2026’da aşırı hava olayları: Deprem, sel taşkınları, yangın... On binlerce kişinin ölümüne sebep oldu

2026 yılı, aşırı hava olaylarının ağır sonuçlarıyla öne çıktı. The Guardian’ın raporuna göre, yıl boyunca yaşanan afetlerde on binlerce kişi hayatını kaybetti. Bu rakamın ihtiyatlı bir tahmin olduğu ve daha da artabileceği belirtiliyor. İklim göstergelerindeki olumsuz tablo, fosil yakıt kaynaklı emisyonların azaltılması yönündeki çağrıları da güçlendirdi.

Ocak: Avustralya’da aşırı sıcaklar ve orman yangınları 2026’nın dördüncü en sıcak ocak ayı yaşandı. Avustralya’nın güney eyaletlerinde sıcaklık rekorları kırıldı. Victoria başta olmak üzere birçok bölgede sıcaklıklar mevsim normallerinin yaklaşık 20 derece üzerine çıktı. Port Augusta ve Andamooka’da sıcaklık 50 dereceye ulaştı. Melbourne’de sıcaklığa bağlı rahatsızlıklar nedeniyle hastanelere başvurular yüzde 25 arttı. Birçok bölgede orman yangınlarıyla mücadele edildi. Bilim insanları, iklim değişikliğinin bu sıcak hava dalgasının yaşanma olasılığını beş kat artırdığını belirtti. Şubat: Brezilya’da toprak kaymaları 72 can aldı 2026’nın dördüncü en sıcak şubat ayında Brezilya’nın Minas Gerais eyaletindeki Juiz de Fora kenti, tarihinin en yağışlı ayını yaşadı. Rekor düzeydeki yağışlar, özellikle yamaçlarda bulunan yoksul yerleşimlerde toprak kaymalarına neden oldu. Yüzlerce ev zarar gördü. Afette 72 kişi hayatını kaybetti, 10 binden fazla kişi yerinden edildi. Rio de Janeiro ve São Paulo’da da sel nedeniyle ulaşım ve günlük yaşam aksadı.

Mart: Birçok ülkede ölümcül seller 2026’nın dördüncü en sıcak mart ayında dünyanın farklı bölgelerinde şiddetli yağışlar ve seller etkili oldu. Etiyopya’da sel ve toprak kaymaları nedeniyle en az 131 kişi, Kenya’da 80, Tanzanya’da ise 18 kişi hayatını kaybetti. Afganistan’da şiddetli yağışların tetiklediği toprak kaymalarında da en az 30 kişi yaşamını yitirdi. Arap Yarımadası’nda kuvvetli rüzgarlar ve sağanak yağışlar, çöl kentlerinde su baskınlarına neden oldu. Umman’da tenis topu büyüklüğünde dolu yağdı. Birleşik Arap Emirlikleri’nde yıldırım fırtınaları kentleri sular altında bıraktı. Rusya’nın güneyinde yaşanan sel nedeniyle evler suya gömüldü ve 300 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Arjantin ve Şili’de ise geniş tarım arazileri sular altında kaldı. Aynı ay Dünya Meteoroloji Örgütü, Dünya’nın enerji sisteminde endişe verici bir birikim yaşandığını açıkladı. Fazla enerjinin yüzde 90’dan fazlası okyanuslarda depolanıyor. Örgütün Genel Sekreteri António Guterres, küresel iklimin acil durumda olduğunu belirterek fosil yakıt emisyonlarının hızla azaltılması çağrısında bulundu.

Nisan: Süper tayfun Mikronezya’yı vurdu 2026’nın en sıcak ikinci nisan ayında Sinlaku Süper Tayfunu, Mikronezya, Guam ve Saipan’da büyük yıkıma neden oldu. Fırtına, 12 Nisan’da saatte 295 kilometre hıza ulaştı. Sinlaku, batı Pasifik’te yılın bu döneminde kaydedilen en güçlü sistemlerden biri oldu. Tayfun 12 kişinin ölümüne neden oldu. Ayrıca 43 bin kişi elektriksiz kaldı ve geniş çaplı tahliyeler gerçekleştirildi. Maddi hasarın 1,5 milyar dolara ulaştığı tahmin edildi. Mayıs: Güney Asya’da sıcaklıklar 52 dereceyi buldu 2026’nın en sıcak ikinci mayıs ayında Güney Asya’da yüz milyonlarca kişi aşırı sıcaklara maruz kaldı. Hindistan ve Bangladeş’in bazı kentlerinde sıcaklıklar 45 dereceyi aştı. Pakistan’ın Sindh eyaletinde ise termometreler 52 dereceyi gösterdi. Bölgede sıcaklığa bağlı en az 47 ölüm bildirildi. Bilim insanları, iklim krizinin muson öncesi sıcak dönemleri daha uzun ve ölümcül hale getirdiği uyarısında bulundu. Haziran: Kutuplarda rekor sıcaklıklar ve Batı Afrika’da seller 2026’nın en sıcak ikinci haziran ayında okyanus yüzey sıcaklıkları, 21 Haziran itibarıyla önceki rekorları geride bırakmaya başladı. Aynı dönemde yeni El Niño koşulları da doğrulandı. Antarktika’daki Esperanza araştırma üssünde sekiz gün süren bir sıcak hava dalgası yaşandı. Sıcaklık, 6 Haziran’da 15 dereceye çıkarak rekor kırdı. Arktik bölgesi de tarihinin en sıcak haziran ayını geçirdi. Sibirya’daki Beliy Adası’nda 25 Haziran’da 28,3 derece ölçüldü. Batı Afrika’da mayıs ve haziran boyunca etkili olan şiddetli yağışlar yaklaşık 100 kişinin ölümüne neden oldu. Fildişi Sahili’nde 59, Gana’da 35 ve Togo’da beş kişi hayatını kaybetti. Araştırmacılar, insan kaynaklı iklim krizinin bu yağışları beş kat daha olası ve yüzde 23 daha yoğun hale getirdiğini belirtti. Temmuz: Kanada ve Avrupa’da geniş çaplı orman yangınları Temmuz ayında sıcaklıklar, kayıtlardaki en yüksek seviyelerden birine ulaştı. Kanada’da yaklaşık bin orman yangını 3 milyon hektarlık alanı küle çevirdi. Yangınların dumanı New York’a kadar ulaştı. Toronto, 15 Temmuz’da duman nedeniyle dünyanın hava kalitesi en kötü kenti oldu. Avrupa’da uzun süren kuraklıklar Yunanistan, Portekiz, İtalya, Norveç, Almanya, İspanya ve Fransa’da yangın riskini artırdı. Kıta genelinde 686 bin hektar alan yandı. Bu miktar, son 20 yılın ortalamasının iki katına çıktı. ABD’de 4 Temmuz Bağımsızlık Günü etkinlikleri öncesinde ülke nüfusunun yarısı sıcaklık uyarısı altındaydı. Dünya Kupası’nda da en az dokuz maç tehlikeli sıcaklık ve nem koşullarında oynandı. Şiddetli fırtınalar nedeniyle üç karşılaşma bir saatten fazla ertelendi. Ağustos: Nepal’de buzul çökmesi ve Avrupa’da ölümcül sıcaklar 2026’nın en sıcak ağustos ayında Nepal’de buzul ve kaya kütlesinin çökmesi büyük bir felakete yol açtı. Himalayalar’daki Lhende Khola vadisinde yaklaşık 2 kilometrekarelik kaya ve buzul kütlesi 1.400 metre aşağıya düştü. Oluşan sel ve enkaz akışı yerleşim alanlarını etkiledi. En az 1.300 kişi hayatını kaybetti, 5 binden fazla kişi kayboldu ve 8.600 kişi tıbbi yardıma ihtiyaç duydu. Avrupa, haziran-ağustos döneminde tarihinin en sıcak yazını yaşadı. Aşırı sıcakların kıta genelindeki kentlerde yaklaşık 50 bin kişinin ölümüne neden olduğu hesaplandı. Bu ölümlerin üçte ikisinin iklim kriziyle bağlantılı olduğu belirtildi. Romanya, Tuna Nehri’ndeki su seviyesinin düşmesi nedeniyle nükleer santralini soğutmak için yeterli su sağlayamadı ve ülkenin tek nükleer santralini kapatmak zorunda kaldı. Eylül: Asya’da rekor sıcaklıklar ve tayfunlar 2026’nın en sıcak ikinci eylül ayında Asya, tarihinin en sıcak eylül dönemini yaşadı. Şiddetli fırtınalar yüzlerce kişinin ölümüne ve milyonlarca kişinin tahliyesine yol açtı. Japonya’yı etkileyen Dujuan Tayfunu en az 10 kişinin ölümüne neden oldu. Izu Oshima Adası’nda 48 saat içinde 832 milimetre yağış kaydedildi. Hindistan ve Nepal’de normalin dokuz katına ulaşan yağışlar nedeniyle en az 102 kişi hayatını kaybetti. Tayland’ın başkenti Bangkok’ta seller sekiz kişinin ölümüne yol açtı. Afetlerden yarım milyon kişi etkilendi. Ekim: Endonezya’da orman yangınları ve Amazon’da kuraklık 2026’nın en sıcak ekim ayında Birleşmiş Milletler afet yardım kuruluşu, yıl sonunda zirve yapması beklenen güçlü El Niño koşullarına karşı ülkeleri hazırlıklı olmaya çağırdı. Bilim insanları, şiddetli El Niño’nun artıracağı sıcaklıklar nedeniyle şubat ayına kadar dünya genelinde 450 binden fazla kişinin hayatını kaybedebileceğini öngördü. Endonezya’da son 10 yılın en ağır orman yangını sezonu yaşandı. Yaklaşık 2 milyon hektar orman yandı. Yangınların yol açtığı yoğun dumanın bir ay içinde 3.560 kişinin ölümüne neden olduğu tahmin edildi. Şili’de son 76 yılın en yoğun ekim yağışları Santiago çevresinde sellere ve tahliyelere yol açtı. Amazon’da ise kuraklık nedeniyle Rio Negro, Madeira ve Tapajós nehirlerinin su seviyeleri rekor düşük seviyelere yaklaştı. Artan yangınlar, Manaus kentindeki hava kalitesini dünyanın en kötü ikinci seviyesine düşürdü. Kasım: Küresel sıcaklıklar rekor seviyeye ulaştı Kasım ayı itibarıyla küresel sıcaklıklar, sanayi öncesi dönemin 2,04 derece üzerine çıktı. Böylece 2023’te kaydedilen rekor seviyeye ulaşıldı. 2026’nın tarihin en sıcak dört yılından biri olması bekleniyor. Atmosferdeki karbondioksit miktarı da son 2 milyon yılda görülmeyen seviyeye çıktı. Öte yandan petrol ve doğal gaz fiyatlarının yükselmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının ucuzlaması nedeniyle küresel fosil yakıt emisyonlarının yıl genelinde düşmesi bekleniyor.