Algoritmalara kim yön verecek? Türkiye'den İslam dünyasına öneri

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, İstanbul'da düzenlenen 42'nci İSEDAK Bakanlar Toplantısı'nın son günündeki 'Dijital Çağda Değer Odaklı Politikalarla Aile Kurumunun Güçlendirilmesi' panelinde, çocuklar için İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde ortak bir dijital güvenlik mekanizması kurulmasını önerdi.

Göktaş, "Dijital içerikleri sadece tüketen değil, doğrudan içerik üretebilecek bir nesne ve potansiyele de sahibiz. Algoritmaları şekillendirenler var. Biz de çocuklarımızın, ailelerimizin lehine, kadınların lehine bu algoritmalara tekrar yön verebiliriz" dedi. Yaklaşık 2 milyarlık nüfusuyla, genç ve dinamik nüfus yapısıyla İslam dünyasının "bu dünyanın kurucularından biri olacak güce de sahip" olduğunu belirten Bakan, teşkilat bünyesindeki her ülke ortak sorumlulukla hareket ettiği müddetçe hem yapay zekâya hem dijital mecralara sadece tüketen olarak değil doğrudan aktör olarak yön verilebileceğine yürekten inandığını söyledi.

Sokağın tehlikesi çocuğun cebine taşındı

Göktaş, matbaanın bilgiyi çoğalttığını, sanayinin üretimi büyüttüğünü, dijital çağın ise dönüşümü evlerin içine ve çocukların dünyasına kadar taşıdığını anlattı. Eskiden çocukların sokağın tehlikelerine ve yabancılara karşı uyarıldığını belirten Bakan, artık o sokağın ve o yabancının çocuğun cebindeki, yastığının altındaki ekranla odaların içine kadar uzandığını, tehlikenin artık yabancı sokaklarda değil doğrudan evlerin içinde olduğunu söyledi.

"Algoritmalar çocuklarımızı bizlerden iyi tanıyor ama onları bizim gibi sevmiyor" diyen Göktaş, teknoloji şirketlerinin insanların dikkatini çekmek ve onları ekran başında daha uzun süre tutmak için çok yoğun çaba sarf ettiğini, çocukların da bu yarışın hedefinde olduğunu kaydetti.

Bakan, aynı sofrada oturulsa da ekranlar nedeniyle birbirimizle muhabbet edilmediğini, çocukların annelerine ve babalarına soru sormaktan ziyade ellerindeki tabletlere, ekranlara ve yapay zekâya soru sorduğunu, gençlerin ekranlardaki kusursuz hayatlarla kendi hayatlarını kıyasladığını anlattı. Her geçen yıl hanelerin küçüldüğünü, evlerde çocuk seslerinin giderek azaldığını söyleyen Göktaş, bunların birbirinden kopuk tablolar değil aynı değişimin farklı yüzleri olduğunu belirtti.

Algoritma kelimesi Harezmi'nin adından geliyor

"Bu çağın değerlerini başkaları mı yazacak yoksa bizler mi" sorusunu soran Göktaş, dijital hayata yön veren algoritma kelimesinin İslam medeniyetinin büyük alimlerinden Harezmi'nin adından geldiğini hatırlattı: "Algoritmaya adını veren medeniyetimiz değerleriyle geleceğimize de yön verebilir; çünkü bizim geleneğimiz bilgiyi ahlaktan, aklı vicdandan ayırmaz."

Bakan, bu anlayışı dijital çağa taşıyan üç değeri emanet, hikmet ve sorumluluk olarak sıraladı. Çocukların bize emanet olduğunu, onları korumanın, haklarını gözetmenin ve gelişimlerini desteklemenin herkesin ortak sorumluluğu olduğunu; hikmetin hızla değişen dünyada çocuklara doğru yolu göstermekten ve onların bu hıza yetişmesini sağlamaktan geçtiğini; teknolojiyi geliştirenlerin ise ürettikleri ürünlerin çocukların hayatını nasıl etkilediğinden de sorumlu olduğunu anlattı. "Dijital çağda en etkili güvenlik duvarı teknoloji değil, bilinçli birey, güçlü aile ve sorumluluk sahibi toplumdur" diyen Göktaş, aileyi güçlendirmenin Bakanlığın sosyal politikalarının her zaman merkezinde yer aldığını, aile bireylerinin dijital araçları doğru ve bilinçli kullanmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü kaydetti.

Nisan'daki düzenlemeden Cidde'deki karara

Türkiye'nin bu yolda ilk adımları attığını söyleyen Göktaş, Nisan ayında bir düzenlemenin hayata geçirildiğini ve uluslararası bir toplantıya ev sahipliği yapıldığını, Eylül ayında ise Birleşmiş Milletler'de çocukların dijital güvenliğinin küresel gündeme taşındığını aktardı. Bu yıl Cidde'de 48'inci İslam Komisyonu'nda gençlerin dijital oyunlarda ve sosyal medyada korunmasına yönelik karar tasarısının kabul edildiğini belirten Bakan, destek veren bütün ülkelere teşekkür etti.

Türkiye'nin girişimiyle İslam İşbirliği Teşkilatı bünyesinde aile ve nüfus 10 yılının ilan edildiğini hatırlatan Göktaş, tecrübe paylaşımının önemini "Ankara'da geliştirilen bir uygulama aynı zamanda Cakarta'da da bir çocuğu koruyabilir" sözleriyle anlattı.

Genç ve dinamik bir nüfus yapısına ve bu potansiyele sahip gençlere sahip olunduğunu vurgulayan Göktaş, bu alanlara öncelik vermenin zamanının çoktan geldiğini, aileyi merkeze alan ve çocukların güvenliğini esas alan bir vizyonla dijital yapılara yön verilebileceğini söyledi. Bakan konuşmasını "Algoritmaları şekillendirenler nihayetinde yine de insanlar. Dolayısıyla bizler de bu konularda öncü olmak zorundayız" sözleriyle tamamladı.