Amerikalı tarihçi: Roma kendisini yok etti, Amerika için de fevkalade endişeliyim

 yeniakit.com.tr  Amerikalı bir antik tarih profesörü, Roma’ya ciddi surette benzettiği Amerika’nın sonunun da Roma’ya benzemesinden aşırı derecede endişelendiğini anlatan bir röportaj verdi.

“Roma’nın çöküş hikâyesi Amerika’nın şu anki haline çok paralellik içeriyor”

California San Diego Üniversitesi'nden Edward Watts, "Mortal Republic" [Ölümlü Cumhuriyet] adlı son çıkan kitabında neyin yanlış gittiğini ve bugün Amerika gibi “tecrübesiz cumhuriyetlerin” kurtulması için ne dersler çıkarılabileceğini dikkatli şekilde gözler önüne sermeye çalıştı. Amerikan cumhuriyetinin antik Roma'nın gittiği tehlikeli yolda olduğunu düşünen Edward Watts ile ünlü bir Amerikan haber sitesi olan Vox röportaj yaptı.

Haberin sunumunda şu dikkat çekici ifadeler kullanıldı: “Roma çöküşü hikâyesi hem karmaşık hem de nispeten apaçıktı: Devlet çok büyük ve kaotik bir hal aldı; paranın etkisi ve şahsi menfaatler kamu müesseselerini yozlaştırdı; sosyal ve ekonomik eşitsizlik o kadar fazla oldu ki sisteme karşı topyekûn güvenlerini kaybettiler ve tiranlar ile demagogların ellerine düştüler. Eğer tüm bunlar kuşağa çok tanıdık geliyorsa, işin doğrusu bunun nedeni mevcut politik anımız ile o dönem arasındaki paralelliklerin çarpıcı olmasıdır.”

Öğrenciler de Amerika’nın sonunun Roma’ya benzemesinden endişe ediyormuş

Prof. Watts’ın kitabı neden yazdığıyla alakalı bir cevabı, Roma’nın sonuna benzeme endişesinin öğrencilerde de görüldüğünü izhar etti:

“Roma tarihi öğretmeye başladığımda öğrencilerin ana sualleri her daim Roma İmparatorluğu'nun sonu ile Amerikan imparatorluğunun durumunu kıyaslamak hakkında oluyor ve bu genellikle Irak Harbine bağlanıyordu. Geçmiş 10 yılda bu tip sualler mevta oldu. Şimdi öğrenciler bir cumhuriyet olarak Roma ve Amerikan cumhuriyetinin de aynı şekilde çöküyor olup olmadığıyla alakalılar. Burada çok fazla paralellik görüyorlar, bilhassa da her iki sistemin de nasıl yapılandırıldığı noktasında.”

Röportajı yapan Sean Illing’in şayan-ı dikkat bir suali ise şu oldu: “Donald Trump'ın seçilmesinden kısa süre sonra Plato'nun demokrasinin inhitatı hakkındaki uyarısı üzerine yazdım. Temel olarak Plato, çok fazla özgürlük kargaşaya yol açtığı ve vatandaşlar otokrasinin istikrarını demokrasi kaosuna tercih ettikleri zaman demokrasilerin tiranlık içine düşüneceğine inandı. Roma'da olan buydu. Aynı şeyin şu an [Amerika'da] yaşandığına inanıyor musunuz?” Prof. Watts buna cevaben “Buna gidebilecek sürecin erken kademelerinde olduğumuzu düşünüyorum...” ifadesini kullandı.

Prof. Watts’a göre Romalı ve Amerikalı politikacılardaki ortak ahlaki bozukluk

Edward Watts röportajda ayrıca, Romalı ve Amerikalı politikacılarda ortak görülen bir ahlaki bozukluğa da şu ifadeleriyle vurgu yaptı:

“Normların erozyonu hakiki olarak Romalı politikacıların kendilerini, şahsi menfaatleri ile cumhuriyetin hayrına olan şeyin bir olduğuna ikna etmeleri ile başladı. Diğer bir ifadeyle, kendi menfaatlerine çalışmaya başladılar ancak kendi kendilerin kandırıp bunun aslında Roma'nın ıslahı için olduğunu düşündüler.”

“Romalı politikacılarda diğer gördüğünüz şey ise, bugünkü Amerikalı politikacılara çok benzer; tüm ihtiyaçlarının kendilerini destekleyen %51 olduğuna ve %49'un bir ehemmiyeti olmadığına inanmaya başlamalarıydı. Ancak Roma sisteminin nasıl çalışması gerektiği böyle farz edilmemişti ve Amerikan sisteminin de böyle çalışması varsayılmıyor...”

“Amerika’nın gidişatı hakkında aşırı derecede endişeliyim”

Röportajın sonunda "Amerikan cumhuriyetinin gidişatı hakkında ne denli endişelisiniz?" sualine ise cevaben Edward Watts, “Aşırı derecede endişeliyim. Ancak yine de düşüşümüzü tersine çevrilebileceğine inanıyorum... Lakin bu; kurumlarımızı müdafaa etmek ve onları baltalamak için değil kuvvetlendirmek için olan vasıtaları suiistimal eden insanları cezalandırmak Amerikalılara bağlı, tıpkı Roma'daki seçmene bağlı olduğu gibi...” sözlerini kullandı.