Hayatın vazgeçilmezi: Uyku
Çoğumuz “uyku gerçeği”nin hâlâ yeteri kadar farkında değiliz ve uyku kaybının ne gibi sağlık sorunlarına yol açacağını bilmiyoruz. Neticede de uykuyu önemsemiyor, daha da kötüsü “uykudan çalmayı” matah bir şey zannediyoruz. Oysa konu “sağlıklı bir hayat sürme ve iyi yaşlanma” olduğunda; uyku en az beslenme, düzenli aktivite ve stresi yönetme kadar önemli bir faaliyetimizdir. Kısacası uykumuza sahip çıkmalı, ona tutkuyla sarılmalıyız. Çünkü:
HAFIZAYI YENİLER
Daha iyi öğrenmek, öğrenilenleri daha güçlü ve kalıcı şekilde kaydetmek, o kaydın arkasından gelecek dinlendirici bir uykuyla birebir bağlantılıdır. Hafızamızı yenilemek, beynimizdeki toksik birikimleri temizlemek, belleğimizi kalite ve kapasite yönünden desteklemek istiyorsak ginkgo biloba, omega 3, D vitamini, zerdeçal destekleri yanında hatta bunlardan önce iyi ve temiz bir uykuya odaklanmalıyız. Unutkanlık probleminden kurtulmak, en azından yaşlanmaya bağlı unutkanlığa ‘dur’ demek için uyku şarttır.
UNUTMAK YETENEKTİR
Sadece hatırlamak değil, unutmak da beynin önemli fonksiyonlarından biridir. Hatırlamak yeteneği kadar, unutma kapasitesi de hepimiz için gerekli ve vazgeçilmezdir. İstenmeyen hatıraları etkisiz kılmak, mevcut bir acıyı kesip atmak, hüznü fazla uzatmamak “unutma yeteneğimiz” ile bağlantılıdır. Unutma, unutmayı başarabilme ihtiyaç duymadığımız depolanmış bilgiyi silme yanında işe yarar bilgilerin geri çağrılmasını da kolaylaştırır ve bu işin anahtarı da “iyi bir gece uykusu” gerektirir.
DİNÇLİK VE ZİNDELİK VERİR
Uyku kalitesi ve uyku süremize dikkat edelim. Uykumuzu yeterince aldığımızda daha dinç ve bedensel zindelik kazanırız.
ÜRETİCİLİK DE ONA MUHTAÇTIR
Beynimizi yalnızca bir bilgi depolama sistemi sanmayalım. Onun sayfalara sığmayacak kadar önemli farklı yetenekleri var ve o yeteneklerden biri de “geçmişle geleceği birleştirip durumdan vazife çıkararak çözümler üretmek”, hatta bazen daha da ileri giderek “yeni fikirler” geliştirmektir. Rutinin dışına çıkmak, hep aynı şeyi tekrarlayıp durmak yerine yeni ve farklı ufuklara açılmak ve üretici bir akıl-zekâ ilişkisi oluşturmak için de iyi bir gece uykusuna ihtiyaç duyarız.
ALZHEİMER’I ENGELLER
Uykusuzluk ve unutkanlık arasında bir bağlantı olduğu hepimizin malumudur ama kalitesiz uykunun ciddi bir depresyon, depresyonun da uykusuzlukla neticelenebileceğini pek bilmeyiz. Ayrıca uykusuzluğun sadece sıradan unutkanlıklarla değil, demans ya da alzheimer gibi kalıcı ve ağır bellek kayıplarıyla ilişkili olabileceğini de gözden kaçırırız.
Uyku sayesinde beyin omurilik sıvısı geceleri metabolik atıkları boşaltır, gündüzden gelen kirlilikleri temizleme fırsatı bulur. Güzel bir uykuyla uyandığımız her sabah işte bu derin arınma sayesinde beynimiz yenilenir.
KISIRLIĞA KARŞI UYKU
Kaliteli bir uykunun erkeklerde sperm sayısı ve kalitesini de iyileştirdiği, kadınlarda ise yumurtlama fonksiyonlarına destek olduğunu gösteren yeni kayıtlar var. Tersi de doğru. Uykular bozulduğunda üreme sistemindeki arızalar sıklaşıyor. Kısacası neslimizin devamı için de “uyku gerçeği” dikkate alınmak zorunda.
BAĞIŞIKLIĞI GÜÇLENDİRİR
Daha az uyku, daha güçsüz bir bağışıklık sistemi, yani daha sık bronşit, nezle, grip, zatürre hatta kanser demektir. Bağışıklığımızın anahtar hücreleri yeteri kadar uyumadığımızda sayısal ve fonksiyonel olarak kayba uğrar.
UNUTKANLIK VE FAST FOOD GIDALAR
Stresli bir çağda yaşıyoruz. Stres arttıkça unutkanlık ve hafıza zayıflığı elbette daha problem haline gelir. Ayrıca zihnimize hücum eden bilgi, uyarı, mesaj, haber, her türlü sesli ve görüntülü sahneler yine unutkanlığımızı artırır. Geçim sorunları, her çeşit dertlerimiz, trafik karmaşası, ailevi huzursuzluklar, tabiatın bozulması, yeşilin azalması ve çarpık kentleşme de hafızayı zayıflatıyor.
Ancak yeni bir çalışma unutkanlık yapan önemli bir faktörü daha ortaya çıkardı: Sürekli fast food yiyenlerin sadece damarları değil, belleklerinin de (hafıza) tehlikede olduğunu gösteriyor. Öğünlerinin önemli bir bölümünü hamburger, kızarmış patates ve şekerli içeceklerden oluşturanlarda sadece bellek problemleri değil; şizofreni, depresyon gibi psikolojik sorunlarla karşılaşma riskleri de çoğalıyor.
Fast food beslenenlerde kan şekeri yükselmeleri, hipoglisemi krizleri, kolesterol ve trigliserit sorunlarının daha sık görülmesinin de önemli bir faktör olduğunun altı çiziliyor. Kısacası fast food sadece kalpten, cinsellikten değil, beyinden de vuruyor! Bu yüzden sağlıklı ve dengeli beslenmenin önemi bir kere daha karşımıza çıkıyor.
