Bosnalı Boşnakların seçimi
Bosnalı seçmenler, geçtiğimiz Pazar günü, Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Boşnak, Sırp ve Hırvat üyelerini, devlet düzeyindeki Bosna Hersek Parlamenter Meclisi ve Bosna Hersek Federasyonu Temsilciler Meclisi’ni ve Bosna Hersek’teki iki entiteden biri olan Sırp Entitetesi-RS Ulusal Meclisi, Sırp Entitetesi-RS Başkanı ve başkan yardımcılarını, Bosna Hersek Federasyonu’ndaki 10 kanton meclisinin üyelerini ve özel statüdeki Brçko’da hükümet üyelerini belirlemek için sandık başına gittiler.
Seçim sonuçlarını tüm bu kademeler için değerlendireceğim. Fakat bu yazıda sadece Boşnak cephesini ele alacağım. Sırpları ve Hırvatları bir sonraki yazımıza bırakalım.
Bu seçimlerde, süreci güçlendirmek, manipülasyon ihtimalini azaltmak, şeffaflık ve güvenilirliğini artırmak amacıyla biyometrik doğrulama ve pusula tarama sistemleri gibi bazı modern seçim teknolojileri kullanıldı. Daha önce günlerce devam eden sayımlar, bu sefer, sadece birkaç saat içerisinde tamamlandı. Buna rağmen seçime katılım oranı, yüzde 42 seviyesinde kaldı. Bunun en önemli sebebi, halkın, çözüm üretemeyen ve liderlik vasıfları bulunmayan isimlere oy vermek istememesidir.
Seçim sonuçlarından da açıkça anlaşılıyor ki, Bosna Hersek Federasyonu vatandaşları tüm seviyelerde iktidar değişikliği için oy kullandılar. Ayrıca, tüm taraflardaki seçmen kitlesinde, etnik homojenleşme yaşandı.
Devlet Başkanlığı Konseyi’nin Boşnak üyeliği için dört aday yarıştı. Boşnaklar, bir kez daha “Üçlü yapı (Troyka)” partileri Sosyal Demokrat Parti-SDP, Halk ve Adalet-NiP ve Bizim Parti-NS’in ortak adayı Denis Beciroviç’i tercih ettiler.
Rahmetli Aliya İzetbegoviç’in oğlu ve ülkenin en büyük partisi Demokratik Eylem Partisi-SDA’nın adayı Bakir İzetbegoviç ise üst üste ikinci kez bu seçimi ikinci sırada tamamladı. Buna karşılık, lideri olduğu SDA hem devlet düzeyinde, hem de entite düzeyinde birinci parti oldu. Eğer İzetbegovic, partisine verilen oyların tamamını alsaydı, Beçiroviç’i geride bırakıp Konseyin Boşnak üyesi olabilirdi.
Bu netice, SDA içindeki liderlik tartışmasını yeniden başlatabilir. Çünkü SDA parlamentoda güçlü bir netice elde ederken, İzetbegoviç’in Devlet Başkanlığı Konseyi yarışını kaybetmesi, parti liderliğini daha ne kadar sürdürebileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Bu seçimin sürpriz ismi, her ne kadar üçüncü olsa da oldukça önemli miktarda oy alan Saraybosna’nın Novi Grad Belediye Başkanı ve Bosna Hersek İçin Partisi-ZaBiH’in adayı Semir Efendiç oldu. Efendiç’in oyunun, özellikle Bakir İzetbegoviç’in oy tabanından gelmiş olabileceği ve SDA liderine seçimi kaybettiren faktörlerden biri olduğu söyleniyor. Fakat ZaBiH’e giden oylarda en büyük pay, eski DF seçmenlerine ait bulunuyor. Çünkü iki partinin oldukça benzer bir seçmen tabanı var. Sonuç olarak Efendiç’in adaylığı, muhtemelen, Demokratik Cephe-DF’nin adayı Kovaçeviç’e devlet başkanlığı konseyindeki Hırvat sandalyesini kaybettirdi.
Sadece 12 bin civarında oy alan Daha İyi Bir Gelecek İçin İttifak-SBB’nin adayı Fahrudin Radonçiç için yapılabilecek çok bir yorum yok. Bu neticeden sonra siyasi jübile yapması gerekiyor.
Gelelim Bosna Hersek Federasyonu’ndaki partilerin seçim sonuçlarına…
Her ne kadar Bakir İzetbegoviç seçimi kaybetse de partisi SDA, tartışmasız ülkenin en güçlü partisi oldu. Ayrılıkçı Sırp lider Milorad Dodik liderliğindeki Bağımsız Sosyal Demokratlar Birliği-SNSD’nin neredeyse iki katı oy aldı. Bununla birlikte SDA, dört yıl önceki genel seçimlerine kıyasla, ülke genelindeki tüm kademelerde oylarını yüzde 25 artırdı.
SDA, Federasyon’daki birçok kantonda olduğu gibi, Saraybosna Kantonu’nda da birinci oldu. Koalisyon hükümetlerinin tartışmasız en önemli ortağı hâline geldi. Ayrıca Bosna Hersek Federasyonu Temsilciler Meclisi’ndeki 98 sandalyenin neredeyse üçte biri SDA’nın elinde bulunuyor.
“Üçlü yapı (Troyka)” partilerinden Halk ve Adalet-NiP ve Bizim Parti-NS, önemli oranda oy kaybettiler. Troyka’nın büyük ortağı Sosyal Demokrat Parti-SDP ise eski gücünü muhafaza ederek, ucuz kurtuldu. Jelyko Komşiç liderliğindeki Demokratik Cephe-DF de bu seçimin kaybedenleri arasında yer aldı.
DF lideri Zelyko Komşiç, NiP lideri Elmedin Konakoviç ve NS lideri Sabina Çudiç, mağlubiyeti net ve kesin ifadelerle kabul ettiler. NiP ve DF’in siyasi sona yaklaştığını söylemek mümkün. Tabii ki, bu partilerdeki siyasiler, bireysel varlıklarını sürdüreceklerdir. Fakat eski şöhretlerine ulaşmaları oldukça zor.
Durumu daha iyi anlamak adına: Bosna Hersek Federasyonu Temsilciler Meclisi’ndeki SDP ve HDZ BiH’in toplam sandalye sayısı SDA’nın gerisinde kalıyor. Kalan sandalyeleri ise ZaBiH, NiP, DF, NS ve NES BiH paylaşılıyor.
Yeri gelmişken: NiP lideri Elmedin Konakoviç’in, seçim sonuçlarını SDA’daki liderlik pozisyonu açısından değerlendirmesi oldukça dikkat çekiciydi. Seçimde hezimet yaşayan bir parti liderinin, kazanan parti liderine ne yapması gerektiğini söylemesi oldukça ilginçti. Doğrusu, NiP’in elde ettiği sonuçlardan sonra, asıl Konakoviç’in kendi parti liderliğini sorgulaması gerekiyor.
Seçimin en büyük sürprizi ise Semir Efendiç liderliğindeki Bosna Hersek İçin Partisi-ZaBiH’in büyük fotoğrafa geri dönüşü oldu. Eğer ZaBiH, halkın bu teveccühünden sonra Troyka gibi hareket ederse, bir sonraki seçimde onların pozisyonuna düşebilir.
