Lahikalarda strateji okumaları (1)
Lahikalarda strateji okumaları (1)
LATİF ERDOĞAN
Lahika, ek, ilave ve zeyil gibi manalara gelir. Ana metni tamamlayan izahlar, şerhler, yorumlar birer lahikadır. Risale-i Nur bağlamında düşünüldüğünde lahikalar aynı zamanda stratejik rehberlik anlamını taşır. Bizim kastımız da bu anlamdır.
Lahikalardaki mektuplar sadece haber taşımaz; istikamet taşır, imani bir iklim taşır, meslek ölçüsünü taşır. Bu mektuplardan gaye “uzaktan idare” değil kalpleri birleştiren rahmetli bir rabıta tesisidir.
Lahikalar hiç kuşkusuz bir koordinasyon işlevi görür. Koordinasyondan maksat, bu zamanda en mühim vazife nedir, sorusuna en isabetli cevabı verebilmektir. Çünkü ehemmiyet sırası şaşarsa tali bir iş asıl işin yerine geçer, asıl iş zaafa uğrar. Ayrıca koordinasyonda tehlike ve zararların da bir envanteri verilir. Ta ki yapılacak çalışmalar, iç ve dış tehlikelerden korunarak varlığını sürdürebilsin.
Lahikalarda “tefrika” ve “ harici cereyanlar” ikazlarının tekrar tekrar gelmesi en mühim tehlikeyi öne çıkarıp gündemi birleştirir .“Tenkit etmeyiniz, gücenmeyiniz” nev’inden ikazlar, iç düzenin korunmasını birinci vazife yapar. “İhlas- uhuvvet ve iktisat” gibi esaslara yapılan vurgular, hem manevi hem de maddi sahada ehemmiyet sırasını belirler. “Meşveret” çağrıları, reylerin teşeddüdünü, görüşlerin dağılmasını önlemek için karar mekanizmasını düzenler.
Lahikalar senkronizasyonu amirdir. Senkronizasyon, herkes aynı işi, aynen yapsın, demek değildir. Belki her beldede şartlar başka olsa da aynı ruh, aynı tempo muhafaza edilsin demektir.
Zira biri aşırılığa gitse, diğeri gevşese cemaat bir beden gibi olan ahengini kaybeder. Bu meyanda, aşırılık görülen yerde “ihtiyat” dersi verilir. Gevşeme görülen yerde “ tesanüt ve ümit” telkiniyle metanet telkin edilir. Böylece hizmet, coşku ile değil istikrar ile yürür; şevk dalgalansa da ritim bozulmaz.
“İhtiyat” vurguları, aşırılıkların doğuracağı zararları önceden frenler. Tesanüde yapılan vurgular, gevşemeleri erken evrede yakalar. “Risalelerle yetinme” çizgisi farklı meyillerin ritmi bozmasını engeller. “Beraber okuma” tavsiyesi farklı yerlerde aynı iklimi kurarak ritmi sabitler.
Lahikalar standardizasyon işlevi görür. Standardizasyon, kuru bir talimatname değildir. Mesleğin mizacı olan düsturların ortak lisan haline gelmesidir. Aynı kelime aynı manayı taşırsa, aynı mana aynı ameli doğurur. Böylece şahısların hevesleri değil, ölçüler hükmeder.
Uhuvvet ve tesanüt bahislerinin sık tekrarı ortak ölçüyü kurar. Müspet hareket vurgusu davranış standardı üretir. Tenkit/gücenme yasağı iç üslubu standardize eder. Meşveret telkini kararların standardını belirler. Böylece, ihlas, uhuvvet, tesanüt, asayiş, müspet hareket gibi kelimeler “şifre” değil, fiile dönüşen ölçü olur. Şahsi kanaatlerin kavgası azalır, meslek ölçüsü hakim olur. Cemaat genişlese de istikamet şaşmaz; çünkü ortak ölçü vardır.
Lahikalarda duygu regülasyonu yapılır. Şöyle ki, çok defa kopuşlar fikirden değil hissiyattan kaynaklanır. “Hatırım kırıldı” bir kıvılcım olur, sonra hiç beklenmedik ölçüde tefrika ateşi tutuşur. Lahikalar, kalp kırılmasını küçük bir hadise saymaz; bilakis hizmetin damarına zehir gibi girebilecek muzır hal olarak görür. “Gücenmeyiniz” ile kalp tamir edilir. “Tenkit etmeyiniz” ile dil ıslah edilir. Rekabetin kaynağı olan dünyevi menfaatler teşhis edilip kapatılır. “Ehl-i nifak istifade eder” manasıyla hissiyatın zararına karşı akıl ikaz edilir.
Böylece, “Gücenme/ tenkit etme” ihtarları duygusal kopuşu önler. Menfaatin rekabet doğuracağı ikazı hissiyatın zehirlenmesini engeller. “Ehl-i nifak” uyarıları, duygusal zaafların dışarıya fırsat vereceğini hatırlatır. “Beraber okuma” tavsiyesi, aynı iklimi kurup kırgınlığı eritir.
Lahikalar, ağ içi sürtüşmelere anında müdahale metodudur. Sürtüşmeler küçükken söner, büyürse “meşrep problematiği ” olur. O vakit çözmek zorlaşır. Onun için gecikmeden, kırmadan, incitmeden tashih gerekir. Bu açıdan da anında müdahale çok önemlidir. Ayrıca, şahsı düzeltme yerine yapılan yanlışı düzeltmeye odaklanılmalı; ihtilafı büyütmeden söndürmeli, düzeltmeleri muhabbet çerçevesi içinde yapmalıdır. Zira bütün müeyyidesi muhabbet olan bir düşünce hareketinde muhabbet biterse her şey biter, çalışmalar dumura uğrar.