Üniversitelerde bir ilk! Yerli yeşil sertifika merkezi açılıyor

Yıldız Teknik Üniversitesi'nin (YTÜ) Türkiye'deki üniversiteler arasında ilk olan sertifikasyon merkezi YTU Certification Hub, 27 Kasım'da açılacak. Üniversite, merkezi ve bünyesindeki yerli sertifikasyon sistemi GreenStars'ı, Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nın (COP31) Yeşil Bölgesi'nde, Prof. Dr. Mehmet Burçin Pişkin'in moderatörlüğündeki "Sürdürülebilir Bir Gelecek İçin Bilim, İnovasyon ve Yeşil Dönüşüm: Yıldız Teknik Üniversitesi ve Yıldız Teknopark" başlıklı panelde tanıttı.

YTÜ Rektörü ve Yıldız Teknopark Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Eyüp Debik, merkezin üniversitenin akademik birikimini standart geliştirme, değerlendirme ve belgelendirme süreçlerine taşıyacağını açıkladı: "Yetkin baş denetçilerimizle ISO 9001 Kalite, ISO 14001 Çevre ve ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği gibi uluslararası yönetim sistemlerinde belgelendirme hizmetleri sunacağız."

İhlas Haber Ajansı'na (İHA) verdiği röportajda Debik, merkezi Türkiye'de üniversite bünyesinde kurulmuş ilk sertifikasyon merkezi olarak nitelendirdi; Türkiye'de geliştirilen sertifikanın da uluslararası akredite edilmiş, dünyada ilk yeşil dönüşüm ve sürdürülebilirlik sertifikası olduğunu öne sürdü. Rektör, yerli sistemin uluslararası ölçekte kullanılması için çalışmalarını sürdürdüklerini, Türkiye'nin yeşil dönüşümün teknolojilerini geliştiren ve uluslararası standartların oluşumuna katkı sunan bir ülke olarak söz sahibi olmasını istediklerini ifade etti.

GreenStars kurumları adım adım denetleyecek

YTÜ Öğrenci Dekanı ve Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gamze Varank, Certification Hub bünyesinde yeniden konumlandırılan sistemin işleyişini anlattı. "GreenStars, sürdürülebilirlik taahhütlerini yönetilebilir ve ölçülebilir süreçlere dönüştürüyor" diyen Varank'ın aktardığına göre süreçte önce kuruluşun mevcut durumu belirleniyor; ardından hedefler, performans göstergeleri ve sorumluluklar tanımlanıyor. Uygulama sonuçları kanıtlar üzerinden değerlendiriliyor, her aşamada tutulan kayıtlar taahhütten sonuca kadar denetlenebilir bir süreç oluşturuyor. Belgelendirmenin ardından gözetim denetimleriyle uygulamaların devamlılığı takip ediliyor.

Üniversiteler, sanayi kuruluşları, sağlık kurumları ve kamu kuruluşları için ayrı uygulama modülleri bulunan sistemde göstergeler, kurumun faaliyetlerine ve ölçeğine göre düzenleniyor; enerji ve su tüketiminin yanında çalışan sağlığı ve güvenliği, verilerin güvenilirliği ile yönetimin hesap verebilirliği inceleniyor. Debik, yeşil, sosyal ve dijital dönüşümü bütünleşik bir yönetim anlayışında buluşturan bu yaklaşımı Birleşmiş Milletlerin 17 Sürdürülebilir Kalkınma Amacı'yla ilişkilendirdiklerini söyledi.

Kampüste yaklaşık 7 bin güneş paneli

YTÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Güleda Engin, Kamu Binalarında Enerji Verimliliği (KABEV) Projesi kapsamında 11 binada ısı yalıtımına, LED aydınlatmaya ve daha verimli ısıtma-soğutma sistemlerine geçildiğini, bina çatıları ile otopark alanlarına yaklaşık 7 bin güneş paneli yerleştirildiğini aktardı. Su yönetiminde yağmur ve drenaj suları yeniden kullanılıyor, kuraklığa dayanıklı peyzaj uygulamalarından yararlanılıyor. Engin, 2025 yılı şebeke suyu tüketiminin bir önceki yıla göre yüzde 15 azaldığını, kampüsün su ihtiyacının yüzde 31,46'sının şebeke dışındaki kaynaklardan karşılandığını söyledi.

Engin, üniversitenin araştırmalarında temiz enerji, hidrojen ve enerji depolamanın yanı sıra suyun yeniden kullanımı ve sürdürülebilir malzemeler üzerine çalışıldığını da anlattı: Temiz Enerji Teknolojileri Enstitüsü'ndeki çalışmalar hidrojen üretimi ve depolanmasından enerji yönetimine, su alanındaki araştırmalar ise ileri arıtma, membran teknolojileri ve atık sudan kaynak geri kazanımına uzanıyor.

Teknopark'ta 316 Ar-Ge projesi

YTÜ Rektör Başdanışmanı ve Yıldız Teknopark Yönetim Kurulu Başkanvekili Prof. Dr. Özer Çınar, sürdürülebilirlik, çevre ve yeşil dönüşüm alanlarında faaliyet gösteren 100'ü aşkın firmanın tamamlanan ve devam eden toplam 316 Ar-Ge projesi bulunduğunu belirtti. Çınar, sanayide su geri kazanımına örnek olarak Artemis Arıtım'ın Çorlu'daki bir radyatör fabrikasında test suyunu geri kazanmak amacıyla kurduğu sistemi, deniz ekosistemlerinin izlenmesine örnek olarak da Lenta Marine'in Şile kıyılarında deniz çayırlarını izlemek için kullanılan su altı robotunu tanıttı.

Debik: Gelişmiş ülkeler daha fazla sorumluluk üstlenmeli

Panelin açılış konuşmasında iklim değişikliğiyle mücadelede ülkelerin tarihsel sorumluluklarının gözetilmesi gerektiğini vurgulayan Debik, yeşil dönüşümün yükünü kalkınma mücadelesi veren ülkelere aktaran yaklaşımı adil bulmadıklarını, ABD ve Birleşik Krallık gibi gelişmiş ülkelerden salımlarını azaltmalarını, finansman sağlamalarını ve teknoloji paylaşmalarını beklediklerini söyledi. "Çevreyi koruma hedefi, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını daraltan bir baskı aracına dönüşmemelidir. Temiz enerjiye ve çevre teknolojilerine erişimi güçlendiren, sorumlulukların adil paylaşıldığı bir dönüşümü savunuyoruz" dedi.

Araştırmaların uygulamaya dönüşmesinde üniversite, kamu ve özel sektör arasındaki iş birliğinin Türkiye'de henüz yeterince etkin kurulamadığını değerlendiren Debik, TÜBİTAK'ın ve kamu kurumlarının bu alandaki araştırmalara ciddi destek verdiğini de ekledi: "Üniversite Ar-Ge'yi üretecek, bir ürün ortaya koyacak. Kamu ve sektör de onu topluma mal edecek. Böyle bir iş birliğinin mutlaka olması gerekiyor."

Yükseköğretim Kurulu öncülüğünde, YTÜ koordinatörlüğünde bu yıl açılan Yeşil Dönüşüm ve Sürdürülebilirlik Okulu, uzaktan eğitim programıyla toplumun farklı kesimlerine ulaşıyor; alanda uzmanlaşmak isteyen öğrenciler için üniversitede yüksek lisans programları da bulunuyor. UI GreenMetric Dünya Üniversiteleri Sıralaması'nda dünyada 45'inci, Türkiye'de ikinci sırada yer aldıklarını hatırlatan Debik, "Dünyada ilk 50 içinde yer alacağız dedik, şimdi daha üst sıraları hedefliyoruz" ifadesini kullandı.

COP31'de görev alan gönüllü öğrencileri iklim konusunda kendi kuşağından daha bilinçli ve istekli bulduğunu söyleyen rektör, gençlere daha iyi bir gelecek bırakmak için çalışmalara hız verilmesi gerektiğini belirterek sözlerini tamamladı: "Bu işi yapıyormuş gibi değil de hakikaten yapmamız gerekiyor."