Fon yolsuzluğu (2)
PONZİ ŞEMASI(SAADET ZİNCİRİ) NEDİR?
*Ponzi, halk deyimi ile saadet zinciri; Yatırımcılara kısa vadede çok yüksek kazançlar vaad eden, ama kârlı ve gerçek bir ticarî faaliyeti olmayan bir yatırım dolandırıcılığı türüdür. Ponzide, kısa sürede piyasa gerçeklerinin çok üzerinde (%50 ve üzeri) ‘garanti kazanç’ vaatleri sunulur. Sistemde şeffaflık yoktur. Yatırımın hangi projelerde, hisse senetlerinde veya fonlarda değerlendirildiği tam olarak açıklanmaz ve yatırımcıya ‘sen alacağına bak’ denilerek dolambaçlı sözlerle geçiştirilir. Ponzide, riske yer olmadığı ve kazancın garantili olduğu söylenir. Halbuki bu normal piyasa gerçeklerine uymaz. Çünkü normal durumda borsada her zaman piyasa riski vardır. Borsada veya sermaye piyasalarında ‘ponzi’ demek; ortada yasal bir hisse senedi alım-satımı, gerçek bir yatırım ürünü ve şirket kârının olmaması demektir. Ponzide paranın kaynağı, sisteme yeni katılan yatırımcıların yatırdıkları paradır. Eskiden sisteme girmiş olan yatırımcılara ‘getiri veya kâr payı’ adıyla bir ödeme yapılır. Bu aslında sisteme yeni katılanların parasıdır. Sistemin ayakta kalabilmesi için sürekli yeni yatırımcıların sisteme dahil olması gerekir. Ponzide; ortada gerçek bir ticaret, üretim ve borsa kazancı olmadığından şayet, sisteme yeni yatırımcı girmezse veya herkes parasını aynı anda çekmek isterse, sistem tıkanır ve çöker.
2026 FON YOLSUZLUĞUNUN İŞARETİ 2021’DE ATILMIŞTI
*4 Mart 2021 tarihinde, ’Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman şirketleri kanunu(7292 sayılı kanun) çıkarıldı. Bu kanunla, ’faizsiz ev, araç edindirme’ şirketleri yasal bir çerçeveye kavuşturuldu. Bu şirketler de Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu(BDDK) denetimine alınmıştır. 7292 sayılı kanunla, faktoring ve finansman şirketleri için asgari 50 milyon TL , Tasarruf finansman şirketleri içinde asgari sermaye 100 milyon TL olarak belirlenmişti. 7 Mart 2021’de yürürlüğe giren 7292 sayılı kanun kapsamında asgari sermaye yeterliliğini ve yasal şartları yerine getiremeyen halk arasında ‘evim veya katılım ortaklığı’ firmaları da denilen 21 tasarruf finansman şirketi BDDK kararıyla tasfiye edilmişti. Tasrruf sahiplerinin mağduriyetlerini önlemek için tasfiye edilen şirketlerin sözleşmeleri faaliyetleri devam eden firmalara devredilmiştir. Bu şirketlere yatırılan birikimler bankalardaki gibi devlet mevduat güvencesi kapsamında değildir. Bu sebeple ‘katılım ortaklığı’ adı altında, ’faiz ödemeden ev/araba sahibi olma ümidiyle çok vatandaş paralarını kaptırmıştır. *Türkiye Muhasebe Standartları(TMS), Türkiye Denetim Standartları(TDS) ve Sürdürülebilirlik Raporlama Standartlarını(SRS) oluşturmak ve yayınlamak maksadıyla 2 Kasım 2011 tarihinde Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı olarak ‘Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetleme Standartları Kurumu’(KGK) kuruldu. KGK’nın başlıca görevi; TMS, TDS ve SRS standartlarını belirlemek, yayınlamak ve bağımsız denetim faaliyetlerinin standartlara uygunluğunu incelemek, bağımsız deneticileri yetkilendirmek ve kalite güvencesini kontrol etmektir.
Soru şu; KGK deneticileri batık katılım ortaklığı şirketlerini nasıl denetlemişlerdir?
FON YOLSUZLUĞUNU MESUL KURUMLAR BİLMİYOR MUYDULAR?
*Aslında T.C. Hazine ve Maliye Bakanı M. Şimşek Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği Kongresi’nde 4 Kasım 2025’te yaptığı konuşmada; ‘bazı yatırım fonlarındaki aşırı ve sert yükselişlerde manipülasyon yapıldığını bildiklerini ve konuyu yakından takip ettiklerini’ söylemişti. Bakan M. Şimşek ayrıca, bazı fonlar üzerinde piyasa bozucu faaliyetler yapıldığını, bunun için bazı tedbirlerin alınıp cezaların da artırılacağını belirtmişti. Bakan ‘manipülasyonla mücadelenin dozunu, kayıt dışıyla mücadelenin dozununun üzerine çıkaracağız’ demiştir. H ve M. Bakanı M. Şimşek’in Kasım konuşmasının ardından bu sefer CB. Yrd. Cevdet Yılmaz 5. Finansın geleceği Zirvesi’nde 11 Aralık 2025’te yaptığı konuşmada şunları söylemiştir; ‘Yatırım fonlarının önemli birer tasarruf aracı olduğunu ve yapılan düzenlemelerin fon ekosisteminin geneline zarar vermeyeceğini ve sadece vergi istismarını hedeflediğini’ belirtmiştir. C. Yılmaz’ın açıklaması, 4 Aralık 2025’te kabul edilen 7566 sayılı kanunun 3. md. yapılan değişikliklerle ilgili olmuştur. H ve MB M. Şimşek’in talimatı üzerine Sermaye Piyasası Kurulu(SPK) yeni yatırım fonu kurallarını hazırlayarak, Ocak 2026’da H ve Maliye Bakanlığına sunmuştur. Bu kurallara göre; 1-Serbest fonlara ve gayrimenkul girişim sermayesi fonlarına yatırım yapabilmek için aranan finansman tutarı 1 milyon TL’den 10 milyon TL’ye çıkarılmıştır. 2-Bir fondaki yatırımcı sayısının azalması ve belirli yatırımcıların pay oranının %30-%90 eşiklerini aşması durumunda Kamuyu Aydınlatma Platformu(KAP) üzerinden özel durum açıklaması zorunluluğu getirilmiştir. 3-Serbest fonların portföyünde tek bir ihraççıya ait varlığın değeri %5’i aşıyorsa, bu gibi yüksek değerlikli pozisyonların toplamının pon portföyünün %20’ni geçemeyeceği belirtilmiştir. 4-Bir şirketin fiili dolaşımdaki paylarının en fazla %2-8 arasındaki oranlarda alınabilmesine yönelik sınırlamalar getirilmiştir. 5-Portföy yönetim şirketlerinin yatırım limitleri %20 ile sınırlandırılmıştır. 6-Toplam portföy büyüklüğünün %50’sinden fazlası serbest fonlardan oluşan portföy yönetim şirketlerine sermayelerinin %10 oranında nakit sermaye artırımı yapma yükümlülüğü getirilmiştir. 7-Borsa dışı repo ve ters repo işlemlerinde asgari teminat oranı %105’e çıkarılmış ve varlıkların Takasbank nezdinde depo edilmesi mecburi tutulmuştur.
Devam edecek...







