8 Ekim 2025: Niyazi Sayın (Neyzen, Ebru Sanatçısı ve Fotoğrafçı)

Medeniyetimizin Son Hezarfeni: Neyzenlerin Kutbu Niyazi Sayın’ın Ardından 8 Ekim 2025 tarihinde dar-ı bekaya irtihal eden, geleneksel Türk-İslam sanatlarının asırlık çınarı neyzen, ebru sanatçısı ve fotoğrafçı Niyazi Sayın, ardında yeri doldurulamaz bir manevi ve sanatsal miras bıraktı. Yaşadığı döneme hem maddi hem de manevi anlamda mührünü vurarak göçen bu çok yönlü hezarfen, sadece enstrümanına nefes üfleyen bir müzisyen değil, aynı zamanda İslam estetiğinin deruni ruhunu farklı disiplinlerde harmanlayan müstesna bir şahsiyetti. Gençlik yıllarından itibaren musikiye, hat sanatına, ebruya ve fotoğrafçılığa duyduğu derin bağlılık, onu sıradan bir zanaatçı olmanın ötesine taşıyarak kültür tarihimizde tek başına bir akademi, bir mektep haline getirdi. Üsküdar’da neşet eden ve ömrünü hakikatin estetiğini aramaya adayan bu büyük usta, medeniyetimizin köklü değerlerini modern çağın kuşatmasına karşı asaletle savunan bir kale gibi yaşadı. Kutb-i Nâyi olarak anılan büyük ustanın ney icrasında gerçekleştirdiği inkılap niteliğindeki yenilikler, adını musiki tarihimize altın harflerle kazıdı. Niyazi Sayın öncesinde, enstrümanın teknik eksiklikleri ve perde sınırlamaları sebebiyle ney ile kürdîlihicâzkâr, şedd-i arabân ve nihâvend gibi zorlu makamlarda hakkıyla taksim yapmak neredeyse imkansız kabul ediliyordu. Geliştirdiği 26'lı birim sistemi (kaydırma sistemi) ile neyin teknik ve fiziki sınırlarını genişleten Sayın, geleneği kendi köklerine sadık kalarak asrın ihtiyaçlarına göre ihya etti. Musikide vokal icranın kusursuzluğunu sazına aktarmayı gaye edinen usta, geleneksel tekke tavrını koruyarak, kısa seslerde, çarpmalarda ve geçişlerde uyguladığı kendine has yanak ve dudak vibratosuyla ney icrasına benzersiz bir derinlik ve adeta bir insan feryadı kattı. Onun ortaya koyduğu bu "Niyazi Sayın Tavrı", kendisinden sonra gelen talebeler ve icracılar için aşılması imkansız bir zirve ve bir hidayet pusulası oldu. Ancak onun sanatı yalnızca neyin nefesiyle mahdut kalmadı; suyun üzerine nakşettiği ebru renklerinde de aynı iman, sabır ve arayış kendisini gösterdi. Necmeddin Okyay ve Mustafa Düzgünman gibi mukaddes geleneğin muhafızı hocalardan meşk ettiği ebru sanatında, kadim kurallara bağlı kalarak yepyeni pencereler açtı. Ebru teknesinde geleneksel kitre malzemesinin yanı sıra sahlep ve deniz kadayıfı gibi yerli ve doğal kıvam artırıcıları deneyen Sayın, guaj boyayı bu sanatta ilk kullanan isimlerden biri olarak tarihe geçti. Kırçıllı ve taraklı ebrularda sıra dışı tonlamalar yakaladı, Batı'da gördüğü kaplan gözü tekniğini kendi teknesinde yerli bir ruhla yeniden yorumlayarak Türkiye'ye taşıdı. Serigrafi yöntemiyle hat yazılarını ebru yüzeyine aktararak iki mukaddes sanatı bir araya getiren usta, estetik anlayışını yine hocası Düzgünman'dan tevarüs ettiği fotoğrafçılıkla taçlandırdı. Vizöründen dünyaya bakarken de bir ney taksimindeki edebi vakar ile ebru teknesindeki kompozisyon disiplinini asla elden bırakmadı; Allah'ın kainata nakşettiği ışığı ve gölgeyi tıpkı bir musiki eseri gibi hürmetle işledi. Bugün Niyazi Sayın’ı hayırla ve dualarla yâd ederken, onun sadece geride bıraktığı eserleri değil, yetiştirdiği yüzlerce talebeye aktardığı kadim İslam ahlakını, edep ve erdemi de saygıyla anıyoruz. Kültürümüzün köklerinden beslenip göğe dallar uzatan muhteşem bir çınar gibi, ömrünü rıza-i ilahi doğrultusunda güzelliği aramaya ve onu insanlıkla paylaşmaya adadı. Dünyadan sessizce, asil bir duruşla ve dervişane bir tevazuyla geçen bu büyük usta, kültür sanat hafızamızda her zaman neyinin dokunaklı sesi, ebrusunun göz alıcı renkleri ve siyah beyaz fotoğraflarının asil sadeliğiyle yaşamaya devam edecek. Cenab-ı Hak'tan taksiratını hasenata tebdil etmesini niyaz ediyoruz. Mekanı cennet, makamı âli, ruhu şad olsun.