Son dönemde sık sık Hatay hakkında araştırılma yapılmaya başlandı. İdlib’de yaşananlar vatandaşlar Hatay’ın tarihini de araştırmaya yönlendirdi. Pek çok kişi internette “Hatay özerk bölge miydi?” , “Hatay Suriye’ye mi bağlıydı?” , “Hatay ne zaman Türkiye’ye bağlandı?” sorularının cevaplarını araştırıyor. İşte, merak ettiğiniz “Hatay ne zaman Türkiye'ye katıldı?” sorusunun cevabı.
Son dönemde sık sık Hatay hakkında araştırılma yapılmaya başlandı. İdlib’de yaşananlar vatandaşlar Hatay’ın tarihini de araştırmaya yönlendirdi. Pek çok kişi internette “Hatay özerk bölge miydi?” , “Hatay Suriye’ye mi bağlıydı?” , “Hatay ne zaman Türkiye’ye bağlandı?” sorularının cevaplarını araştırıyor. İşte, merak ettiğiniz “Hatay ne zaman Türkiye'ye katıldı?” sorusunun cevabı.
Hatay stratejik konusu ve tarihi nedeniyle Türkiye için son derece kıymetli bir yere sahiptir. Tarihe hakim olanlar Hatay’ın savaş sonrası yaşadığı süreci de hatırlıyordur. Konu hakkında bilgileri taze olmayanlar ise Hatay sorununu internette araştırma yaparak anımsamaya çalışıyor. İşte, merak ettiğiniz sorunun cevabı.
Hatay ne zaman Türkiye'ye katıldı?
Hatay Devleti , İskenderun Sancağı'nın 2 Eylül 1938'de bağımsızlığını ilan etmesi ile kurulmuş olan Türk devleti. 29 Haziran 1939 günü devletin yasama organı olan 22 üyesi Türk olan 40 üyeli Hatay Devleti Millet Meclisi'nin aldığı karar gereği Türkiye'ye katılmış ve Hatay ili olmuştur.
Hatay, Osmanlı Devleti ve İtilaf kuvvetleri arasında 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Ateşkes Anlaşması'ndan sonra Fransızlar tarafından işgal edildi. 20 Ekim 1921'de Türkiye'nin Fransa ile imzaladığı Ankara Anlaşması'yla da Hatay, Fransa yönetiminde, Suriye sınırları içinde kaldı. Ancak bu anlaşmada yer alan hükümlere göre, büyük çoğunluğunu Türklerin oluşturduğu Hatay'da özerk bir yönetim kurulacaktı. Türklere milli kültürlerinin korunmasında her türlü kolaylık sağlanacak ve Türkçe resmi dil olarak kullanılacaktı. Bunun üzerine Fransa, Hatay ve çevresini “Kuzey Suriye Hükümeti” adı altında Milletler Cemiyeti'ne tescil ettirdi. Hatay, özerk bir yönetim olarak uluslararası alanda kabul gördü.
1937'de Milletler Cemiyeti kararıyla Hatay sorununun çözümü için kurulmuştur. Devletin kuruluşu Hatay Millet Meclisi'nin 2 Eylül 1938 tarihli kararıyla ilan edilmiştir. Devlet Başkanlığı'na Tayfur Sökmen, Meclis Başkanlığı'na Abdülgani Türkmen, Başbakanlığa ise Abdurrahman Melek seçilmiştir. Devletin resmî dili Türkçe, ikinci dili ise Fransızca olmuştu ancak Arapça eğitim veren okullar Arapça eğitime devam edeceklerdi. Kuruluş taslağında iç işlerinde bağımsız olarak düşünülmüş; dış ilişkiler, mali ilişkiler, gümrüklerin ve toprak bütünlüğünün Fransa ve Türkiye tarafından denetim ve güvence altına alınmasına karar verilmişti.
Bütün karar ve yürütme organları Türk nüfusunun yönetiminde olan devletin statü gereği Fransız Suriye mandasına olan bağımlılığı sorun yaratıyordu. Bu nedenle, aşama aşama gerçekleştirilen değişikliklerle Türkiye'ye bağlanmaya doğru giden Hatay, II. Dünya Savaşı'nın yaklaşması nedeniyle Fransa'nın da ısrarcı olamamasından ve Türkiye ile savaşmayı göze alamaması sonucunda, Fransa ile Türkiye arasında 23 Haziran 1939 tarihinde Ankara'da, “Türkiye ile Suriye Arasında Toprak Sorunlarının Kesinlikle Çözümüne İlişkin Antlaşma”nın imzalanması ile Fransa, Hatay’ın Türkiye’ye katılmasını kabul etmesiyle, 29 Haziran 1939'da Meclisinin aldığı karar doğrultusunda Türkiye'ye katıldı. Türkiye ise, 7 Temmuz 1939 günü çıkarılan bir yasa ile "Hatay" ilini kurarak katılma işlemini sonuçlandırdı. 23 Temmuz 1939 tarihinde de Fransız Birlikleri Hatay'ı terk etti.
