ABD ile İran’ın İstanbul buluşması tarihi bir gelişmedir
ABD ile İran’ın İstanbul buluşması tarihi bir gelişmedir
MEHMET KOÇAK
Ankara’nın bölgede yeni bir savaşın önlenmesi ve iki ülke arasında yeni müzakere turlarının canlandırılması amacıyla İran ile ABD arasında bir iletişim kanalı oluşturmayı hedefleyen girişimleri gerçekten hem çok anlamlı hem de çok önemli ve de takdire şayan bir gelişmedir.
Aynı zamanda Ankara’nın barış ve uzlaşı adına attığı bu adım, ABD ile İran arasında karşılıklı restleşme ve meydan okumaların Ortadoğu’nun tamamını derinden etkileyecek büyük bir savaşa dönüşmesini önleyecek bir tarihi gelişmedir.
Çünkü savaşın patlak vermesi petrol fiyatlarının rekor seviyelere yükselmesine, deniz üzerinden arzların durmasına, ulaşım ve enerjinin felç olmasına yol açacaktır. Bunlar, sadece İran ve bölge ülkelerini değil, aynı zamanda ABD, Çin, Avrupa ve Rusya dahil olmak üzere herkesi etkileyecek sonuçlardır.
Daha kısa bir ifadeyle, Ortadoğu’nun güvenlik yapısı, eşi benzeri görülmemiş bir uçurumun eşiğinde duruyor.
Zira, filolar yaklaştı ve generaller haritaları incelemeye daldı. Dahası tüm Ortadoğu savaşın korkusunu yaşıyor.
Savaş yerine sorunların görüşmeler yoluyla çözüme kavuşturulması amacıyla Başkan Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın masasında buluşturma yönünde attığı adımların hem ABD hem de İran nezdinde karşılık bulması bu girişimleri daha da anlamlı kılmıştır.
Başkan Sayın Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile MİT Başkanı İbrahim Kalın’ın yoğun temasları sonucu ABD ve İran’ın nezdinde Türkiye’nin arabuluculuk girişiminin karşılık bulması ve önümüzdeki Cuma günü tarafların İstanbul’da buluşma kararı bölgede devam eden gerilimin seyrini değiştirecek potansiyele sahiptir.
Ayrıca Türk arabuluculuğuna destek veren Mısır, Suudi Arabistan ile bölgedeki diğer ülkelerle Türkiye’nin yürüttüğü diplomatik görüşmeler, bölgenin geleceği adına yol gösterici adımlardır.
Nitekim Türkiye, bölgenin barış, huzur ve güvenliği adına her zaman çok iyi tutumları ve son derece yapıcı görüşleriyle dikkat çeken bir ülkedir.
İstanbul görüşmelerinde ilerleme sağlanması halinde Başkan Sayın Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan arasında üçlü bir görüşme olabileceği kuvvetle muhtemeldir.
Kısacası; bölgede tarihi deneyim ve birikimine sahip bir ülke olan Türkiye’nin bölge ülkeleri ve halkları ile tarihin derinliklerinden gelen köklü bağlarının olması hasebiyle Türkiye kendine yakışanı yapmış oldu.
*
Gizli ilişkilerden İstanbul buluşmasına…
ABD ile İran arasındaki temas ve gizli ilişki İsviçre’nin Tahran Büyükelçiliği tarafından yürütülmektedir. İki taraf arasında tavsiyelerin iletilmesinin yanı sıra, teklif ve acil mesajlar alışverişi de bu büyükelçilik aracılığıyla gerçekleşiyor.
Türkiye’nin devreye girmesi ve tarafların İstanbul buluşması konusunda karşılıklı kabul bu gizli ilişki yerine açık görüşmeyi taşımış oldu.
Türkiye’nin devreye girmesinin sebebi, hiç şüphesiz hem İran hem de ABD ile olan yakın ilişkileridir.
Ancak Türkiye’nin devreye girmesi sadece bunlardan ibaret değildir.
Ankara’nın temel kaygısı, İran’a yönelik olası bir saldırı tüm bölgenin istikrar ve güvenliğini olumsuz yönde etkileyecek olmasıdır.
Türkiye bu gerçekten hareketle; İran’a karşı herhangi bir askerî operasyona kesinlikle karşıdır.
Bunu başta ABD ve AB olmak üzere tüm ilgili ülkelerin hükümetlerine resmen bildirmiş oldu.
Türkiye, 560 kilometrelik kara sınırını paylaştığı İran’a olası bir askerî müdahale durumunda ülkeye yönelik mülteci akınından endişe ediyor. Sadece Türkiye’de değil, tüm bölge ülkeleri ile Avrupa’nın da en büyük endişesi mülteci akınıdır.
Türkiye’nin girişimleriyle tarafların İstanbul’da buluşacak olmaları elbette çok önemli, ancak daha önemli olan ise bu görüşmelerin seyrinin olumlu yöne doğru evrilmesi ve savaş yerine bir uzlaşıya varılmasıdır.
Dileğimiz, beklentimiz ve duamız budur…