OSMANLI’NIN YIKILMASINA İTTİHATÇILAR SEBEP OLDU (10)
II-I. CİHAN SAVAŞI VE OSMANLI İMPARATORLUĞU’NUN YIKILIŞI
B--I. CİHAN HARBİ (28 Temmuz 1914-11 Kasım 1918)
*Yavuz ve Midilli (Goeben ve Breslau) gemileri 29 Ekim 1914’te Rusya’nın Sivastopol ve Odessa limanlarını bombalamasıyla Rusya 1 Kasım’da, İngiltere ve Fransa ise 5 Kasım 1914’te Osmanlı İmparatorluğu’na savaş ilan etmiştir. Böylece 28 Temmuz 1914’te başlayan I. Cihan harbi, Kasım 1914’te fiilen savaşa giren Osmanlı İmparatorluğu,1915’te İtalya ve Bulgaristan, 1916’da Romanya’nın da savaşa katılmasıyla pek çok cepheye yayılmıştır.
1- İTTİFAK DEVLETLERİNİN HARP PLANLARI
a- Osmanlı Devleti Harp Planı
*Prusyalı General Friedrich (Fritz) Bronsart von Schellendorf (Bronsart Paşa) 27 Ekim 1913’te Osmanlı-Alman yardım heyeti anlaşmasıyla İstanbul’a geldi. 1914 yılından itibaren de Osmanlı Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Reis-i Sanisi (Genelkurmay 2. Başkanı) oldu. Osmanlı Devleti’nin Genelkurmay Başkanı Harbiye Nazırı Enver Paşa’ydı. Ancak bu usulendi. Fiili olarak vazife yapan Bronsat Paşa’ydı. Bronsart Paşa 1917’ye kadar bu görevde kaldı. Bronsart Paşa, I. Cihan harbinde Osmanlı Harp ve harekat planlarını bizzat hazırlayan veya onaylayan kimsedir. Bronsart Paşa, Osmanlı donanmasının Karadeniz’de Rus limanlarını bombalaması emrinin verilmesi ve Osmanlı’nın savaşa girmesinde etkin rol oynamıştır. Bronsart Paşa, Enver Paşa ile birlikte Doğu Cephesi planlamasını da yapmıştır. Aynı zamanda bu planlamaya dayanarak 1914 yılının sonlarında yapılan ve Osmanlı ordusunun büyük bir trajedisiyle sonuçlanan Sarıkamış Harekâtının müsebbiplerinden birisidir. Bronsart Paşa, Ermeni çetelerinin Doğu Anadolu’da ikmal yollarını kesmesi ve isyanlar çıkarması üzerine 1915’te Ermeni Tehciri (zorunlu göç) fikrini ortaya atmış ve bu yöndeki askeri emirleri de imzalamıştır. Osmanlı Devleti İttifak devletleri yanında harbe katılınca, Harbiye nazırlığınca çeşitli sefer planları yapılmıştır. Bu planlamada; Osmanlı ordusunun 1915 baharına kadar hazırlık yapmasını ve ondan sonra harbe fiilen girmesini arzuluyordu. Yine Osmanlı ordusunun büyük kısmının Boğazlar ve Batı bölgesinde toplanması, Boğazlar emniyete alındıktan sonra, Rusya’nın Güney bölgesine taarruz edilmesi düşünülüyordu. Osmanlı ordusu henüz Kış muharebesine hazır olmadığından asıl kuvvetlerle Kafkasya’dan Rusya’ya taarruz edilmesine pek sıcak bakılmıyordu. Bu planlarda ayrıca; esaslı bir hazırlığı gerektiren Mısır üzerinden İngilizlere saldırılması riskli görülüyordu.
b-Alman Genelkurmay Harp Planı
*Alman Genelkurmayı ise, Osmanlı ordusunun biran önce harbe girmesini istiyordu. Ve Osmanlı ordularının Kafkasya ve Mısır’a taarruz ederek Rus ve İngiliz kuvvetlerini buralara yığdırıp, böylece Avrupa’daki Doğu ve Batı cephelerinin Rus ve İngiliz kuvvetlerince takviyesine mani olunmasını istiyordu.
2-CİHAN HARBİ CEPHELERİ
a-Batı Cephesi
*1914 Ağustos’unda harbin başlamasıyla birlikte Alman ordusu Belçika ve Lüksenburg’u işgal ederek Batı cephesini açmış oldu. Almanlar daha sonra Fransa’nın önemli sanayi bölgelerini ele geçirdiler. 6-12 Eylül 1914’te 1. Marne savaşında Fransız ve İngiliz birlikleri Alman ordusunu durdurdular. Almanlar Aisne nehrinin kuzeyine çekildi ve üç yıl boyunca siper savaşları yapıldı. Almanlar 19 Ekim-22 Kasım 1914’te İngiliz ve Fransız birlikleriyle Belçika’nın Ypres şehri yakınlarında kanlı bir savaş yaptı ve bir ilerleme olmadı. Bunun ardından Alman Genelkurmay Başkanı Erich von Falkenhayn Almanya’nın askeri olarak savaş kazanamayacağını anladı. 1915’in sonlarında İtalya ve Bulgaristan Almanya’nın yanında harbe girdi. Almanlar 22 Nisan-25 Mayıs 1915’te 2. Ypres savaşı yaptılar. Bu savaşta Klor gazı kullandılar. Almanlar Temmuz 1915 ve 1916 başlarında Tek kanatlı uçakları (Fokker) cepheye sürerek İngiliz ve Fransız kuvvetlerine ağır kayıplar verdirdiler. 1916 Ağustos’unda Falkenhayn istifa etti. Yerine Paul von Hindenburg ve Erich Ludendorff görev aldı. Almanlar 21 Şubat-18 Aralık 1916’da Fransa ile Verdun, 1 Temmuz-18 Kasım 1916’da Somme muharebeleri yaptılar. Hindenburg ve Ludendorff Alman ordusunun taarruz gücünün zayıfladığını fark ederek taarruz yerine savunma hattı kurmaya karar verdiler. Alman ordusunun daha az kuvvetle savunma yapmasını sağlamak amacıyla 1916-1917’de Kuzey Fransa’da, derin siperler, tüneller, beton sığınaklar ve dikenli tel engellerinden oluşan bir hat inşa ettiler (Hindenburg hattı). 1915’te Alman Denizaltıları Lusitania adlı yolcu gemisini batırdılar. Ölenler arasında Amerikan vatandaşları da vardı.Bunun üzerine ABD 6 Nisan 1917’de Almanya’ya savaş ilan etti. ABD’nin savaşa girmesi, Alman taarruzlarını durdurulmasında ve İtilaf devletlerinin galibiyetinde önemli rol oynamıştır. Savaşın sonlarında ABD Başkanı Woodrow Wilson barış şartlarını belirleyen ve ulusların kendi geleceğini tayin etme hakkını savunan Wilson ilkelerini yayımladı. Devam edecek…
