--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

TARİH TEKERRÜR EDECEK Mİ?

Fatin Dağıstanlı
Fatin Dağıstanlı
19

Son iki aydır gündemin ana unsuru fon vurgunu.

Yaşananlar ister istemez hepimizi değilse bile geçmişi bilenleri; geçmişte yaşanan ekonomik, finansal, bankacılık, döviz ve fon krizlerine götürüyor. O günlerle bugünleri kıyaslama, benzer noktaları hatırlama noktasına taşıyor.

Bunun en çarpıcı örneği koalisyonlarla yönetildiğimiz, ekonomik açıdan çalkantılı 90’lı yılların sonu ve 2000’li yılların başında yaşanan gelişmelerdir.

***

Filmi o günlere sarıyorum...

Abdullah Öcalan’ın Türkiye’ye teslim edilmesinin rüzgarını da arkasına alan DSP, 18 Nisan 1999’daki seçimlerden yüzde 22 ile birinci parti çıkmıştı.

Seçimin ardından, Bülent Ecevit, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile Anavatan Partisi Genel Başkanı Mesut Yılmaz’ın da içinde bulunduğu bir Koalisyon Hükümeti kurdu.

Türkiye’de bir yanda 28 Şubat 1997 MGK kararlarının etkisi devam ederken, diğer tarafta ise ekonomi bir türlü istenilen noktaya gelmiyordu. Dar gelirli, düşük ücretli geçinemiyor, esnaf kan ağlıyordu. Parası olan ise “Enflasyon karşısında parasını koruyabilmek için, mevduata devlet güvencesi olması sebebiyle bankaların faiz oranları arasında zikzak” yapıyordu.

21 Aralık 1999’da Egebank, Yaşarbank, Sümerbank, Yurtbank ve Esbank’a mali bünyelerinin bozulması, özkaynaklarının tükenmesi ve kaynaklarının grup şirketlerine usulsüz kredilerle aktarılması (içlerinin boşaltılması) gerekçeleriyle el konulmuştu.

Süleyman Demirel’in görev süresi sona ermiş; Bülent Ecevit’in isteği doğrultusunda Ahmet Necdet Sezer Cumhurbaşkanı seçilmiş ve 16 Mayıs 2000 tarihinde göreve başlamıştı. Sezer’in göreve gelmesinin üzerinden bir yıl bile geçmemişti ki, 19 Şubat 2001’de Milli Güvenlik Kurulu toplantısında Cumhurbaşkanı ile Başbakan arasında “Anayasa kitapçığı krizi” yaşandı.

Yer Çankaya Köşkü...

MGK’yı yöneten Ahmet Necdet Sezer’e göre Hükümet bankaların içini boşaltanların üzerine yeterince gitmiyordu.

“Bu yoksul halkın bankalarda 12 milyar doları gitti” diyen Cumhurbaşkanı’nın konuşmasını “Sözünüz bitti mi?” diye kesen Ecevit’e, Sezer “Hayır” karşılığını verdikten sonra Anayasa kitapçığını havaya kaldırdı.

Bu hareketin üzerine bir anda söze giren Başbakan Yardımcısı Hüsamettin Özkan, “Bir de biz görelim” deyince Sezer kitapçığı Ecevit’le Özkan’ın arasına fırlattı!

Bunun üzerine Ecevit MGK’yı terk ederken beraberindeki Hüsamettin Özkan, Sezer’e “Nankör kedi!” diyecekti.

Ülkenin Cumhurbaşkanı ile Başbakan’ı kavga etmişti ya da ettirilmişti.

Kavganın faturasını ise devlet ve millet ödeyecekti.


21 Şubat 2001 tarihi ise Türkiye’nin hafızasına “Kara Çarşamba” olarak kazınacaktı.

Sezer ve Ecevit’in kavgası sonrası herkes elindeki Türk Lirası’nı dövize çevirmeye koştu. Bankaların kasasında lira kalmamıştı. O gün borsa çöktü, o düşüş bugün bile tarihin en fazla “günlük düşüşü” olarak kayıtlarda duruyor.

22 Şubat’ta ise döviz serbest bırakıldı. Doların fiyatını artık devlet değil, piyasalar belirleyecekti. Durum böyle olunca da dolar bir günde fırladı. Dolar tek bir günde yüzde 40 arttı.

Herkes bu krizi “Kitapçık Krizi” olarak hatırlıyor. MGK toplantısı sadece fitili ateşlemişti, kriz adım adım örülmüş ve o güne kadar hasır altı edilerek getirilmişti.

Dolar serbest bırakılmadan saatler öncesinde Merkez Bankası 3 milyar dolardan fazla döviz satmıştı.

Aynı günlerde Meclis’teki ana muhalefet partisi Fazilet Partisi’nin Genel Başkanı Recai Kutan (Necmettin Erbakan yasaklı olduğu için) herkesin aklındaki soruyu sordu:

“-Bu dolarları kim aldı?”

***

Recai Kutan’a göre doların serbest kalacağını bazıları önceden duymuştu.

1 Mart’ta Merkez Bankası Başkanı Gazi Erçel, krizin ilk kurbanı olarak istifa etti. Büyük oyuncular doları önceden ve çoktan toplamışlardı, geri kalan halk ise perişandı.

2 Mart’ta, Ecevit 20 yıldır ABD’de, Dünya Bankası’nda çalışan Kemal Derviş’i Türkiye’ye çağırdı. Derviş, Türkiye Ekonomisi’nin patronu oldu.

Sokak ise farklı bir yolda ilerliyordu. Kriz başladığından bu yana dolar neredeyse ikiye katlanmıştı.

Ankara’da sokaklara dökülen, çıkarılan esnaf kepenk kapatıyordu.

Tam da o sırada, Bülent Ecevit Başbakanlık binasının merdivenlerinden inerken, daha önce Fetullahçıların Dünya Radyosu’nda çalışmış bir tiyatro sanatçısı, esnaf rolünde sahneye çıkarılacaktı: Adı, Ahmet Çakmak’tı.

Gazetecilerin bile elini kolunu sallayarak giremediği alana bir yazarkasa ile gelmiş, Bülent Ecevit’in Başbakanlık merdivenlerden inişini beklemişti.

Ahmet Çakmak’ın yazarkasayı fırlatışını medya mensupları “film platosunda” çekmişlerdi!

Haziran 2001’de “Bu dolarları kim aldı?” diye soran Recai Kutan’ın Fazilet Partisi de, aynen Refah Partisi gibi kapatıldı.

Aylar sonra, 14 Ağustos 2001’di Recep Tayyip Erdoğan ve arkadaşları, Fazilet de kapatıldığı için AK Parti’yi Türk siyasi hayatına kazandıracaklardı.


***

Buraya kadar sorusu olan yoksa devam edelim mi?

“AK Parti iktidar ama muktedir değil” denilen yıllar...

Buna rağmen, ABD’lilerin Irak’a müdahale ederken Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizi de kullanmasını öngören 1 Mart 2003 tezkeresi reddedilmişti.

ABD, “müttefiki” Türkiye’den ve yöneticilerinden bunun hesabını sormak için her fırsatı değerlendirmek istiyordu.

Ankara ise tam bağımsızlık yolunda ilk adımlarını atıyordu.

Türkiye’nin bölgesel ve dahi küresel bir güç merkezi olmak hedefiyle önemli adımlar attığını görenler; işte tam da böyle bir aşamada “ekonomik darbe” girişimiyle Türkiye’nin finansman düzenini hedef alacaklardı.

Bense, bu kritik noktaya çarpıcı bir haber üzerinden tanıklık edecektim.

Geçmişte Cem Uzan’ın sahipliğindeki Star gazetesi TMSF tarafından Kıbrıslı işadamı Ali Özmen’e satılmıştı.

Ona da Fetullahçıların Zaman gazetesinin ilk sahibi Alaettin Kaya ortak edilmişti.

Ben de gazetenin yeni döneminde görev almak için davet edilmiştim...

Çalışıyor ama çalışamıyordum! Evet, gazetede haberim çıkıyordu ama sigortam yoktu. Sebebi, bugün FETÖ iltisaklı olmaktan cezaevinde olan Alaettin Kaya idi.

Gazetedeki iki aylık dönemimin ilk günlerinde Ankara Büro’dan bir haber geçilmişti. Yazı işlerinde gündem olan bu haber, 10 Haziran 2006 tarihinde gazetede hak ettiği hacimde olmasa da birinci sayfadan değerlendirilmişti.

Harun Emre imzası taşıyan haber, gazetede “Esrarengiz Boğaz Yemeği” başlığıyla verilecekti. Spotta ise şu cümleler yazıyordu:

“Türkiye, ekonomi ve politikada dalgalı günler yaşarken, ABD siyasetine yön veren önemli isimler Boğaz’da bir grup işadamıyla yemekte buluştu.”

İstanbul Çengelköy’deki Kordon Restaurant’ta gerçekleşen yemeği, Robert Kolej Mütevelli Heyeti organize etmişti.

Basına tamamen kapalı olan yemekli toplantıdaki konuklar lokantaya gelirken deniz yolunu tercih etmişlerdi.

Katılımcılar önce öğle yemeğinde ‘Bizim Tepe’de buluştu.

Robert Koleji Mütevelli Heyeti’nin yeni üyesi ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Marc Grossman’ın da aralarında yer aldığı çok sayıda davetli, akşam da Kordon Restaurant’ta bir araya geldiler.

İşte, burası önemli: Davetin “onur konuğu” Dünya Bankası Başkanı Paul Wolfowitz idi. Bulgaristan’da enerji zirvesine katılan Wolfowitz’in gizlice kara yoluyla Türkiye’ye geldiği belirtiliyordu, haberde!


Yemekte, Merkez Bankası’nın eski başkanlarından Rüştü Saraçoğlu da vardı.

22 Haziran 2006’da ise Sabah gazetesindeki köşesinde Mahmut Övür, “ABD’li ‘Neocon’lar İstanbul’da kimlerle” başlıklı bir yazı yazacak ve Dünya Bankası Başkanı Paul Wolfowitz’in Türkiye’ye geldiği gerçeğini örtbas etmeye çalışacaktı!

Amerikalıların boğazda Halis Komili’nin de aralarında bulunduğu bazı işadamlarıyla yemek yediklerini yazan Övür, heyetin İlhan Kesici ile de kahvaltıda buluştuğundan söz edecekti.

Ve İlhan Kesici ile yaptığı konuşmayı şuraya bırakıyorum.

“Kim kimdir?” daha iyi anlayalım diye:

“Bir dostluk kahvaltısıydı. Bunlar Türkiye ile ilgilenen Amerikalılar. Benimle görüşmelerinin asıl nedeni ekonominin nasıl gittiğini öğrenmek istemeleriydi.

Tabii ‘Türkiye’de siyaset nedir, gelecekte siyasi şekillenmeler nasıl olacak’ sorularıyla da ilgileniyorlar.

Türkiye’yi iyi analiz etmeye çalışıyorlar ki doğru değerlendirebilsinler.”

İlhan Kesici, Amerika’nın Türkiye ile ilgilenmemesinin dünya liderliğinden vazgeçmesi demek olduğunu belirterek sözlerini şöyle noktalıyordu: “Amerika’nın ilgilenmemek gibi bir lüksü olamaz. Adına ister Büyük Ortadoğu Projesi deyin, isterse petrol veya doğalgaz mücadelesi deyin, hepsi bizzat ya göbeğinde olduğumuz ya da çevremizde olan işler. Ben Amerika’nın Türkiye için iyi şeyler düşündüğü kanaatindeyim. Bu onların menfaatinedir.”

***

Anladınız, siz onu!

***

Türkiye’nin ellerinden uçup gittiğini, bağımsızlık yolunda hızlı adımlarla yol katettiğini gören Atlantik Okyanusu’nun öte yanındaki güç merkezi; iliştirilmişleriyle Türkiye’yi, siyasetini, iktidarını değiştirmek için her yol ve yöntemi uygulamaya gelmişlerdi. Her dönemde yaptıkları gibi.

AK Parti’ye kapatma davası, Hrant Dink’in öldürülmesi, Muhsin Yazıcıoğlu’nun sözde helikopter “kazası”, Deniz Baykal’a ve MHP’lilere kaset operasyonu, MİT Müsteşarı’na gözaltı kararı, darbe yapmayan Genel Kurmay eski Başkanı İlker Başbuğ’a tutuklama, Gezi Olayları, 17-25 Aralık ve son olarak 15 Temmuz!

Aralarda görmediklerimiz, duymadıklarımız veya görüp de anlamlandıramadıklarımızı saymıyorum bile...

Bunlar 2006 ile 2026 arasında, yirmi yılda gözle görülenler.

Hepsinin arkasında aynı el, aynı mekanizma vardı.

***

Gelelim bugünlere...

Bir yandan Anavatan Partili, diğer taraftan Paralel Cemaat bağlantılı Ekrem İmamoğlu’nu CHP’den siyasete sokarak önce Beylikdüzü Belediye Başkanı, ardından 2019’da İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı yapanlar 2023’te ise Cumhurbaşkanı adayı yapmak istediler. Ama olmadı.

Deniz Baykal’ı gönderip onun yerine getirdikleri Kemal Kılıçdaroğlu aday olmakta ısrar etti ve Tayyip Erdoğan bir kez daha Cumhurbaşkanı seçildi.

Daha sonra, Kemal Kılıçdaroğlu’nu göndererek, Ekrem İmamoğlu’nun desteklediği Özgür Özel’i CHP’ye genel başkan yaptılar. O da Türk yargısından döndü...

Yani, birileri taş atarken, Türk devletinin eli de “armut” toplamıyordu!

***

Ve son olay, fon vurgunu.

Borsada daha önce hiç kimsenin duymadığı şirket hisseleri yüzlerce kat yükseldi. Bu hisseleri en çok alanlar ise binlerce küçük yatırımcının parasının toplandığı yatırım fonlarıydı. En bilinenleri ise TERA ve PUSULA idi.

Fon olayı en yalın haliyle şu demek: Binlerce küçük yatırımcının parasını toplayıp bir hesaba koyan ve bunu bir şirketin yönettiği yatırım sistemi.


Bu fonları yöneten TERA ve PUSULA başta olmak üzere şirketler hesaptaki parayla borsada çok az işlem gören şirketlerin hisselerini toplamaya başladı. Böylece hisseler gözle görülür oranda arttı. Bunu gören diğer küçük yatırımcılar da bu hisselere yatırım yaptılar. Fiyat daha da yükseldi. Kısaca bazı hisseler beklenenin çok üzerinde artış yaşadı.

Sonunda SPK, fonların bu hisselerdeki hareket kabiliyetini sınırlayınca satışlar başladı. Fiyatlar düşünce de herkes aynı anda parasını çekmek istedi.

Ancak TERA ve PUSULA başta olmak üzere bu şirketlerde para yoktu. Sadece geçmişte anormal ölçüde şişirilmiş ve satılması zor hisseler vardı. Sonunda SPK 7 şirketin 130 fonunu tasfiye etti. 900 milyarın üzerinde para ve 500 bine yakın yatırımcı içeride kaldı.

Fakat her şey bitmeden önce büyük paraları olan aralarında Fatma Betül Sayan Kaya gibi isimlerin de bulunduğu kişiler bir gecede paraları çekmişti. Akın Gürlek’e göre, bunlar “organize” idi.

Tıpkı, 2001 yılında birilerinin doların bir gecede serbest bırakılacağından haberdar olması gibi!

Yaşananların ardından SPK Başkanı Mahmut Sütçü 19 Ekim’de sağlık gerekçesiyle başkanlıktan istifa etti. Tıpkı 2001’de Gazi Erçel’in bir gecede istifa etmesi gibi!

Aynı gün Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik de emeklilik dilekçesi verdi. Borsa İstanbul’un Genel Müdürü ise “rüşvet” suçlamasıyla tutuklandı.

***

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu fon vurgununu değerlendirdiği grup konuşmasında ne demişti:

“Efendim... Kirli siyasetçilerle kirli bürokratlar ele ele verdiler, devletin kurumlarında halkı soydular! Fon vurgununun özeti budur. Bunun bir bölümünün iktidar içi kavganın öncüsü olduğunu da ifade etmek isterim.

Herkes Erdoğan’dan sonra ne olacak, diyor. Onun hesaplaşması da var bu işin içinde.”

Erdoğan ise fon vurgunu konusunda “Sen de mi Brutus?!” anlamına gelecek, “Hiç ummadığımız kişiler var” vurgusu yapmıştı.

***

2001 krizinin üzerinden 25 yıl, 2006’da yapılmak istenenlerin üzerinden 20 yıl, 15 Temmuz’un üzerinden ise 10 yıl geçti.

Bankalar krizi fon vurgununa döndü. 2001 krizi çürümüş bir iktidarı götürdü ve AK Parti’yi iktidara Recep Tayyip Erdoğan’ı da Başbakanlık ve Cumhurbaşkanlığına taşıdı.

***

Peki, 2026...

2001 krizinin getirdiği iktidarı götürecek mi?

Tarih tekerrür mü, edecek?

Benim cevabım şöyle:

-Erdoğan, arınacak, arındıracak ve yeniden küllerinden doğup Türkiye’ye hizmete devam edecek.

Bekleyip, hep birlikte göreceğiz.

Fatin Dağıstanlı Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle