NATO Zirvesi ve Türkiye

NATO Zirvesi ve Türkiye

MEHMET KOÇAK

Dünya gözlerini Ankara’da gerçekleştirilecek ve tarihi kararların alınacağı belirtilen 39. NATO Zirvesi’ne çevirmiş durumda.

Şimdi asıl soru şu: Ankara’da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi’nde alınacak kararlar, Rusya-Ukrayna savaşının seyrini ve ABD ile İsrail›in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan krizin diplomatik yollarla çözümüne ilişkin yürütülen müzakereleri nasıl etkileyecek?

Ayrıca, bu zirve NATO’nun geleceği açısından değil, Avrupa’nın güvenliği, Ortadoğu’nun istikrarı ve küresel güç dengelerinin yeniden şekillenmesi bakımından da belirleyici olacaktır. Çünkü zirvede alınacak kararlar, sadece mevcut savaşların gidişatını değil, önümüzdeki dönemin uluslararası güvenlik mimarisini de doğrudan etkileme potansiyeline sahiptir.

Diğer bir önemli ayrıntı; zirvede alınacak kararların, Siyonist İsrail’in başta İran, Lübnan ve Suriye olmak üzere Ortadoğu’da sürdürdüğü askerî operasyonlar, sınır ötesi müdahaleler ve uluslararası hukuk açısından tartışma konusu olan uygulamalar üzerinde nasıl bir etki oluşturacağı da merak konusu.

Bu nedenle Ankara’da yapılacak zirve, sadece NATO’nun güvenlik politikalarının belirleneceği rutin bir toplantı olmanın ötesinde, Ukrayna’dan Ortadoğu’ya uzanan geniş coğrafyada devam eden krizlerin seyrini etkileyebilecek bir dönüm noktası olması bekleniyor.

*

NATO’nun Geleceği ve Türkiye’nin Stratejik Ağırlığı

Ankara’da gerçekleşmesi planlanan NATO Zirvesi, Türkiye açısından sıradan bir diplomatik toplantı değildir. Bu zirve, Türkiye’nin yalnızca NATO üyesi bir ülke olmadığını; Karadeniz’den Ortadoğu’ya, Kafkasya’dan Akdeniz’e kadar uzanan kriz alanlarında vazgeçilmez bir jeopolitik aktör olduğunu gösterecek önemli bir platformdur.

Zirvenin Türkiye için en önemli yönlerinden biri, Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz güvenliğinin doğrudan gündeme gelecek olmasıdır. Türkiye, Montrö Sözleşmesi, boğazlar üzerindeki egemenliği, Rusya ve Ukrayna ile aynı anda konuşabilen diplomatik kapasitesiyle NATO içinde özel bir konuma sahiptir. Bu nedenle Ankara Zirvesi’nde alınacak kararlar, sadece Doğu Avrupa’yı değil, Türkiye’nin güvenlik çevresini de doğrudan etkileyecektir.

İkinci önemli başlık Ortadoğu’dur. İran krizi, İsrail’in bölgedeki saldırıları, Suriye, Lübnan, Irak ve Doğu Akdeniz’deki gerilimler Türkiye’yi doğrudan ilgilendirmektedir. NATO’nun Ortadoğu’ya bakışı sertleşirse, Türkiye kendisini yeni güvenlik riskleriyle karşı karşıya bulabilir. Buna karşılık diplomasi, denge ve bölgesel istikrarı önceleyen bir yaklaşım benimsenirse, Ankara’nın arabulucu ve dengeleyici rolü daha da güçlenebilir.

Bu zirve aynı zamanda NATO’nun geleceğini de ilgilendiren bir zirve olabilir. Çünkü ittifakın Ankara gündeminde savunma harcamalarının artırılması, savunma sanayii üretiminin güçlendirilmesi ve ortak tedarik mekanizmalarının geliştirilmesi de görüşülecek önemli konular arasında yer almaktadır. Bu durum Türkiye için ayrıca önemlidir. Çünkü Türkiye, son yıllarda geliştirdiği yerli ve millî savunma sanayiiyle NATO içinde sadece askerî güç sağlayan değil, aynı zamanda teknoloji ve üretim kapasitesi sunan bir ülke hâline gelmiştir.

Ankara Zirvesi, yalnızca NATO’nun geleceğini değil, aynı zamanda Türkiye’nin ittifak içindeki ağırlığını da test edecek bir zirve olacaktır. 

Eğer NATO yeni dönemde yalnızca savaşları derinleştiren bir askerî blok görüntüsünden uzaklaşıp diplomasiyi, caydırıcılığı ve bölgesel dengeleri birlikte gözeten bir çizgiye yönelirse, Ankara Zirvesi tarihe önemli bir dönüm noktası olarak geçebilir. Aksi hâlde bu zirve, mevcut savaşların ve krizlerin daha da sertleştiği yeni bir dönemin başlangıcı olarak da anılabilir.

Dileğimiz ve beklentimiz, barış adına diplomasiyi önceleyen, dengeleyici yeni bir NATO’nun oluşturulması adına tarihi kararlar alınmasıdır.

Ancak bunun gerçekleşebilmesi için NATO, ABD’nin hegemonyasından kurtarılması şarttır.