Karaciğer yağlanması nedir? Karaciğer yağlanması neden olur, belirtileri nedir?

Son zamanlarda karaciğer yağlanması şikayetiyle hastaneye başvuranların sayısında önemli bir artış söz konusu olmasıyla birlikte karaciğer yağlanması ciltte belirtileri, karaciğer yağlanmasında yasak yiyecekler, karaciğer yağlanması ölümcül müdür, karaciğer yağlanması testi nedir? Soruları da sorulmaya başlandı. Karaciğer, karın boşluğunun sağında yer alan, iç organların en büyüğü olan, öd salgılayan, şeker depolayan, açık kahverengi organa verilen addır. Peki karaciğer yağlanmasının belirtileri neler?

Karaciğer yağlanması veya hepatik steatoz, karaciğerdeki yağ birikimini açıklayan bir terimdir. Karaciğerinizde az miktarda yağ bulunması normaldir, fakat bu durum çok fazla sağlık problemi yaratabilir. Karaciğer vücuttaki ikinci en büyük organdır. Yediğimiz ve içtiğimiz her şeyi işlemek ve zararlı maddeleri kandan süzmek de dahil olmak üzere çok çeşitli işlevlerden sorumludur. Karaciğerin çok fazla yağlanması uzun süreli karaciğer hasarına yol açabilir. Yağ içeren karaciğer hücrelerinin oranı yüzde 5’in üzerindeyken erken evre karaciğer yağlanması teşhis edilir. Bu genellikle mikroskop altında karaciğerden alınan küçük örneklere bakarak teşhis edilir. Ultrasonografiler, BT taramaları ve MRI taramaları da karaciğerin yağ içeriğinin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Karaciğer hasar gördüğünde yeni karaciğer hücrelerini yeniden inşa ederek kendini genellikle onarır. Karaciğerde tekrarlanan hasar olduğunda, kalıcı skar oluşur. Bu duruma siroz denir. Hafif formlarda, karaciğer yağlanması, diyet değişiklikleri, kilo kaybı ve artmış fiziksel aktivite gibi yaşam tarzı değişiklikleriyle iyileşebilen geri dönüşümlü bir durum olabilir. Çoğu durumda, karaciğer yağlanmasında herhangi bir semptom görülmez.

Karaciğer yağlanmasının belirtileri neler?

Karaciğer yağlanması tipik olarak ilişkili semptomlara sahip değildir. Bununla birlikte, araştırmalar, karaciğer yağlanması ve iltihabı olan insanların yaklaşık yüzde 20’sinin daha kötü koşullara ilerlediğini göstermiştir. Bu olursa, yorgunluk veya karın rahatsızlığı yaşayabilirsiniz. Karaciğeriniz biraz büyüyebilir, doktorunuz fiziksel bir muayene sırasında bunu tespit edebilir. Karaciğerdeki aşırı yağın, bazı tıbbi durumlarla birlikte inflamasyonu artırdığına inanılmaktadır. Karaciğeriniz iltihaplanırsa, aşağıdaki gibi semptomlarınız olabilir:

– İştahsızlık

– Kilo kaybı

– Karın ağrısı

– Halsizlik, bitkinlik ve yorgun hissetme

– Karın ağrısı

– Hafıza bulanıklığı

Karaciğer yağlanması siroz ve karaciğer yetmezliğine ilerlerse, semptomlar şunları içerebilir:

– Genişleyen, sıvı dolu karın

– Cilt ve gözlerde sarılık

– Hafızanın zayıflaması, zihin bulanıklığı

– Anormal kanama

Karaciğer yağlanması neden olur?

Karaciğer yağlanmasının en yaygın nedeni alkol kullanım bozukluğu ve aşırı içmektir. Çoğu durumda, çok fazla alkol kullanmayan insanlarda karaciğer yağlanması daha az görülmektedir. Bununla birlikte, aşırı şişmanlık, işlenmiş şeker kullanımı, yüksek trigliseritler, diyabet, düşük fiziksel aktivite ve genetik nedenlerin ayrı ayrı rolü bulunur. 

Karaciğer yağlanması, vücut çok fazla yağ ürettiğinde veya yağları yeterince verimli bir şekilde metabolize edemediğinde gelişir. Fazla yağ, biriktiği ve yağlı karaciğer hastalığına neden olduğu karaciğer hücrelerinde depolanır. Alkol kullanım bozukluğunun yanı sıra, karaciğer yağlanmasının diğer yaygın nedenleri şunlardır:

– Şişmanlık

– Hiperlipidemi veya kandaki yüksek seviyelerde yağlar, özellikle yüksek trigliseritler

– Diyabet

– Genetik miras

– Hızlı kilo kaybı

– Bazı ilaçların yan etkileri

Karaciğer yağlanması türleri nedir?

İki temel karaciğer yağlanması türü vardır: Alkolsüz ve alkolik. Alkolden bağımsız karaciğer yağlanması. Alkolsüz karaciğer yağlanması hastalığı (NAFLD), karaciğerde yağ dokusunun parçalanmasını zorlaştığında gelişir ve bu da karaciğer dokusunda birikmeye neden olur. Nedeni alkol ile ilgili değildir. Karaciğer % 5’ten fazla yağ olduğunda, NAFLD teşhis edilir.

NASH nasıl tedavi edilir?

NASH’in kesin tedavisi için henüz bir ilaç bulunamamıştır. Kilo kaybı ve fiziksel aktivite şu ana kadar etkisi kanıtlanmış en iyi tedavi yöntemleridir. Ancak kilo kaybı kademeli olmalıdır (haftada en fazla 1,5 kg), çünkü daha hızlı kilo kaybı da yağlanmaya yol açabilir. Kilo kaybı ve fiziksel aktivite ile NASH ile ilişkili durumların (örneğin şişmanlık, tip 2 şeker hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi, insülin direnci) kontrolü kolaylaşır. Yağlı karaciğer hastalığında en sık ölüm nedeninin kalp kökenli olduğu hatırlanacak olursa kilo verme ve fiziksel aktivite ile sadece karaciğer yağlanmasının değil kalp damar hastalığı riskinin azalacağı anlaşılır.

Yağlı karaciğeri olanlar kesinlikle alkol tüketmemelidir. Bunu yanı sıra fruktoz içeren meşrubatlardan (kola, fanta, gazozlar vb), hazır meyve sularından da kaçınmalıdır.

NASH tedavisi için pek çok ilaç denenmiştir. Bunlardan bir kısmının karaciğere kısmen de olsa faydasının olduğunu bir kısmının ise karaciğere hiç faydasının olmadığını bilmekteyiz. Bu ilaçlardan bazıları şeker, tansiyon, kolesterol ilaçları gibi zaten eşlik eden hastalıklar nedeniyle kullanmakta olduğunuz ilaçlardır. Bunlardan hangilerinin NASH tedavisine olumlu etkilerinin olduğunu bilmek yağlı karaciğer hastalığınız (özellikle NASH için) için de tercih sebebi olacaktır. Örneğin tansiyon yüksekliğinden dolayı X, Y, Z ilaçlarından herhangi birini kullanmanız uygun görülmüş. Ancak bu ilaçlardan sadece Y ilacının yağlı karaciğere kısmen de olsa iyi geldiği bilimsel araştırmalarla gösterilmişse hipertansiyon ilacı olarak Y ilacının doktorunuz tarafından seçilmesi daha uygun olacaktır.

Lütfen ‘organik’, ‘bitkisel’, ‘doğal’ kelimeleri ile ifade edilen yiyeceklerin karaciğeriniz için her zaman‘sağlıklı ve güvenli’ anlamına gelmediğini hatırlayın. Doktorunuzun onayı olmadan herhangi bir bitkisel ilaç, vitamin veya ilaç kullanmayın.