Biyoteknoloji dünyası, bilim kurgu filmlerini aratmayacak bir gelişmeye şahitlik ediyor. Araştırma şirketi Eon Systems, tarihte ilk kez bir meyve sineğinin beynini hücre hücre kopyalayarak bilgisayar ortamına aktardıklarını duyurdu.
Mart 2026 itibarıyla paylaşılan bu "Tüm Beyin Emülasyonu" (whole-brain emulation) başarısı, dijital zihinlerin sadece bir yapay zeka algoritması değil, biyolojik bir kopyası olduğunu iddia ediyor.
Bunun yerine dijital sinek, "doğuştan gelen bilgiyi" kullanmaya devam ediyor. Araştırmacılara göre yazılım çalıştırıldığı an dijital sinek "uyandı" ve ne yapması gerektiğini bilerek yürümeye başladı. Biyolojik devrelere işlenmiş olan içgüdüler, dijital ortamda birebir karşılık buldu.
Daha önceki çalışmalar ya "vücudu olmayan beyinler" ya da "beyni olmayan (yapay zeka ile hareket eden) vücutlar" üzerineydi. DeepMind gibi devlerin çalışmaları pekiştirmeli öğrenmeye dayanırken, Eon'un modeli doğrudan biyolojik devre dinamiğini kullanıyor.
Daha önce 302 nöronlu C. elegans türü solucanlar üzerinde deneyler yapılmıştı ama meyve sineğinin beyni çok daha karmaşık bir yapıya sahip.
Sonraki hedef: Fare ve insan beyni
Eon Systems, bu başarıyı bir basamak olarak kullanarak çıtayı çok daha yükseğe taşımaya niyetli.
Şirket şu anda her sinirsel bağlantıyı haritalamak ve canlı dokudaki aktivasyon modellerini yakalamak için devasa veri setleri topluyor. Genişleme mikroskopisi ve on binlerce saatlik voltaj görüntüleme verileriyle ağların nasıl aktive olduğu haritalanıyor.
Yaklaşık 70 milyon nöron içeren (sineğin 560 katı) fare beyninin tam dijital kopyası için çalışmaların da başladığı ifade ediliyor.
Nihai hedef, insan beyni ölçeğinde bir emülasyonun altyapısını kurmak.
Wissner-Gros, X platformundan yaptığı paylaşımda, "İzlediğiniz şey bir animasyon değil. Biyolojik bir beynin kopyasının, bir vücudu hareket ettirmesidir. Hayalet artık makinenin içinde değil; makinenin kendisi hayalete dönüşüyor," ifadelerini kullandı.
Öte yandan bu çalışma henüz hakem onayından geçmedi. Hakemli bir dergide yayımlanması halinde şirkete mensup olmayan bağımsız araştırmacılar da teknolojiyi inceleyip iddiaları teyit edebilecek.
