• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Ayhan Demir
Ayhan Demir
TÜM YAZILARI

Saraybosna’da Ramazan Bayramı

04 Mayıs 2022
A


Ayhan Demir İletişim: [email protected]

 

Bosna Hersek’te bayram hazırlıkları, günler öncesinden başlıyor. Evler, mescid ve camiler dip köşe temizleniyor. Tüm çarşıyı bayramlık alışverişinin telaşı kaplıyor.

Şehrin en görünür yerlerine, İslam Birliği Meclisleri tarafından hazırlatılan ve üzerlerinde “Bayram-ı Şerif Mübarek Olsun (Bajram Šerif Mubarek Olsun)” ifadesi yer alan pankartlar asılıyor.

Camilerin etrafına ve minarelere, yeşil zemin üzerine, beyaz ay-yıldızlı bayraklar çekiliyor. Bu bayraklar, bayramın son günü ikindi namazına kadar dalgalandırılıyor.

Boşnaklar, en az bizim kadar, baklavaya düşkünler. Arefe gününden tepsi tepsi baklavalar hazırlanıyor. 

Boşnak baklavası, çok katlı ve her katında bolca ceviz bulunuyor. Baklava harcına, cevizin yanı sıra, ‘tirit’ de ilave ediliyor. Tirit, elenmiş un üzerine, soğuk tereyağı rendelenerek ilave edilerek elde edilen bir karışım. Bu karışım, un, tereyağı ile bulanana kadar yoğurulur. Ardından güzelce ovalanıyor.

Şekli güle benzediği için, gülcük anlamına gelen, ‘rujitsa (ružica)’ isimli tatlıyı tercih eden birçok Boşnak da var. Burma baklavaya benzeyen ‘divit’ ile hurmacık anlamına gelen ve kalburabastıya çok benzeyen ‘hurmaşitsa (hurmašica)’ isimli tatlıları tercih edenler de az değil.

Eskiden kırsal bölgelerdeki bayram namazları, özellikle havanın sıcak olduğu yaz aylarında, evin avlusuna veya bahçeye döşenen ‘namaz taşı’ üzerinde kılınırmış. Artık en küçük yerleşim yerlerine kadar küçük camiler yapıldığından, buna gerek kalmıyor.

Bayram namazını Başçarşı’daki Gazi Hüsrev Bey Camii’nde kılmak istiyorsanız, sabah ezanı okunduğunda orada olmalısınız. Bayram namazının vakti yaklaştıkça, bu camiye giden yollarda dahi adım atacak yer kalmıyor.

Sabah namazını, hoca efendinin bayram sohbeti ile Boşnakça, Türkçe ve Arapça ilahiler takip ediyor. Müezzin, cemaati, bayram namazına Türkçe davet ediyor: “Niyet edin bayram namaz; iki rekât, altı tekbir, uyun hazır olan imama...”

Reis-ul Ulema yani Diyanet İşleri Başkanı tarafından kıldırılan bayram namazına; Cumhurbaşkanlığı Konseyi Boşnak Üyesi, Boşnak partilerinin siyasi liderleri ve İslam ülkelerinin büyükelçileri iştirak ediyor. Bayram namazı, ulusal televizyonlardan, canlı yayınlanıyor. Evdeki kadın ve çocuklar, Reis-ul Ulema tarafından kıldırılan bayram namazını ve onun okuduğu hutbeyi buradan takip ediyor.

Bu bayram namazında Reis-ul Ulema Husein ef. Kavazoviç’in yanı sıra, eski Reis-ul Ulema Musafa ef. Tseriç (Cerič), SDA Genel Başkanı Bakir İzetbegoviç ve Büyükelçimiz Sadık Babür Girgin hazır bulundular.

Namaz bitiminde cemaat kendi arasında bayramlaşıyor, ayaküstü sohbetler ediliyor. Bu vesileyle biz de eski ve yeni Reis-ul Ulema’nın yanı sıra, rahmetli Aliya’nın oğlu Bakir Bey ve Büyükelçimiz Sadık Bey ile bayramlaşıp, kısa sohbetler gerçekleştirdik.

Bayram namazından çıkanlar, önce fırına, sonra çiçekçilere gidiyor. Sadece bayramlarda çıkan, bir çeşit somun olan, ‘paklama’ ile ‘kifla’ isimli ekmeklerden satın alınıyor. Eve gitmeden, evde kendisini bekleyen anne, eş veya kız kardeşe vermek üzere, bir buket çiçek de alınıyor.

Yine eskiden, bayram namazı çıkışında, sadece ses çıkarma özelliğine sahip olan mantar tabancalarıyla, havaya ateş edilirmiş. Çocuklar, büyüklerinin elini öpüp, hayır dualarını ve bayram harçlığını alırmış. Ne var ki, artık ne mantar tabancaları,  ne de el öpme geleneği kalmamış.

Bayramlar, bu mübarek günleri ‘fırsat’ bilip, tatil yerlerine koşanların değil; komşu, akraba ve dostların hal ve hatırını soranlarındır.

Bosna’da bayram ziyaretleri dede ve babadan, bunlar hayatta değillerse, en büyük ağabeyden başlıyor. Ardından diğer akrabalara, komşu, arkadaş, yaşlı ve hastalara gidiliyor.

Bayramın ilk günlerinde erkekler ve çocuklar, son gününde kadınlar kendi aralarında bayram ziyaretlerini gerçekleştiriyor. Bu sebeple bayramın ilk günleri ‘erkek bayramı’, son günü ise ‘kadın bayramı’ olarak isimlendiriliyor.

Bayram ziyaretlerine gidilirken, genellikle kahve, şeker ve limon götürülüyor. Ziyaretlerde kahvenin yanı sıra, mutlaka baklava, rujitsa ve divit ikram ediliyor.

Bayramı bayram yapan, herkesin mutlu ve sağlıklı olması değildir. Bayramlar sadece tebessüm dolu günler de değildir. Bayramlar, kendisini bu dünyada misafir hissedenlerin ve sevinçlerin yanı sıra, hüzünleri paylaşmasını da bilenlerindir. 

Bosna Hersek’te, Ramazan bayramının ikinci günü, “Şehitler Günü” olarak kabul ediliyor. Neredeyse her ailede, bir veya birkaç şehit var. Bu sebeple, ülkedeki tüm şehitlikler, ziyaretçi akınına uğruyor. 

Bayram boyunca, televizyonlarda, özel yayınlar ve konserler yayınlanıyor. Ayrıca ikinci veya üçüncü günlerinde bayram konserleri düzenlenir. Bayramı ve gelenekleri anlatan ‘sevdalinka’ (halk türküleri) ve ilahiler seslendiriliyor. 

İşe o sevdalinkalardan bir tanesi: “Anne oğlunu uyandırdı / Sabahtan uyandırdı / Kalk, oğlum, sabah oldu / Kalk, oğlum, bayram geldi / Haydi, oğlum, kalk / Güzelce elbiselerini giy / Bayram namazını kıl / Mezarları ziyaret et.”

Velhasıl: Boşnaklar, modern zamanların her türlü yozlaşma ve çarpıtmalarına rağmen, bayramları tüm adetleri ile yaşıyor ve yaşatıyorlar.

Son sözümüz, bayram tebrikimiz olsun: Saraybosna’dan hayırlı bayramlar. Bayram-ı şerif mübarek olsun!

 

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

Çorumlu

Ayhan abi bayramınız mübarek olsun. Oraları görmeyi çok istiyorum. Birgün banada nasip olur inşallah.
x

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23