Yanıklar, günlük hayatta sık karşılaşılan ve en yaygın olan yaralanma türlerindendir. Yanıklar çeşitli sebeplerden ortaya çıkabilmektedir. Peki, yanıklarda ilk müdahele nasıl olmalıdır? İşte detaylar...
Yanıklar, yaralanmaların en yaygını olmakla beraber yangına maruz kalma, güneşte fazla kalma, elektrik ya da kimyasallar gibi pek çok nedenlerle oluşabilmektedir. Deri, vücudun dış dünya ile temas yüzeyidir, çevresel etkilere açıktır. Isı değişikliklerine duyarlı olma özelliği nedeniyle yanıklar sık görülmektedir. Çocuklarda en sık kollar, daha sonra baş ve boyun bölgesi yanar. Yanık vakalarının yüzde 94'ü evde meydana gelmektedir. En çok sıcak sıvılarla haşlanma, daha az olarak alev yanığı ve nadiren elektrik yanıkları görülmektedir. Peki yanıklarda ilk müdahele nasıl olmalıdır? İşte yanıklar ile ilgili bilinmesi gereken her şey...
Yanıklarda ilk müdahale
Hekimler, yanığın ciddiyetini belirlerken yanan cilt bölgesinin genişliği ve derinliği yanında yakan maddeyi de göz önünde bulundurmaktadır. Çocuklarda tüm vücut yüzeyinin yüzde 12'sinden fazlası yanmışsa hayati tehlike söz konusu olabilir.
Deride kızarıklığa yol açan 2-3 santimetrelik küçük ve yüzeysel bir yanık önemli değildir ve çoğu zaman evde tedavi edilebilir. Ancak bundan daha büyük bir yanık ise yanık yerinden su kaybına ve mikrop kaparak enfeksiyona yol açabileceği için tehlikeli olabilir.
Elektrik yanıkları daha tehlikeli olabilir
Uzmanlar, elektrik yanıklarının daha tehlikeli olabileceğini söylemektedir. Elektrik yanıklarında yanan alan küçük olsa bile derin dokular yanmış olabilir. Bu sebeple mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Küçük yanıklarda ilk yardım nasıl olmalıdır?
- Küçük yanıklarda yanık bölgesi basınçsız akan soğuk suyun altına tutulmak suretiyle ağrı azaltılır. Böylece yanan yerin su toplaması da önlenebilir.
- Yanık su toplarsa üstü gazlı bezle kapatılıp bantlanır. Su toplayan yer patlatılmamalıdır. Burası yeni deri oluşurken yanan bölgeyi koruyarak iyileşmesini kolaylaştırır.
- Yanığın üstüne krem, diş macunu ya da yoğurt gibi şeyler sürülmemelidir.
- Yanığın nedeni elektrikse üzerine su dökülmemelidir.
Büyük yanıklarda ilk yardım nasıl olmalıdır?
- Yanık alanı soğuk suyla serinletilir. Soğuk su dolu küvete sokulur veya soğuk su ile ıslatılmış çarşafla yanık yerler örtülür. Ancak deri ovalanmamalıdır. Yanığa kimyasal maddeler yol açtıysa deri bol soğuk su ile iyice yıkanır.
- Yanık bölge temiz sargı bezi ile kapatılır. Steril sargı bezi yoksa sıcak ütülenmiş mendil veya yastık kılıfı da aynı işi görür. İlk girişimden sonra derhal doktora başvurulmalıdır.
Yanık tedavisi için bitkisel öneriler
- Böğürtlen yaprakları toz haline getirilir, yanığın üzerine serpilir.
- Bir miktar susam yağı, kaynar suya karıştırılıp, yaralara sürülür.
- Tahinin üzerine biriken yağ alınır. 200 gram balmumuyla beraber hafif ateşte mum eriyinceye kadar tutulur. Biraz soğuyunca 1 yumurta sarısı ilave edilerek karıştırılır. Bu karışım yanıklara sürülür.
- Lahana yaprakları ezilir, yumurta akıyla karıştırılıp, yanıkların üzerine konulur.
- Lavanta çiçekleri haşlanır. Suyuyla pansuman yapılır.
- Marul yapraklan ezilir. Lapa halinde yanıklara konulur.
- 1 bardak kaynar suya, 10 gram kuşburnu yaprak ve çiçeği konulur. 10 dakika bekletilip, süzülen suyla yanıkların üzerine kompres yapılır.
- Semizotu lapa haline getirilir. Yanıkların üzerine konulur.
