Avrupa, Trump ile yeni bir savaşa hazırlanıyor!

ABD Başkanı Trump'ın Grönland'ı kontrol altına alma planına karşı çıkan Avrupa liderleri, ABD gümrük vergileri tehdidine yanıt vermek için yarışıyor.

Avrupa liderleri, ABD gümrük vergileri tehdidine karşı ticari misilleme, savunma bağlarını azaltma ve ekonomik baskıya karşı savunma amaçlı bir "bazuka" da dahil olmak üzere bir dizi seçeneğe sahipler.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ı kontrol altına alma planına karşı çıkan Avrupa liderleri, Washington’un yeni gümrük vergileri tehdidine yanıt hazırlarken bir dizi seçeneği tartışıyor. Yetkililer, olası adımlar arasında ticari misilleme, savunma bağlarında seçici mesafe ve ekonomik baskıya karşı devreye alınabilecek “bazuka” niteliğinde AB araçlarının bulunduğunu belirtiyor.

Avrupa Birliği, tek tek ülkelerin %10’luk tarifeler karşısında sınırlı manevra alanına sahip olduğunu kabul ediyor; ancak blok olarak hareket edildiğinde bu maliyetin Washington için yükselebileceği değerlendiriliyor. AB’nin, değeri 100 milyar doları aşan ABD mallarını kapsayan ve misilleme tarifeleri için hazır tutulan bir listesi bulunuyor. Ayrıca, Trump’ın “dev bir anlaşma” diye nitelendirdiği AB-ABD ticaret düzenlemesinin kilit maddelerini askıya alma yetkisi masada.

KRİZ GÖRÜŞMELERİ VE “BAZUKA” ARACI

Pazar günü yapılan büyükelçiler toplantısında, başka bir ülkenin ekonomik baskısı durumunda karşı önlem alınmasını sağlayan ve “bazuka” olarak bilinen, şimdiye dek kullanılmamış AB enstrümanı da gündeme geldi. Büyükelçiler nihai bir yol haritasında uzlaşmadı; diplomatik kaynaklar, Washington’la temasların ve iç müzakerelerin sürdüğünü, karar için hâlâ zaman bulunduğunu aktarıyor.

DAVOS ÖNCESİ SİYASİ HESAPLAR

Avrupa liderleri, Davos’taki Dünya Ekonomik Forumu başladıktan sonra hafta içinde bir araya gelerek yanıt seçeneklerini ele alacak. Geçen yıl açıklanan “Kurtuluş Günü” tarifeleri sırasında misillemeden kaçınan birçok başkent, NATO ve Ukrayna dosyalarındaki hassasiyetler nedeniyle temkinli davranmıştı. Ancak ticaretin güvenlikle açık şekilde bağlanması, bu kez daha sert bir yanıt gerektirdiği yönünde kanaati güçlendiriyor.

AB’NİN TİCARET KARTLARI

AB, geçtiğimiz yaz ABD ile, Birlik’ten ithal edilen malların çoğuna %15 tarife uygulanmasını, buna karşılık birçok Amerikan ürünündeki mevcut tarifelerin düşürülmesini içeren dengesiz anlaşmayı imzaladı. Avrupa Parlamentosu’nun onay süreci devam ederken, Trump’ın 1 Şubat’ta yürürlüğe gireceğini söylediği yeni tarifeler, bazı siyasi grupları onayı askıya alma çağrısına yöneltti. Brüksel’in rafa kaldırdığı misilleme listesi, tarifelerin %10’dan Haziran’da %25’e çıkabileceği uyarısıyla yeniden devreye alınabilir.

EKONOMİK BASKIYA KARŞI HUKUKİ ZEMİN

AB’nin “ekonomik baskıya karşı” yönetmeliği, Birlik’e ihracat kontrolleri, hizmetlere tarife, fikri mülkiyet kısıtları ve kamu ihalelerine erişimi daraltma gibi geniş yelpazede adım atma imkânı sağlıyor. Düzenleme, bir ülkenin eylemlerinin ekonomik baskı olarak resmen tespit edilmesi hâlinde uygulanabiliyor. Eski AB ticaret yetkilisi Ignacio García Bercero, Grönland dosyasının bu mekanizmanın işletilmesini “haklı çıkarabilecek” nitelikte olduğunu savunuyor.

KARAR MEKANİĞİ VE SİYASİ DESTEK

Aracın işletilebilmesi için Avrupa Komisyonu’nun önerisi, üye devletlerin yarısından biraz fazlasının ve AB nüfusunun en az %65’ini temsil eden bir çoğunluğun onayını gerektiriyor. Diplomatik çevreler, bu denli hassas bir adım için daha geniş siyasi mutabakat aranacağını vurguluyor.

SAVUNMA DOSYASINDA GERİLİM RİSKİ

Avrupa’da birçok başkent, Grönland’a yönelik hamlenin emsal teşkil ederek diğer Avrupa topraklarını da hedef hâline getirebileceği ve NATO’nun caydırıcılığına gölge düşürebileceği endişesini taşıyor. Olası yanıtlar arasında, Grönland ve Arktik çevresinde Avrupa varlığının artırılması, savunma harcamalarının hızla yükseltilmesi ve tedarikte ABD dışı alternatiflere yönelme bulunuyor. Ancak kritik sistemlerde Amerikan üretimine bağımlılık, kısa vadede manevra alanını daraltıyor.

ÜSLER VE GÜÇ DENGESİ SENARYOLARI

Aşırı bir seçenek olarak, Avrupa genelindeki ABD üslerinin faaliyetlerine kısıt getirilmesi veya statülerinin gözden geçirilmesi tartışılıyor. Böyle bir adım, tansiyonu tırmandırarak ABD’nin kuvvet konuşlandırmalarını yeniden değerlendirmesine yol açabilir; bu senaryonun şu aşamada tarafların istemediği bir tablo olduğu belirtiliyor.

KÜRESEL ORTAKLIKLARIN GENİŞLETİLMESİ

AB, ABD’ye bağımlılığı azaltma hedefi doğrultusunda üçüncü ülkelerle ticaret ilişkilerini derinleştiriyor. Hafta sonu dört Güney Amerika ülkesiyle imzalanan anlaşmanın ardından, Hindistan ve Avustralya ile benzer süreçlerin hızlandırılması gündemde. Trump’ın tehdidi, Çin’le ilişkilerde “risk azaltma” stratejisinin de yeniden kalibre edilmesine neden olabilir.

ÖNÜMÜZDEKİ ADIMLAR

Brüksel, Washington’la doğrudan temasları sürdürürken, olası misilleme paketleri ve hukuki yollar üzerinde teknik hazırlık yapıyor. Nihai yanıtın, Davos temasları ve iç istişarelerin ardından, tarifelerin yürürlüğe girme takvimine yakın netleşmesi bekleniyor.