TİKA destekli kazıda Moğolistan'da 6 kurgandan ok ucu ve at kalıntıları çıktı

Moğolistan'ın Henti vilayetinde, 'Atlılar Kültürü' projesi kapsamında 2026 yılında yürütülen çalışmalarda 6 kurganın kazısı tamamlandı. TİKA'nın desteğiyle İstanbul Aydın Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi ve Moğolistan Devlet Üniversitesi iş birliğinde Yazaruul ve Bulgan Uul çevresinde yapılan kazılarda, dönemin günlük ve askeri yaşamına ilişkin bilgi sağlayan ok ucu ve sadak parçalarının yanı sıra at kalıntıları ile çeşitli maddi kültür buluntularına ulaşıldı.

Konar-göçer yaşamın kültürel öğelerini ortaya çıkarmayı amaçlayan proje, 2024 yılından bu yana Moğolistan'ın çeşitli bölgelerinde sürüyor.

İstanbul Aydın Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölüm Başkanı Prof. Dr. Elvin Yıldırım, çalışmaların sivil toplum kuruluşları ve üniversitelerle iş birliği içinde, 2026 yılı itibarıyla da TİKA'nın destekleriyle yürütüldüğünü söyledi. Yıldırım, kazıları proje yürütücüsü Prof. Dr. Kürşat Yıldırım ve Moğolistan yürütücüsü Doç. Dr. Ulzibaayar Sodnom ile birlikte gerçekleştirdiklerini belirtti. Bu yıl iki noktada kurgan kazısı yaptıklarını aktaran Yıldırım, "Her iki noktada da kazdığımız mezarlardan, konar-göçer yaşamı anlamamızı sağlayan; insanların öldükten sonraki hayata ya da günlük yaşamlarına dair ne gibi işlerle, ne gibi meşgalelerle uğraştıklarını anlamamızı sağlayan çeşitli bulgular elde ettik" dedi.

Yıldırım, kurganlarda bulunan ok ucu ve sadak parçalarını, mezardaki kişilerin mesleki hayatını gösterebilecek buluntular arasında saydı: "Bunlar, mezarlardaki insanların günlük hayatlarında askeri bir pozisyonda bulunduğunu anlamamıza yarayan önemli bulgular arasındaydı."

Bütün halde gömülmüş at bulundu

Mezar sunumları arasında atlı mezar sunumuna da rastladıklarını kaydeden Yıldırım, "Bütün halde bırakılmış bir atın, gen parçalarıyla birlikte gömülmüş olması; atın bir kurban olarak değil, ata eşlik eden, öldükten sonraki hayata ulaşmasını sağlayan bir vasıta, onu götüren bir araç olarak bırakıldığını anlamamıza yardımcı oldu" diye konuştu.

Henti ve Arhangay bölgelerinde 2024'ten bu yana kazılan, özellikle Tunç Çağı'ndan Erken Orta Çağ dönemine kadar uzanan döneme ait mezarlardaki bulguların geniş bozkır coğrafyasındaki konar-göçer atlı yaşama dair önemli emareler sağladığını belirten Yıldırım, "Türkiye'de ilk kez Moğolistan coğrafyasında Hun arkeolojisi üzerine çalışan tarihçiler olarak bu projenin yürütülmesi ve TİKA'nın bu projeye katkısı bu bakımdan çok önemliydi" ifadesini kullandı.

Radyokarbon analizleri Türkiye'de sürüyor

Projede 2024'ten bu yana elde edilen sonuçlar, 2026 yılında yayımlanan 'Atlılar Kültürü' kitabında yer aldı. Kazılardan çıkan insan kemikleri, hayvan kemikleri ile demirden sunu kapları, kazan ve çömlek gibi parçaların radyokarbon analizleri için çalışmalar Türkiye'de devam ediyor.

Başta devlet ve TİKA olmak üzere üniversitelerin iş birliğiyle sağlanan desteğin projelerin devamı açısından önemli olduğunu vurgulayan Yıldırım, 2026 yaz sezonunda Henti bölgesinde kazılan altı kurgandan elde edilen tüm bulguların yayın çalışmasını 2027 yılı içinde tamamlamayı planladıklarını söyledi.