİĞİ YOK"
Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Nurhayat Yakut ise, sarı serumla ilgili olarak "Gerekliliğine bir doktorun karar vermesi, gerekliyse mutlaka hastane koşullarında yapılması gerekiyor. Ailelerin de bu konuda bilinçlenmesi gerekiyor, çocuklarda yapıldığı uygulamalardan biri de gribal enfeksiyonlar, üst solunum yolu ve viral enfeksiyonlar gibi durumlardır" ifadelerini kullandı.
Doç. Dr. Yakut, "Bilinmesi gerekiyor ki bu tür serumların aslında hızlı bir şekilde halsizlik, yorgunluğu giderici, hastalığı önleyici, hastalığın klinik bulgularını düzeltici bir özelliği yok. Özellikle vitamin içerikleri çocuklarda hayatı tehdit edici alerjik reaksiyona yol açabildiğinden, böbrek, karaciğer, kalp gibi organlar üzerindeki yükü artırma potansiyeli olduğundan fayda beklerken aslında ciddi sorunlarla karşı karşıya kalabiliriz.
Ağızdan herhangi bir ilaç veya takviyenin alınmasıyla ilgili bir sıkıntı varsa tabii ki damar içi uygulamalar, serum vermek gibi bir gereklilik doğabilir, mutlaka doktor karar vermeli. Çocuklarda en sık gördüğümüz durum, hastane veya acil başvuru sebebi; üst solunum yolu ve daha çok da viral kaynaklı enfeksiyonlar. Bunların yönetiminde önerdiğimiz şeyler zaten belli. Dinlenmek, uyku düzenimizin iyi olması, bol sıvı tüketimi ve düzenli beslenme önerilerine uyum bu takım sıkıntı verici sonuçlarla yüz yüze gelmemizi engelleyecektir" şeklinde konuştu.
