Fildişi Sahili ve Gineli liderlerin 3. dönem ısrarı ülkelerini kaosa sürükleyebilir

DAKAR (AA) - FATMA ESMA ARSLAN - Fildişi Sahili Cumhurbaşkanı Alassane Ouattara'nın 3. dönem için cumhurbaşkanı adayı olması ve Gine Cumhurbaşkanı Alpha Conde'nin 3. dönem için partisi tarafından aday gösterilmesi, uzmanlara göre, her iki ülkede de siyasi ve toplumsal krizin ateşini fitilleyebilir.

Fildişi Sahili Cumhurbaşkanı Ouattara'nın martta 3. dönem için aday olmayacağını duyurması ülke demokrasi tarihi için örnek teşkil edecek ve beklenmedik bir adım olarak değerlendirilse de Ouattara kararını kısa sürede değiştirdi.

Ouattara'nın partisi RHDP, Başbakan ve cumhurbaşkanı adayı olan Amadou Gon Coulibaly'nin ölümü üzerine tekrar bir aday arayışına girerek mevcut cumhurbaşkanında karar kıldı.

Bu kararı düşünmek için süre isteyen Ouattara ise perşembe günü "büyük bir fedakarlık" yaparak 3. dönemine devam edeceğini duyurdu.

Aynı gün Gine'de de Cumhurbaşkanı Alpha Conde, partisi tarafından 3. dönem için aday gösterildi.

Henüz resmiyet kazanmasa da 3. döneme devam edebilmek için anayasayı değiştiren Conde'nin 3. dönem adaylığına kesin gözüyle bakılıyor.

- "Fildişi Sahili'nde ciddi bir siyasi çatışma yaşanabilir"

AA muhabiri, uzmanlara, yasal boşluklar ve anayasa değişikliğini kullanan 2 Afrikalı liderin 3. dönem için yarışma arzusunun ülkelerine muhtemel etkilerini sordu.

Nottingham Üniversitesinde Uluslarası Çalışmalar bölümünde Doçent David Kiwuwa, Ouattara'nın 3. dönem adaylığının anayasaya takılabileceğini belirtti.

Kiwuwa, ülkede cumhurbaşkanlığı adaylığı için süre sınırlamasına ilişkin anayasa değişikliğinin 2016'da getirildiğini hatırlattı.

İlk kez 2010'da seçilen Ouattara'nın da anayasa değişikliğinden önce başa geldiği için ilk döneminin sayılmadığını iddia ettiğini kaydeden Kiwuwa, konunun anayasa mahkemesinin önüne gelebileceğini söyledi.

Kiwuwa, cumhurbaşkanının 3. dönem kararının ülkesinde nelere neden olabileceği hakkında da şu değerlendirmede bulundu:

"Ouattara, başlangıçta kendi isteğiyle 3. dönemden vazgeçtiğini söylese de, ki bu oldukça takdir toplayan bir adımdı, halefinin trajik ölümünü bahane olarak kullanmamalıydı. Ouattara'nın bu kararı, iç çatışmalardan henüz kurtulmuş bir ülke için ciddi bir başarısızlıktır. Bu hamle, henüz tam manasıyla 'iyileşememiş' ülkede daha fazla gerilime neden olabilir. Şiddet içeren çatışma ihtimalini düşük görsem de özellikle muhalefetin ciddi bir siyasi çatışma başlatılabilme ihtimali gözardı edilmemeli."

- "Gine'de ordunun müdahale ihtimali, muhalefetin tepkisinin şiddetine bağlı"

Kiwuwa, sahra altı Afrika'nın en yaşlı liderlerinden 82 yaşındaki Gine Cumhurbaşkanı Conde'nin 3. dönem hayalinin de hali hazırda iktidarın tüm imkanlarına olması nedeniyle rahatça gerçekleşebileceğini kaydetti.

Conde'nin 3. dönemi için maden sektöründe imalata geçmeyi vadettiğinin altını çizen Kiwuwa, böyle bir vaadin tek bir dönemde gerçekleşmesinin imkansız olduğunu dile getirdi.

Kiwuwa, 1958'de bağımsızlığını kazanmasından bu yana ilk demokratik güç değişimini Aralık 2010'da Conde'nin başa gelmesiyle yapan Gine'nin oldukça genç ve kırılgan bir demokrasiye sahip olduğunu anımsattı.

Conde'nin tekrar seçilmesinin, ülkede zaten kırılgan olan kurumları daha da zayıflatabileceği ve sosyo-politik gerilimler doğurabileceği uyarısında bulunan Kiwuwa, "Muhalefet tıpkı marttaki anayasa değişikliği sürecinde olduğu gibi ciddi şekilde bu duruma karşı çıkabilir. Bölgesel aktörlerin ve hatta ordunun da duruma müdahale ihtimali, muhalefetin tepkisinin şiddetine bağlı." yorumunu yaptı.

Kiwuwa, Afrikalı liderlerde "3. dönem takıntısının" sık görüldüğünün altını çizerek, liderlerin demokrasinin nimetlerinden kendi çıkarları doğrultusundan faydalandığını ancak sistemin özünü benimsemediklerini ifade etti.

- "Afrikalı liderler genç halefler yetiştirme konusunda başarısız"

Demokrasi ve anayasal yönetim alanında çalışmalar sürdüren, Pretoria Üniversitesinden Dr. Adem Kassie Abebe de Ouattara'nın 3. dönemi içten içe daima istediğini söyledi.

"Ouattara, seçimlerden elindeki imkanları kullanarak zaferle çıkabilir ancak bu Fildişi demokrasisi ve halkı için ciddi bir kayıp olur. Ouattara'nın barışçıl bir iktidar değişimine dair müthiş bir miras bırakma şansı vardı ancak o bu şansı resmen boşa harcadı." diyen Abebe, bu kararın, protestolara hatta ciddi bir iç çatışmaya bile yol açabileceğini dile getirdi.

Abebe, Gine'de ise Conde'ye hali hazırda tepkiler olduğunu belirterek, "Askeri darbe olup olmayacağını söylemek zor ancak birkaç ay önce bu olasılığa ilişkin söylentiler vardı. Dolayısıyla bu ihtimali de gözardı etmemek lazım." dedi.

İktidar partilerinin, mevcut cumhurbaşkanlarını tekrar aday göstererek bir nevi kendilerini koruduklarını vurgulayan Abebe, sözlerini şöyle tamamladı:

"Genelleme yapmak zor ancak bu liderler ülkelerinin onlar olmadan çökeceği yanılsamasına inanıyorlar. Genel olarak, Afrikalı liderler, asli sorumluluklarından biri olan genç halefler yetiştirme konusunda başarısızlar. Ouattara ve Conde de bu eski Afrika trajedisini tekrarlıyor."