• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Serdar Arseven
Serdar Arseven
TÜM YAZILARI

“40 Soruda Yeni Anayasa ve Başkanlık Sistemi” (2)

03 Şubat 2016


Serdar Arseven İletişim: [email protected]

“Bülent Arınç krizi” –de- başkanlık sisteminin ne kadar hayati olduğunu gösteriyor.

Dipten gelen “üst akıl/paralel tahrikli” dalga, Türkiye’yi istikrarsızlığa sürükleme potansiyelini taşıyor.

Bu sistem böyle giderse, günün birinde mutlaka “kaos-kriz” olur.

Hesaplar açık; muhalefetten  bir numara çıkmayacağını bilenler,  yeni bir  “muhafazakar hareketi” organize ediyorlar, bölünme olacak, sistem dağılacak…

 Yeni bir kriz süreci, bu sefer bölünmeye parçalanmaya kadar gider!

Bülent Arınç önemli değil, siyasi hayatı bitmiş sayılır ama tahriklerle “hizmet ettirildiği” proje çok derin.

Uluslararası!..

Şu “Yeni Anayasa” en geç bir sene içinde yoluna konulmalı.

Herkesin katkısı önemli, bizim katkımız da kalem ve kelâm ile…

Malum, dün “40 Soruda Yeni Anayasa ve Başkanlık Sistemi” başlığı altında, Cumhurbaşkanlığı Başdanışmanı Sayın Şeref Malkoç’un son derece faydalı çalışmasından özet sunmaya başlamıştık.

Lafı uzatmadan devam edelim.

Sorular ve cevapları, dünden devam:

Soru-Yeni Anayasa hangi usulle yapılabilir?

-“Usul esasa mukaddemdir” yani “Usul esastan önce gelir.” Elbette ne yapıldığı önemlidir ama nasıl, hangi yöntemle yapıldığı da en az bunun kadar önemlidir.

-Anayasa değişiklikleri üç aşamadan oluşur: Teklif, karar ve onay. Özgürlükçü, çoğulcu ve katılımcı bir anayasa ancak tüm yurttaşların katılımını bu üç aşamada sağlayacak bir yöntemle yapılabilir. Yeni bir anayasa üç farklı yöntemle hazırlanmalıdır.

A- Geniş katılımla hazırlanmış ve tartışılmış bir anayasa metni, mevcut anayasanın 175. Maddesindeki usulle, en az 367 milletvekilinin evet oyu alındıktan sonra yasalaşır veya en az 330 milletvekilinin evet oyunu aldıktan sonra zorunlu halkoyuna sunularak yapılabilir.

B-Yeni Anayasa “Yapıcı Meclis Usulü’yle de hazırlanabilir. Buna göre tek maddelik bir değişiklikle Anayasa’nın 175. Maddesi değiştirilerek (veya Meclis’in alacağı kararla) tek görevi yeni anayasayı hazırlamak olan –mesela 6 ay görev yapacak- ‘Anayasa Yapıcı Meclis’ oluşturulabilir. Bu meclis, tek dereceli, dar bölge seçim sistemi ile oluşturulabilir. Anayasa Yapıcı Meclis’in hazırladığı yeni Anayasa doğrudan halk oyuna sunulabilir.

C-Bir diğer usül olarak “Kurucu Referandum” düşünülebilir. Eğer yeni anayasa için TBMM’de 175. Madde’de belirtilen yöntem veya “Anayasa Yapıcı Meclis” yöntemi tercih edilmez ise 1962 yılında Fransa’da Charles de Gaulle’un yaptığı gibi Cumhurbaşkanı tarafından doğrudan halk oyuna sunulması düşünülebilir. Charles de Gaulle, 1962’de cumhurbaşkanın halk tarafından seçilmesine ilişkin değişikliği parlamentoda çoğunluk karşı çıkmasına rağmen doğrudan halk oyuna sundu. (Bunun uygulanması mümkün görünmüyor.)

Soru: Başkanlık sistemi nedir?

-Başkanlık sistemi kısaca devlet yönetiminin doğrudan halk tarafından seçilen bir kişiye verilmesidir. Bu sistemde yürütme ve yasama arasında katı bir ayrım vardır ve her ikisi de birbirinden bağımsızdır.

-Başkanlık sisteminin asli özellikleri şunlardır: Devlet başkanı doğrudan halk tarafından seçilir. Yürütme organı tek kişiden meydana gelir. Yürütme, parlamentonun güvenoyuna dayanmaz. 

-Yasama organı ile yürütme, görevleri itibarıyla kesin bir şekilde ayrılmıştır. Her ikisi de ayrı seçimlerle oluşur.

-Yasama, yürütme yargı arasında karşılıklı bir denge ve kontrol mekanizması çalışır. Yani birbirlerini dengede tutarken, olumsuzluklara karşı fren görevi görürler.

-Sabit bir başkanlık süresi vardır. Seçimler belirlenmiş tarihlerde yapılır. Başkan görevden alınarak erken seçime gidilemez.

-Başkan halk tarafından doğrudan belirli bir süre için seçilir. Bu süre hiçbir biçimde parlamento tarafından kısaltılamaz.

-Başkan parlamentoyu feshedemez, parlamento da başkanın görev süresini kısaltamaz, onu görevden alamaz.

-Başkanlık sisteminde güvenoyu ve gensoru yoktur.

-Parlamentoda yer alan bir kişi aynı zamanda yürütmede yer alamaz. Başkan parlamentonun çalışmalarına katılamaz.

-Devlet başkanı, hükümet başkanı ayrımı yoktur. Yürütme erki tektir. Hükümet üyeleri doğrudan başkan tarafından belirlenir ve görevden alınır.

-Başkanın görevi ile ilgili işlerden dolayı siyasi olarak sorumluluğu yoktur.

-Bakanların tamamı başkan tarafından atanır. Başkanın uygun görmesi durumunda görevden alınır.

-Bakanların partide bir görevi yoktur. Parlamento içerisinden atanmazlar.

(Yarın köşe yazımız yok, Yeni Anayasa ve Başkanlık Sistemini anlatmaya bir gün arayla devam edelim inşallah).

 

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

Yaay İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23