OSMANLI’NIN YIKILMASINA İTTİHATÇILAR SEBEP OLDU (6)
8- İTTİHAT VE TERAKKİ PARTİSİ DEVRİNDE VUKU BULAN OLAYLAR
e-Bab-ı ali Baskını
*İTP Balkan bozgununun acılı günlerinde partiye muhalif olan Kamil Paşa hükümetinden kurtulmak istiyorlardı. Ondan kurtulmak istiyorlardı. İTP, Kamil Paşa’nın Edirne’yi Bulgarlara bıraktığı haberi üzerine Kamil Paşa aleyhine bir kampanya başlattılar. Daha sonra Bab-ı ali baskını için Talat beyin tertiplediği bir plan yaptılar. Buna göre; Baskın 23 Ocak 1913’te kabine toplantıdayken (saat 15.00) sularında gerçekleştirilecekti. Enver bey ve beraberindeki fedai gurubu (Yakup Cemil, Sapancalı Hakkı, Mustafa Necip, Talat bey) aynı saatte Sadaret binasına girmişlerdir. Harbiye Nazırı Nazım Paşa Enver beyle karşılaşınca O’na şöyle söylemiştir; ‘Sen siyasetle uğraşmayacağına dair bana şahsi ve askeri namusun üzerine söz vermemiş miydin?’ Bu arada Yakup Cemil arkadan Nazım Paşa’ya ateş ederek oracıkta öldürmüştür. Daha sonra KAMİL Paşa’dan zorla istifa dilekçesi almışlardır. Bu şekilde İttihatçılar darbeler devrini başlatmışlardır. 30 Ocak 1913’te Mahmut Şevket Paşa hükümeti kurmakla görevlendirilmiştir. Mahmut Şevket Paşa’da 11 Haziran 1913’te Divanyolunda uğradığı bir suikastte öldürülmüştür. Yerine 13 Haziran 1913’te İTP’nin sadık adamı Said Halim Paşa hükümeti kurmakla görevlendirilmiştir. Said Halim Paşa ile beraber İttihatçılar tamamen Devlet yönetimine hakim olmuş ve Talat bey de kabinede Dahiliye Nazırı olmuştur.
f-İttihat ve Terakki’nin Tam İktidar Dönemi
*İTP 13 Haziran 1913’ten 5 Kasım 1918’de feshedilene kadar Osmanlı Devleti’nin muhalefetsiz tek hakimi olmuştur. İTP’nin Merkez Komitesi (MK) aslında meclisin yerine geçmiştir. Merkez Komitesin’de 26 kişilik bir çekirdek kadro hep var olmuştur. MK’si şu kişilerden oluşmaktaydı; Hüseyin Kadri bey, M. Talat bey, Mithat Şükrü bey, Hayri Efendi, Ahmet Rıza bey, Enver bey, Habip bey, Hafız İbrahim bey, Dr. Nazım, Ömer Naci, İhsan Namık, Hacı Adil, Eyüp Sabri, Ziya bey, Ahmet Nesimi, Hüseyinzade Ali, Ali Fethi (Okyar), Halil bey, Prens Said Halim, Dr. Bahattin Şakir, Ziya Gökalp, Rüsuhi bey, Emrullah efendi, Kara Kemal, Hilmi bey. İTP’nin en meşhur liderleri arasında ‘Üç Paşalar’ diye bilinen Enver Paşa, Talat Paşa ve Cemal Paşadır. Enver Paşa Harbiye Nazırı (MSB) ve teşkilatın askeri kanadından sorumludur. Talat Paşa İttihat ve Terakki’nin kurucularından, Sadrazam (Başbakan) ve Parti’nin sivil lideridir. Cemal Paşa Bahriye Nazırı (Donanma Bakanı) ve önemli askeri-sivil yöneticidir. *İTP, yarı sivil, yarı askeri bir idare gibi çalışmıştır. Mahmut Şevket Paşa hem Sadrazam, hem de Harbiye Nazırı olarak görev yapmıştı. İTP döneminde Askeri Mektepler’de Alman hocalar görev yapmıştır.
Almanya, İTP’nin yönetimi tamamen ele geçirmesinden sonra, İttihatçıların siyasi, askeri ve ekonomik destekçisi olmuştur. Bununla ilgili olarak M. Şevket Paşa’nın ölümünden sonra Harbiye Nazırı olan İzzet Paşa 27 Ekim 1913’te Almanlarla bir eğitim antlaşması yapmıştı. Bu antlaşmaya dayanarak Almanya, Osmanlı ordusunun modernizasyonu için Otto Liman Von Sanders başkanlığında 47 kişilik bir heyet göndermiştir. Korgeneral Otto Liman Von Sanders 14 Aralık 1913’te İstanbul’a geldi. Otto Liman Von Sanders’e mareşal ünvanı verilerek Ordu Genel Müfettişi yapıldı. Enver Paşa daha önce Berlin’de askeri ateşelik görevinde bulunmuştu. Enver Paşa bir Almanya hayranıydı. Öyle ki, Alman Mareşal Paul Von Hindenburg’un kur. Başk. General Erich FW Ludendorff ‘Enver Almanya’nın sadık bir dostudur’ demiştir. Hatta harb sırasında İstanbul’a giden trenlere Alman istasyon memurları ‘Enverland’ yazmışlardır.
İttihat ve Terakki yönetimi kaybedilen toprakları geri almak için 2 Ağustos 1914’te Almanya ile gizli bir Almanya-Osmanlı ittifakı yaptılar. Bu ittifak antlaşması daha sonra Osmanlı Devleti’nin Almanya yanında I. Cihan Harbi’ne katılmasına sebep olacaktır. Almanya, Rusya ve İngiltere’nin sömürge yollarını kontrol etmek için II. Abdulhamid zamanında, yapımı 1900’da başlayıp 1908’de bitirilen Bağdat-Hicaz Demiryolu projesine finansman desteği vermiştir. Almanya aynı şekilde; Halifelik gücünü cihat propagandası için kullanmak maksadıyla İttihatçıların Pan İslamizm ve Pan Türkizm politikalarına mali destek vermiştir. Diğer taraftan İTP içinde Fransız yanlısı olanlar da vardı. Bunlar daha önce Fransa’da kalan, Jön Türkler ve ilk İttihatçılardır (Ahmet Rıza, Dr.Bahattin Şakir, Dr.Nazım). Bunlar II. Abdulhamid Han’a muhalefet ettikleri dönemde Fransa’ya kaçmış ve orada Fransız masonlarının yardımıyla Gazete-Dergi çıkarmışlardı. İttihatçıların seküler ve pozitivist dünya görüşleri Fransız devrimi ve aydınlanmasına dayanıyordu. İttihatçıların Abdulhamid’e karşı muhalefetleri zamanında İngiltere onları desteklemiştir.
Daha sonra İTP’nin Almanya yanlısı tutum sergilemeleri üzerine, İngiltere bu sefer İTP karşıtı Hürriyet ve İtilaf Fırkasını desteklemiştir. İttihat ve Terakki Partisi’nin yapısı yeknesak olmayıp, karışıktı. İçinde Türk, Arnavut, Çerkes, Arap, Kürt, Ermeni, Yahudi menşeli müntesipleri vardı. İTP içinde daha ziyade Tıbbiye, Harbiye, Mülkiye gibi okullarda okumuş, doktor, idareci, subay, gazeteci ve yazarlardan oluşan okumuş kimseler vardı .İTP, devirlere göre farklı fikir akımları denemiştir. Başlangıç dönemlerinde ‘Osmanlıcılık’, ilerleyen dönemde Türkçülük, Devlet’in ve Halifeliğin gücünden faydalanmak için İslamcılık, İttihad-ı İslam’ politikalarını dönemsel olarak takip etmişlerdir. İTP, gücü ele geçirdikten sonra, özellikle Bab-ı ali baskınından sonra iktidarları süresince ‘Batı yanlısı ‘bir siyaset izledi. Hukukun laikleşmesi ve eğitimin çağdaşlaşması için çalıştılar.
Devam edecek...
