--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

Fon yolsuzluğu (3)

FON YOLSUZLUĞUNA NASIL GELİNDİ?

a-Fonların kurulması

*Yatırım fonlarının alım satım işlemlerini tam otomasyonlu merkezi bir sistemde toplamak maksadıyla 9 Ocak 2015 yılında Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu(TEFAS) kuruldu. Bu sayede yatırımcıların tek bir platform üzerinden tüm aracı kurumlar ve banka fonlarına erişmesi sağlandı. 23 Aralık 2020’de yürürlüğe giren Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle birçok yatırım fonu türünde kazanç üzerinden alınan %10’luk stopaj vergisi %0’a düşürüldü. Bu vergi indirimi fonlara olan alakayı artırmıştır. Pek çok yeni yatırımcı borsaya ve yatırım fonlarına yönelmiştir.

VURGUN NASIL OLUYOR?

*Portföy şirketleri, borsaya yeni girenlerin ucuz hisselerini bir anda alıp yapay değer artışları yapmaya başlamışlardır. Hisselerin şişirme değer artışı görülünce yeni yatırımcı hisselerin değeri artacak hissine kapılarak yoğun olarak hisse almaya başlıyor. Borsaya yeni giren her yatırımcı aynı hisseleri satın almaya başlayınca hisselerin fiyatı ‘2, 3, 4,.. ’ katlanmaya başlıyor. Böylece önceden ucuzdan hisse alanlar kâr etmeye başlıyor. Hisse değeri arttıkça yüksek getiri getirmeye başlıyor. Kâr arttıkça da yeni yatırımcı sisteme giriyor ve bu iş sistemi yönetenlerin istediği zamana kadar devam ediyor. Bugün fon vurgununda bir hissenin 10-17 bin kat değerlenmesi bu şekilde olmuştur. Bu sayede küçük bir şirket kısa sürede yılların büyük şirketlerinden daha değerli hale gelebiliyor. Sistemi yönetenler istedikleri anda giren paraları başka yerlere peyder pey transfer edebilirler veya birilerinin çekmesini sağlayabilirler.

b-Yatırımcılar serbest fonlara nasıl girdiler?

*Serbest fonların geleneksel yatırım fonlarına(para piyasası, tahvil-bono, hisse senedi, kıymetli madenler, katılım fonları, vs)göre bazı avantajları vardır. Bunlar; portföy sınırlamalarının olmaması(Yani bir portföy şirketinin altında onlarca fon kurulabiliyor ve düşük dolaşımlı hisse bu fonların hepsinde birden toplanıyordu), esnek getiri imkanı vermesi(parayı tek bir hisseye yatırması), piyasa düşüşlerinde kazanç elde etme, tek bir kıymete veya sektöre ağırlık verebilme imkanı, farklı risk ve vade seçeneklerini kullanma, birden fazla fonun bir portföy şirketi  altında kurulabilmesi ve vergi avantajları gibi faydaları vardır. Yalnız bu fonlar, finansal varlık eşiği asgari 10 milyon TL olan yatırımcılara açıktır. Yolsuzlukta adı geçen Tera, Pusula gibi portföy şirketleri bu tip serbest fonlara sahipti. Bunlar borsada çok az bulunan hisseleri topladılar. Topluca alınan bu hisselerin fiyatları birden katlandı. 

Mesela; Tera’nın 1. serbest fonu olan TLY (içinde bono, hisse gibi farklı yatırım araçları mevcur.) 2021’de oluşturulduğunda az sayıda kişinin elinde vardı. TLY 2025 Temmuz ayında TEFAS’ta işlem görmeye başlıyor. O tarihten sonra fiyatı yaklaşık 15 kat artıyor. Peki bu nasıl oluyor? İşte burada piyasa dolandırıcığı devreye giriyor. Bu nasıl olmuş olabilir? Yine aynı sistem oyunu yani, bazı şirketlerin az bulunan hisselerinin büyük bir kısmını toplayıp, sonra kendi aralarında alım satım yaparak hisselerin fiyatlarını yükseltmek. Hisselerin fiyatı devamlı yükselince, yatırımcılar ‘bu hisseler yükseliyor düşüncesiyle’ yoğun şekilde hisseleri almaya başlıyor. 

Adeta şöyle görüntü veriliyor; ‘Bakın biz bu fonu 2021’de kurduk. Kısa sürede hisselerin değeri 50-100 katına çoktı. Siz de bu fırsatı kaçırmayın’ denince parasını katlamak isteyen hırslı vatandaşlar da o fona akın etmeye başlıyorlar. Böylece fonların fiyatı yükselmeye devam ediyor. Foncular istedikleri anda yüksek fiyattan hisseleri satıp vurgun vuruyorlar. 

Yine bir misal; Özata denizcilik işlem görmeye 2024 Eylü’lünde başlıyor. Hisse fiyatlarında bir süre bir artış gözükmüyor. Taa ki, Tera portföy Özata Denizcilik’ten epey bir hisse alıyor, ondan sonra Özata denizciliğin hisseleri birden yaklaşık 20 kat artıyor. Fonlar artan bu fiyatları getiri olarak gösterince insanlar da bu fonlara akın ediyor. Ve çark dönmeye devam ediyor. Tera Yatırım Menkul Değerler A.Ş. 2025 yılı için yaklaşık 37 milyar net kâr açıklamıştır. Bu nasıl olur, bu para nereden geldi? Bu olsa olsa ‘al gülüm ver gülüm’ yoluyla manipülasyonlarla vatandaşın parasını çarpmakla olabilir. 

Bir diğer mesele de ‘ters repo’dur. Portföy yöneticisi fondaki parayı (vatandaşın gönderdiği) gecelik veya birkaç günlük ters repo işlemlerine yönlendirerek oradan da para kazanır. 

Ayrıca eldeki hisseleri teminat göstererek borç alıp onu da değerlendirir. Fon yolsuzluğunda adı geçen bir diğer şirket olan Pusula Holdingin Ocak 2026’da yaklaşık 1.6 milyar TL’lik kaynağı vardı. KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)verilerine göre 2026 Haziran’ı itibariyle yaklaşık 27 milyar TL’lik kaynak oluşuyor. 

Başında 28 yaşında bir genç olan şirket altı ayda bu duruma nasıl yükseldi? Yine aynı oyun ve aynı çark işlemiş. ’Vole vuran’ bir diğer şirket de Hedef Holdingdir. 2011’de kurulan Hedef Holdingin 2025 Ağustosunda hisseleri 7 TL civarındayken, Ağustos 2026’da yaklaşık 400 TL’ye yükseliyor. Yine aynı oyun ve aynı çark işlemiş. 

Nasıl bir çarkmış ya Hû!

c-Yatırımcılar aç gözlülükten mi kaybettiler?

*İnsanın tabiatında çok kazanma hırsı şüphesiz vardır. Ama hırsı yüzünden insanları aldatmak da meşru değildir ve olmamalıdır da. 

Yatırımcıları aç gözlü olarak yaftalamak, saf olarak görmek de doğru olmaz. Çünkü çoğu küçük yatırımcı olan bu insanlar, bir Kamu kurumu olan SPK’nın lisans verdiği bu şirketlere güvendiler. Aldıkları hisseler de Borsa İstanbul A.Ş’nin ortağı Takasbank’ın işlettiği TEFAS’ta satılıyordu. Yani yatırımcı devletin denetlediği hisseleri almıştı. Yatırımcı ‘merdiven altı satılan’ hisseleri almadı. Bununla ilgili olarak zaten Kasım 2025’te Hazine ve Maliye Bakanı’da ‘borsada bazı manipülasyonların olduğundan haberimiz vardır’ diyecektir. Yalnız burada akla gelen bir soru da şudur; fonlara yatırım yapanlar da acaba sistemi biliyorlar mıydı? Devam edecek...

Prof. Dr. Yusuf Özertürk Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle