Yine evlilik ve boşanmalar hakkında

Geçen hafta evlilikte geçimsizliklerin ve boşanmaların arttığını belirtmiş, bu konuda ünlü avukat Ali Cahit Polat’ın hazırlayıp gönderdiği yazının ilk kısmına yer vermiştik. Bugün de konunun önemine binaen kalan bölümünü takdirlerinize sunuyoruz:                                            

“ NAFAKA

Boşanma davası ile birlikte velayet ve nafakaya hükmedilir. Nafaka öncelikle tedbir bilahare kararın kesinleşmesiyle iştirak nafakası olarak belirlenir.

İştirak nafakası özetle; “boşanma ve ayrılık durumlarında velayet kendisine verilmeyen eşin, çocuğun eğitim ve bakım giderleri için gücü oranında ödediği nafakaya denir. Her ne kadar velayet kendisine bırakılan taraf çocuğun yetişmesi, bakımı ve giderlerini karşılamak durumunda ise de Medeni Kanunumuzun 182. Maddesinde “Velâyetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişkisinin düzenlenmesinde, çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlâk bakımından yararları esas tutulur. Bu eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır” metni gereğince, velayet kendisine bırakılmayan eş de gücü oranında çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak zorundadır. İştirak nafakasının miktarı belirlenirken ödeyecek kişinin ödeme gücü ve çocuğun ihtiyaç giderlerine bakılır.

İştirak nafakası konusu, çocukların korunması, bakımı, eğitimi, sağlıklı büyümesini gerektirdiği için kamu düzeniyle ilgilidir. Bu nedenle, velayet kendisinde bırakılan taraf çocuk için iştirak nafakası talep etmese de hakim bu durumu kendiliğinden dikkate alarak nafaka belirleyecektir. Böylece hakim velayeti vermediği eski eşin, gücü oranında iştirak nafakası ödemesi hakkında karar verir. Boşanan eşlerin birden fazla çocuğu olduğu takdirde, hakim her bir çocuğun durumunu ayrı ayrı değerlendirerek, kararını buna göre belirler. Mahkemeler  asgari 500 TL’den başlayıp  5.000 TL/10.000 TL tutarında nafaka kararları verebilmektedir. 

Mahkeme iştirak nafakası hakkında karar verirken çocuğun gıda, giyecek, barınma, sağlık, eğitim, harçlık, ulaşım giderlerini dikkate alır ve iştirak nafakası hakkında mahkemece karar verilmesi kaydıyla bu kararının kesinleşmesinden sonra işlemeye başlar.

Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder. Çocuk ergin olduğu halde eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde olmak üzere, eğitimi sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdürler. 

İştirak nafakası belirlenirken dikkate alınan birçok unsur vardır. Bunların en başında gelenler iştirak nafakasını ödeyecek olan kişinin aylık eline geçen net kazanç ve sahip olduğu mal varlıklarıdır. Tabii bunların yanında iştirak nafakası talep edenin geliri, maddi gücü de dikkate alınan konulardandır. Sonuçta iştirak nafakası çocuk için ödenir ve her iki ebeveyn de çocuklarından sorumlu olmaları gerektiği için maaşları, gelirleri oranında bu masrafa dahil olurlar.” 

İstisnalar dışında çocukların velayeti anneye verilmektedir. Velayetin sonucu olarak açıklanan şartlarda NAFAKA miktarı belirlenmektedir. Ödenmeyen nafaka alacağı için icra takibi ve haciz yapılabileceği gibi Nafakanın ödenmesini  temin amacıyla İcra İflas yasasının 344. maddesinde «Nafakaya ilişkin kararların yerine getirmeyen borçlunun, alacaklının şikayeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir” ceza yaptırımı öngörülmüştür. Uygulamada ve yaşanan olaylarda nafaka kadınların elde ettikleri bir gelir olarak karşımıza çıkmaktadır. Nafakanın  çocuğun eğitimi, sağlığı, harçlığı, ulaşımı, giyimi, yiyeceği  göz önünde bulundurarak tayin edilmesine rağmen herhangi bir yasal denetime tabi tutulmadığından istismara açık kalmaktadır. Nafaka hakkını kötüye kullanan kadınlar kendi şahsi harcamalarına ( kozmetik, çanta, ayakkabı vb.) kullanabilmektedirler. Ayrıca nafakanın amacına aykırı harcanmasının bir yaptırımı da düzenlenmemiştir.

Velayet ve nafaka kararları ve uygulamasının sonucu olarak ülkemizde ilk defa erkekler “BOŞANMIŞ BABALAR GRUBU” adı altında bir araya gelerek Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı önünde eylem yapıp çocuklarının velayetlerinin  ellerinden alındığını ve tayin edilen yüksek nafaka bedellerini ödeyemediklerinden haklarında hapis kararları çıktığını açıklayarak bakanlık önüne siyah çelenk bırakmışlardır.

Tedbir/İştirak nafakalarının denetlenmesinde Medeni kanununun 338 ve devam eden maddelerinde açıklanan VASİNİN denetimi hükümlerine tabi tutulabilir “Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi  özenle yönetmek zorundadır. Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet makamının belirlediği  tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesabı onun incelemesine sunmakla yükümlüdür.” ( madde 454) Vasi vesayet altındaki kişinin mal varlığını yönetirken uyması gereken kurallar ve denetim mercii tayin edilmiştir. Nafaka bedelinin de kullanılmasında ve harcanmasında benzer bir yöntem uygulamak hakkaniyete ve çocuğun menfaatine uygun olacaktır. Nafakaya karar veren Mahkeme veyahut  Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının İl Müdürlüklerinde oluşturulacak birimler aracılığı ile her yıl alınan nafaka bedellerinin harcama dökümlerinin sunulmasının sağlanarak denetim altına alınmalıdır. Nafaka bedelini amacına aykırı kullanan hakkında cezai yaptırım uygulanarak çocukların istismarı engellenmelidir. Av. Ali Cahit POLAT”