Doğu Türkistan’da kimlik tasfiyesi! Milli ve dini hafıza, kimlik ve haklar hiçe sayılıyor
Çin'in zulmü altında yaşam mücadelesi veren Doğu Türkistanlı Müslümanlar sistematik asimilasyona direnmeye çalışıyor. Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği tarafından hazırlanan "Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeksi 2025" raporu, bölgede yaşananları gözler önüne serdi.
Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneğince (East Turkistan Human Rights Association-ETHR) hazırlanan "Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeski 2025" kamuoyuyla paylaşıldı.
Dernekten yapılan açıklamaya göre, endeksin tanıtım programı Neslişah Sultan Kültür Merkezi'nde düzenlendi.
Programda Endeks 2025'in metodolojisi ve öne çıkan bulgularına ilişkin yapılan sunumun ardından söz alan MAZLUMDER Genel Başkanı Kaya Kartal, endeksin önemli ve tarihe not düşecek bir çalışma olduğunu söyledi.
Endeks gibi çalışmaların gerçekleri yansıtma açısından oldukça mühim olduğunu belirten Kartal, bu çalışmaların uluslararası hukuk bağlamında bir yaptırıma kaynaklık etmesini umut ettiklerini dile getirdi.
İnsan onurunu kapsamına alan akademik çalışmalara önem verdiklerini vurgulayarak, endeks çalışmasını tebrik eden Kartal, akademiye katkı sunması ve bunun bir eylem planına dönüşmesi bağlamında endeksin önemine işaret etti.
Uluslararası Mülteci Hakları Derneği (UMHD) Yönetim Kurulu Üyesi Zeynep Ertekin de yapılan çalışmanın uzun vadede resmi kayıt oluşturması nedeniyle çok kıymetli bir belge olduğunu ifade etti.
Yeryüzü Avukatları Derneği Başkan Yardımcısı Hüseyin Dişli ise "Biz Filistin, Gazze, Yemen ve Arakan konusunda hangi hassasiyete sahipsek Doğu Türkistan için de aynı yerdeyiz. Bu davayı kompartımanlara ayırmadan, bir bütün olarak görmeliyiz. Bu meselenin 'Batı bloğuna mahsus bir skor kazanma hamlesi' olarak sunulmasını reddediyoruz." ifadelerini kullandı.
Dişli, raporun sadece bireysel hak ihlallerini değil, bir halkın kolektif hafızasının silinmesini belgelediğini aktardı.
Endeks 2025 hakkında
"Doğu Türkistan İnsan Hakları İhlalleri Endeksi 2025", sınırlı bilgi ortamında ETHR'nin bir yıl boyunca yürüttüğü sistematik haber taramaları temel alınarak hazırlandı. Çalışmada, farklı dillerde ve farklı coğrafyalarda yayımlanan haberler ile uluslararası raporlardan derlenen kamuya açık veriler birlikte değerlendirildi.
Endeks, doğrudan saha erişiminin mümkün olmadığı koşullarda dahi, hak ihlallerinin izlenebilir ve karşılaştırılabilir biçimde kayıt altına alınabileceğini ortaya koyan izleme çalışması niteliği taşıyor.
Endeks 2025'te yer alan veriler, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde baskı politikalarının sayısal olarak derinleştiğini ortaya koyuyor. Özellikle iş gücü transferi politikaları, endeksin en dikkat çekici bulguları arasında yer alıyor.
ETHR tarafından hazırlanan Endeks 2025, Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki insan hakları ihlallerine ilişkin güncel tabloyu ortaya koymanın yanı sıra belgeleme, karşılaştırmalı izleme ve süreklilik esasına dayalı bir yaklaşımın önemine dikkati çekiyor.
Çalışma, ulusal ve uluslararası düzeyde yürütülen insan hakları savunuculuğu faaliyetleri için veriye dayalı bir referans niteliği taşıyor.
