Engelli hakları ve sosyal devlet
Engelli tanımı şöyle: “Kişisel veya sosyal yaşantısında kendi kendine yapması gereken işleri (bedensel veya sonradan olma) herhangi bir noksanlık sonucu yapamayanlar.”
Bir başka tarif: “Doğuştan veya sonradan herhangi bir sebeple bedensel, zihinsel, duyusal ve sosyal yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi sebebiyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük ihtiyaçlarını karşılamada güçlükleri olan kişi.”
Tabii özürlünün; ortopedik, görme engelli, dil ve konuşma engelli, kronik hastalıklı ve zihinsel engelli gibi çeşitleri olabilir.
Özürlü, bozukluğu olan, sakat gibi kavramlarla da anılan toplumumuzun bu dezavantajlı kesimine öyle pozitif ayrımcılıkla imkânlar verilmiş ki gerçekten yaşlılara, dul hanımlara ve yetimlere, kimsesizlere tanınan ayrıcalıkları da hesaba katarsanız ülkemiz tam bir sosyal devlet. Tabii Suriyeli misafirlerimize yardımlarımız ayrı bir güzellik.
Bu yazıyı kaleme almama Engelli Hakları adıyla yayınlanan büyük boy ve tam 500 sayfa olan kitap (Bekad Yayınları, Erkan Karaarslan) vesile oldu.
Engellilerin yararlanabileceği bazı haklarını sıralamak istiyorum:
En başta bakıma muhtaç engellilere resmi veya özel bakım merkezlerinde bakım verilmekte. Ancak bu müesseseler yetmediğinden (9565 engelli yararlanmakta) 2006’da çıkarılan yasa ile ikametgahlarında yani evlerinde bakım olarak alternatif bir model geliştirilmiştir. Buna göre; engelliye bakmakla yükümlü olan kişiye, “evde bakım aylığı” ödenmektedir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı verilerine göre 2015’te 422.898 kişi evde bakım aylığı almaktadır. Her ay aileye net asgari ücret tutarında bir ödeme yapılmaktadır. Ödeme toplamı yıllık 4.5 milyarı bulmaktadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu’nun güvencesi altında olmayan ve sağlık giderlerini karşılayacak durumda bulunmayan özürlülerin teşhis, tedavi, ilaç, protez ve gözlük ihtiyaçları yeşil kart verilerek karşılanmaktadır.
Toplu taşıma hizmetlerinde malûllere indirim uygulanmaktadır. % 40 ve üzeri engelliye ücretsizdir.
Toplu taşıma hizmetleri engellilere uygun hale getirilir.
Engellilerin eğitim almaları engellenemez, engelli olmayanlarla eşit eğitim imkânı sağlanır.
Engellilik sebebiyle verilen tazminat ve yapılan yardımlar vergiden muaftır.
Huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezine yapılan yardımlar vergiden muaftır.
Yaşlı ve engelli bakım ve huzurevi hizmetlerinde KDV istisna edilmiş.
Malûl ve engellilerin kullanımına mahsus eşya gümrük vergisinden muaftır.
Engellilerin eğitimleri, meslekleri, günlük yaşamları için üretilmiş her türlü araç gereç ve özel bilgisayar programlarında KDV yok.
Umuma açık hizmet veren her türlü yapı (resmi yapılar, spor alanları, mevcut tüm yol, kaldırım, yaya geçit, açık ve yeşil alanlar, spor alanları ve benzeri sosyal ve kültürel altyapı alanları) engellilerin erişebilir oluşuna uygun duruma getirilir.
Engelliye ayırımcılık yapan kimse hakkında hapis veya adli ceza verilir.
Engelli kimseye karşı işlenen bir suçu yetkili makamlara bildirmeyenlere verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Bir evi olan engelliden emlak vergisi alınmaz.
Emeklilere ve engellilere TOKİ marifetiyle cazip şartlarla konut sağlanmaktadır.
50 veya daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerleri % 3, kamu sektöründe % 4 özürlü çalıştırmakla mükelleftirler.
İş görme gücü arttıkça daha kısa sürede emekliliğe hak kazanılmaktadır.
Sürekli bakıma muhtaç derecede malûl çocuğu olan anneler daha kısa sürede emekliliğe hak kazanmaktadırlar.
Evet, sütunumuz doldu ama devletimizin engellilere tanıdığı ayrıcalıklar bitmedi. Sosyal devlet olan ülkemizin kıymetini bilelim. Onu yıkmak isteyen teröristler ve hainlere, kötü niyetlilere karşı tedbirimizi alalım.
Çünkü devletimiz yıkılırsa engelliler başta olmak üzere hepimiz altında kalırız.
