Cezayir'deki anayasa değişikliği taslağı yarın parlamentoya geliyor
Milli İradenin Sesi Yeni Akit
Türkiye ve dünyadaki gelişmeleri yakından takip etmek için Google listenize Yeni Akit'i ekleyin.
Köklü değişiklikler içeren yeni anayasa taslağı yarın meclisten onay alırsa ülkenin bağımsızlık savaşını başlattığı gün olan 1 Kasım'da bu kez halk oylamasına sunulacak - Yeni anayasa taslağı Anayasa Mahkemesinin kurulması, orduya uluslararası barış misyonlarına katılma imkanının sunulması, Cumhurbaşkanlığı ile milletvekilliği adaylığına iki dönem sınırının getirilmesi gibi önemli düzenlemeler içeriyor - Hükümet, 15 hukukçudan oluşan komitenin hazırladığı anayasa değişiklik taslağını savunurken muhalefet ise uzlaşı çerçevesinde hazırlanmadığı iddiasıyla düzenlemeye karşı çıkıyor
ANKARA (AA) - ENES CANLI - Cezayir hükümetinin bu hafta başında kabul ettiği Anayasa değişiklik taslağı, yarın parlamentoda oylamaya sunulacak. Taslak parlamentodan onay alırsa Cezayir'in Fransa'ya karşı bağımsızlık savaşını başlattığı 1 Kasım'da halkoyuna sunulacak.
Cezayir'de 22 Şubat 2019'da Abdulaziz Buteflika'nın kötü giden sağlığına rağmen cumhurbaşkanlığına adaylığını açıklamasıyla birlikte başlayan kitlesel protestoların yol açtığı değişim rüzgarları esmeye devam ediyor.
Buteflika'nın istifasının ardından Aralık 2019'da gerçekleşen seçimlerde Cumhurbaşkanı seçilen Abdulmecid Tebbun'un gündemine aldığı ilk iş yeni anayasa olmuştu. Yeni anayasa taslağı hazırlamak üzere kolları sıvayan Tebbun, 15 hukuk uzmanından oluşan bir komiteyi aynı ay içerisinde görevlendirdi.
Komite çalışmalarını mart ayında tamamladıysa da salgının baş göstermesi nedeniyle süreç ertelendi. Cezayir Cumhurbaşkanlığı, iki ay aranın ardından Mayıs ayında anayasa değişiklik taslağını medyayla paylaşarak yeniden süreci başlattı. Taslak kamuoyunda tartışıldıktan sonra önce meclisin yasal komisyonlarına, ardından da onay için hükümete gönderildi.
- Taslakta dikkat çeken değişiklikler
Hükümetin son şeklini verdiği anayasa değişiklik taslağı yarın parlamentoya sunulacak. Taslağın parlamentoda onaylanması sonrası da anayasa referanduma götürülecek.
Anayasanın referanduma sunulacağı tarih Cezayir'in Fransa'ya karşı bağımsızlık savaşını başlattığı 1 Kasım olarak belirlendi.
Hazırlanan yeni anayasa taslağı önemli değişikler içeriyor. Cumhurbaşkanlığı ve milletvekilliği için art arda veya ayrı zamanlarda iki dönem aday olma imkanını ortadan kaldıran değişiklik taslağın en önemli maddeleri arasında öne çıkıyor.
Yeni taslağa göre Cezayir'de Cumhurbaşkanı'nın hükümeti kurmak için görev verdiği başbakanın, meclisin üçte ikisinin onayını alması gerekiyor. Önceki anayasaya göre, cumhurbaşkanı, meclisteki en büyük partiyi dikkate almadan dışarıdan bir ismi başbakan olarak tayin etme hakkına sahipti.
İlk taslakta cumhurbaşkanının görevini yerine getiremeyecek durumda olması, istifa etmesi veya ölüm durumlarında, cumhurbaşkanının görev süresi dolana kadar devlet başkanlığı görevini yürütecek cumhurbaşkanlığı yardımcılığı makamı oluşturulmuştu. Ancak bu madde hükümetin onayladığı taslak metninden çıkarıldı.
- Ordu ve yargıda önemli düzenlemeler
Yeni anaya taslağında Cezayir ordusuna önceki anayasanın aksine, Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği ve Arap Birliği gibi uluslararası kuruluşların barış misyonlarına katılma imkanı tanınıyor.
Cezayir askerinin ülke dışına çıkabilmesi için ise parlamentonun üçte ikisinin onayı gerekiyor.
Cezayir'de cumhurbaşkanının başkanlık ettiği Yüksek Yargı Konseyi'ndeki adalet bakanının koltuğu kaldırıldı. Cezayir yönetimi bu sayede yargı bağımsızlığını arttırmayı amaçladığını açıkladı.
Cezayir'de önceden uluslararası anlaşmaların incelenmesi, seçim sonuçlarının teyidi ve çıkartılan yasaların anayasaya uygunluğunun tespiti gibi görevleri haiz, anayasa konseyinin yerine bir anayasa mahkemesinin kurulması yeni anayasa taslağında kararlaştırıldı.
- Yönetim savunuyor, muhalefetten itirazlar var
Cezayir'de seçilmesinin ardından orduda ve bürokrasideki kritik görevlerde hızla değişime giden Cumhurbaşkanı Abdulmecid Tebbun ve yönetimindeki kadrosu, anayasa değişikliğini yeni dönemin anahtarı olarak tanımlıyor.
Tebbun, yeni anayasaya ilişkin verdiği demeçte, "Anayasa teklifi, modern devlet inşasıyla tam uyum içinde ve halk hareketinin taleplerine karşılık veriyor." ifadelerini kullandı.
Başbakan Abdulaziz Cerrad, yakın zamanda yaptığı açıklamada, yeni anayasa taslağının uzlaşı çerçevesinde hazırlandığını ve ülkenin yeniden istibdada kaymasını engelleyeceğini savundu.
Buna karşın, Cezayir'de 22 Şubat'ta başlayan toplumsal protesto hareketi ve diğer muhalefet partileri anayasa taslağına farklı argümanlarla karşı çıkıyor.
Cezayir'de pandeminin şiddetini arttırmasıyla mart ayında gösterilerine ara veren toplumsal protesto hareketi, yönetimin bu süreçte gösterilere öncülük eden birçok aktivisti gözaltına almasına tepkili.
Bu nedenle Cezayir'de Hirak diye isimlendirilen bu protesto hareketinin temsilcileri ve bunlarla ilişkili gruplar, rejimin meşruiyetini sorgulayarak, anayasa referandumunu bir "ihanet" şeklinde tanımlıyor.
Öte yandan, muhalefet içindeki başka bir cepheyse anayasa taslağının uzlaşı çerçevesinde hazırlanmadığını savunuyor ve bu nedenle karşı çıkıyor.
Cezayir’de önceki anayasa değişiklikleri eski Cumhurbaşkanı Abdulaziz Buteflika’nın üçüncü dönem cumhurbaşkanı olmasının önünü açmak için 2009 ve 2014 yıllarında gerçekleşmişti.
Buteflika döneminde yapılan bu değişiklikler, Cumhurbaşkanlığına yürütme ve yargıda geniş yetkiler tanımasıyla muhalifler tarafından sıkça eleştirilmiş, sistemdeki tıkanıklıkların gerekçeleri arasında gösterilmişti.
