Siz sorun SGK Uzmanı Murat Özdamar cevaplasın! Bunu yapan emeklinin maaşı kesilir
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Sosyal Güvelik Uzmanı Murat Özdamar, sizlerden gelen sorulara cevap vermeye devam ediyor. Özdamar, bu hafta ‘Kamuda çalışan emeklinin emekli maaşı kesilir mi?” sorusuna cevap verdi.
Sosyal Güvelik Uzmanı Murat Özdamar, Yeni Akit okurlarının sorularını cevaplandırıyor. Siz de aşağıdaki yorumlar kısmına sorunuzu yazın Özdamar cevaplasın..
ALT SINIR AYLIK UYGULAMASI VAR?
Sosyal sigortalarda en düşük aylık uygulaması yanında bir de alt sınır aylık uygulaması var. Alt sınır aylık ölüm aylığı hissesinden bağımsız biçimde belirlenmiştir. Ancak alt sınır aylık ilk defa sigortalı olunan tarihe göre de değişkenlik gösteriyor.
Soru: SSK emeklisi olan babam 10 gün önce rahmetli oldu. Babamın en son maaşı 25.297 TL olarak ödenmişti. Annem Tarım Bağ-Kur emeklisi. Annemin emekli maaşı 20.000 TL. Annem emekli olduğu için babamdan bağlanacak aylık hissesi yüzde 50 olacakmış. Bu durumda anneme babamın ölümünden dolayı 12.648 TL ölüm maaşı mı bağlanacak. Hülya G.
Cevap: Sosyal sigorta kanunumuzda hem alt sınır aylık uygulaması hem de en düşük aylık uygulaması bulunuyor. Daha önce 20.000,00 TL olarak uygulanan en düşük aylık yasal düzenleme ile 23.552,00 TL oldu. Temmuz dönemine ait emekli aylığı 23.552,00 TL tutarın altında olanlara aylık farkı ödenecek. Temmuz aylığı 20.000,00 TL olanlara 3.552,00 TL fark aylık ödenecek. En düşük aylık olan 20.000,00 TL üzerinden ölüm aylığı ödenen hak sahiplerine de 3.552,00 TL tutarın ölüm hissesine karşılık gelen kısmı kadar fark aylık ödemesi yapılacak. Burada yeri gelmişken belirtelim ki; 2027/Temmuz-Aralık dönemine ait en düşük aylık Emekli Sandığı emeklileri için 31.527,00 TL tutarındadır.
Sosyal sigortalarda en düşük aylık uygulaması yanında bir de alt sınır aylık uygulaması var. Alt sınır aylık ölüm aylığı hissesinden bağımsız biçimde belirlenmiştir. Ancak alt sınır aylık ilk defa sigortalı olunan tarihe göre de değişkenlik gösteriyor.
İlk defa 2000 yılından önce prim ödemesi bulunan SSK emeklilerinin ölen hak sahiplerine bağlanacak aylık, ölenin hesaplanan aylığını geçmemek üzere; aylık bağlanacak bir kişi ise 21.106 TL tutardan az olamıyor.
Ölen eğer 2008/Ekim öncesi emekli olmuş ise bu tutar 21.137 TL’dir. Eğer eşe ve çocuğa aylık bağlanacak ise eşin aylığı 15.616 TL, çocuğun aylığı ise 7.809 TL olmaktadır. Eğer hesaplanan aylık 23.425 TL tutardan az ise aylığın üçte ikisi anneye üçte biri de çocuğa bağlanacak. Yanı sıra en düşük aylık ödemesi 23.552 TL olduğundan her durumda eşin aylığı 11.776 TL’den çocuğun aylığı da 5.888 TL tutarın altında olmayacak.
Örneğin; 2000 yılından önce prim ödemesi bulunan sigortalının hesaplanan ölüm aylığının 20.250,00 TL olduğunu ve emekli maaşı bulunan eşine ölüm aylığı bağlandığını varsayalım. Bu durumda en düşük aylık 11.776 TL, alt sınır aylık 21.106,00 TL ve ölüm aylığı, alt sınır aylığı geçemeyeceğinden eşine bağlanacak ölüm aylığı hesaplanan aylığın tamamı olan 20.250,00 TL olacaktır. Sorunuza dönersek annenize bağlanacak aylık; babanız 1.10.2008 öncesi emekli oldu ise ek ödeme dahil 21.137 TL, 1.10.2008 sonrası emekli oldu ise 21.106 TL olacaktır.
Ölen kişi aktif Emekli Sandığı sigortalısı veya emeklisi ise bir kişiye aylık bağlanma halinde en düşük 25.221,70 TL olacak, eğer eşe ve çocuğa aylık bağlanma halinde eş için 18.916,00 TL, çocuk için ise 9.549,00 TL tutarında olacaktır.
HİZMET TESPİTİ DAVASINDA HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE VAR
Soru: Ben 1999 yılı Mart ayında sigortalı çalışmaya başladım. Buna karşın işyeri benim sigortamı 1.1.2000 tarihinde başlatmış. Bu nedenle EYT yasasından yararlanma imkanını kaybediyorum. İşyerini dava etsem sigortam 1999/Mart ayına getirilir mi? Ali D.
Cevap: Sigortalı olarak çalıştıkları halde çalıştıkları dönemler için sigortalı işe giriş bildirgesi verilmesi suretiyle sigorta tescili yapılmayan yani adına prim ödemesi yapılmayan işçiler, sosyal sigorta kapsamında çalıştıklarının tespiti için iş mahkemelerine dava açabilir. Ancak burada Kanun beş yıllık bir hak düşürücü süre öngörmüş.
Sigortalılık tescili yapılmamış, adına primi ödenmemiş işçiler, çalıştıkları bu işyerinden çıkmışsa, işten çıktığı tarihi takip eden yılbaşından itibaren beş yıl içerisinde iş mahkemesinde dava açmalı. Aksi halde dava beş yıllık hak düşürücü süre yönünden reddedilir.
Verdiğiniz bilgilerden beş yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğini anlayamıyoruz. Zira bu işyerinden çıkıp çıkmadığınızı, çıktıysanız ne zaman çıktığınızı belirtmemişsiniz. Eğer işten çıkış iseniz ve çıktığınız yılı takip eden 1 Ocaktan bu yana beş yıl geçmiş ise hizmet tespiti davasıyla sigorta başlangıcını öne çekerek EYT kapsamına girmeniz mümkün olmayacak. Eğer beş yıl geçmemiş ise 1999/Mart ayında çalışmaya başladığınızın belge ile veya tanıklar/şahitler ile ispatlayabilirseniz mahkeme kararıyla sigorta başlangıcınız 1999/Mart ayına getirilir ve EYT kapsamından yararlanmanız mümkün olur.
KAMUDA ÇALIŞAN EMEKLİNİN EMEKLİ MAAŞI KESİLİR
Soru: Ben 2023 yılında emekli oldum. Belediye şirketinde çalışma telifi aldım. Burada çalışırsam emekli maaşımdan bir kesinti yapılır mı? Halil İ.
Cevap: Emekli olduktan sonra kamu kurum ve kuruluşları ile sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan şirketlerde/işletmelerde çalışan emeklinin emekli maaşı, 5335 sayılı Kanunun 30’uncu maddesi hükmü kesiliyor.
Bir başka biçimde ifade edersek, emeklilerin kamuda destek primine tabi çalışarak aynı zamanda emekli maaşını almaları mümkün değil. Bu kapsamda çalıştığı için emekli maaşı kesilenlerin, işten ayrılmaları halinde, işten çıkılan tarihten sonraki maaş ödeme gününden geçerli olmak üzere emekli aylığı yeniden bağlanıyor. Bu durumda eski aylık, güncellenerek günümüze getirilip sonraki çalışma için de kısmi bir emekli aylığı hesaplanıyor ve iki aylık birleştiriliyor. Bu halde de emekli aylığı bir miktar artış gösterir. Almakta olduğunuz aylık, size ödenecek aylıktan daha yüksek ise böylesi bir işyerinde çalışmak lehinize bir durum olmayacak.
Belediyeye ait şirkette çalışma halinde emekli aylığınızın kesileceğini dikkate alarak burada çalışma hakkındaki son kararı kendiniz veriniz.
Eğer özel sektör işyerinde çalışırsanız veya belediyelere ihale kapsamında hizmet veren özel sektöre ait taşeron işyerlerinde destek primi kapsamında çalışırsanız emekli maaşını kesilmez.
