İsrail’e kapıyı kapatan da, Filistin’i alkışlatan da yine Türkiye oldu
Önceki gün Antalya’daydım..
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 kapsamında düzenlenen Liderler Zirvesi’ni takip ettim. Dünyanın dört bir yanından devlet ve hükümet temsilcilerinin, uluslararası kuruluşların yöneticilerinin, diplomatların ve iklim politikalarını belirleyen isimlerin bir araya geldiği bu büyük organizasyonda, aslında iklim meselesinin çok ötesine geçen bir gelişmeye şahitlik ettik.
Antalya’da konuşulan en önemli meselelerden biri Gazze’ydi.
Daha doğrusu, Gazze’nin sesi, dünyanın en önemli diplomatik platformlarından birinde bir kez daha duyuruldu.
Üstelik bunu yaparken Türkiye, uluslararası diplomatik teamüllerin arkasına sığınmadı. İsrail yönetimini Liderler Zirvesi’ne davet etmedi.
Şimdi bir düşünün…
Birleşmiş Milletler çatısı altında düzenlenen, dünyanın 100’ü aşkın ülkesinin temsil edildiği, devlet başkanlarının ve hükümet liderlerinin katıldığı bir zirve… İsrail ise bu zirvenin liderler buluşmasında yok!
Türkiye, ev sahibi ülke olarak davet göndermedi. Bütün baskılara, çağrılara, tatlı ikazlara (!) rağmen..
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve aynı zamanda COP31 Başkanı Murat Kurum da bu kararı açıkça ilan etti. İsrail’in Gazze’de gerçekleştirdiği katliamlar ortadayken, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı liderler toplantısında İsrail hükümetine yer verilmedi. Sadece bununla da yetinilmedi. Kurum, Filistin Başbakanı M. Mustafa’yı ayakta alkışlatıp, “Antalya’dan yükselen ses, iklim adaletsizliğine de vicdanın sessizliğine de ‘dur’ diyen ses olsun” diye konuştu. Elbette BM çatısı altındaki müzakere mekanizmalarının kendi katılım kuralları var. Ancak liderler zirvesine davet meselesinde ev sahibi ülkenin ortaya koyduğu irade son derece önemliydi. İşte Türkiye bu iradeyi gösterdi.
Gazze’de yaşananlar karşısında hiçbir şey olmamış gibi davranılmasını kabul etmedi.
Bir tarafta uluslararası toplantılarda insan hakları, demokrasi, çevre ve insanlık değerleri üzerine nutuklar atan ülkeler, diğer tarafta Gazze’deki yıkımı görmezden gelen diplomatik mekanizmalar…Türkiye, Antalya’da bu çelişkinin üzerini örtmedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın zirvedeki konuşması da tam bu noktada anlam kazandı.
Erdoğan, Gazze’de yaşananların yalnızca bir soykırım değil, aynı zamanda bir ekokırım olduğunu söyledi. Bu sözcük öylesine seçilmiş bir ifade değil, ABD’nin Vietnam savaşında yaptığı tabiat katliamı için kullanılmıştı.
Zeytin ağaçlarının kesildiğini, toprağın ve su kaynaklarının kirletildiğini, şehirlerin devasa enkaz yığınlarına dönüştürüldüğünü anlattı Başkan Erdoğan.
Sadece binalar yıkılmadı.
Bir halkın yaşam kaynakları, tarım alanları, su altyapısı, doğayla kurduğu binlerce yıllık ilişki de hedef alındı.
İşte meselenin önemli tarafı burada!
İsrail’in Gazze’de yaptıklarını yalnızca bölgesel bir çatışma başlığı altında değerlendirmek, bu yıkımın boyutlarını görmezden gelmek demektir. Gazze’deki katliamın insani, tarihî, kültürel ve ekolojik boyutlarını aynı anda gündeme taşımak gerekiyor.
Antalya’da yapılan tam da buydu.
Dünyanın iklim krizini konuşmak üzere bir araya geldiği bir platformda, iklim adaletinden söz edip Gazze’deki çevresel yıkımı görmezden gelmenin mümkün olmadığı hatırlatıldı.
İsrail’de büyük bir rahatsızlık var.. Bu gerçeklerin uluslararası platformlarda konuşulması ABD ve İsrail tarafından büyük bir öfkeyle takip ediliyor.
Çünkü katliamın üzerini örtebildiğiniz ölçüde diplomatik koruma sağlayabilirsiniz.
İsrail bunu çok net görüyor, Gazze’nin her platformda konuşulmasını Türkiye sağlayabiliyor. Bu tavır insanlık açısından çok değerli, zalimler açısından ise not edilen acı bir sonun işareti.
Üstelik COP31’in yalnızca Gazze başlığı yoktu. İklim finansmanı, gelişmiş ülkelerin tarihî sorumlulukları, fosil yakıt şirketlerinin kazançları ve savaşların doğaya verdiği zarar da gündemdeydi.
BM Genel Sekreteri António Guterres’in fosil yakıt şirketlerinin devasa kârlarına ilişkin açıklamaları bile küresel sistemin nasıl bir çelişki içerisinde olduğunu gösteriyordu.
Bir tarafta iklim felaketlerinden en fazla etkilenen yoksul ülkeler, diğer tarafta bu felaketlerin temel sebeplerinden biri olan fosil yakıt ekonomisinden kazanç sağlayan dev şirketler…
Bir tarafta çevreyi korumak için taahhütler veren devletler, diğer tarafta savaşların doğayı ve insan hayatını nasıl yok ettiğine ilişkin ağır gerçekler…
İnsanların öldürüldüğü, şehirlerin yok edildiği, suyun ve toprağın zehirlendiği bir dünyada iklim adaletinden söz etmek tek başına yeterli olabilir mi?
Türkiye’nin Antalya’da verdiği mesaj tam da buydu. Gazze’de yaşananları görmeden, duymadan, konuşmadan küresel adaletten söz edemezsiniz.
Ve evet…
Antalya’da yalnızca bir zirve düzenlenmedi.
Türkiye, ev sahipliğini yaptığı uluslararası bir organizasyonda kendi siyasi ve diplomatik tutumunu da ortaya koydu. İsrail’i liderler buluşmasına davet etmeyerek Gazze’deki katliamın sıradanlaştırılmasına itiraz etti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da dünyanın dört bir yanından gelen liderlerin önünde Gazze’nin yaşadığı insanlık dramını anlattı.
Bundan sonra mesele, bu sözlerin uluslararası kamuoyunda nasıl karşılık bulacağı ve diğer ülkelerin hangi somut adımları atacağıdır.
Çünkü Gazze’nin ihtiyacı yalnızca konuşulmak değil; katliamın durması, insani yardımın engelsiz ulaştırılması, yıkılan şehirlerin yeniden ayağa kaldırılması ve Filistinlilerin kendi topraklarında güvenli bir hayata kavuşmasıdır.
Antalya’dan dünyaya verilen mesajın karşılığı da ancak bunlar gerçekleştiğinde ortaya çıkacaktır. Selametle..
