“Devlet, vatandaşına tuzak kurmaz”
“Devlet, vatandaşına tuzak kurmaz”
NUSRET REŞBER
1980’lerden 2000’li yıllara değin “çorba parası” diye bir tabir vardı.
Özellikle köyden şehre ihtiyaçları için derme çatma traktör ve döküntü araçlarıyla gelen vatandaş için bilindik bir söylemdi bu.
Trafik polisleri, sabahın belli saatlerinde vatandaşın göremeyeceği, gördüğünde de kaçamayacağı kuytu bir noktada beklerlerdi.
Gelen vatandaşın araçları döküntü olduğundan mutlaka ceza yazacakları bir sebep bulunurdu. Bu cezadan kurtulmanın yolu da bir harçlık “çorba parası” vererek kurtulmaktı.
Hatta o günlerde duymuştum: Aracımda hiçbir kusur bulamayan memur stop lambasına vs. bir tekme vurduktan sonra “bak lamban yanmıyor ceza yazacağım…” diye tutturdu…
O günlerden kurtulduk elhamdülillah. En azından türlü kayıt cihazların olduğu günümüzde artık buna kimse cesaret edemiyor.
Ancak hem başımdan geçen hem de çevremden duyduğum kimi hususlara dikkat çekmek istiyorum. O hususlara geçmeden önce İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi’nin bayramda verdiği mesaja yer vermek istiyorum.
“Güvenlik anlayışımızın merkezinde ceza yazmak değil, insanları sevdiklerine sağlıkla ve huzurla ulaşmasını sağlamak vardır… Çünkü bizim için en büyük başarı hiçbir hanede bayramın hüzne dönüşmemesidir…
Devlet, vatandaşına tuzak kurmaz, onun yolunu korur. Çünkü bizim önceliğimiz korku, baskı ve ceza değil, huzur içinde kavuşmaktır.”
Sayın bakanın da ifade ettiği gibi devlet vatandaşa tuzak kurmaz, kurmamalı, o manaya gelecek eksiklikleri de gidermelidir.
Mesela “hız limiti yazılı bir yerde kesintisiz ceza yazılıyor… Diğer yerlerde hız limiti olsa da ceza yazılmıyor” algısı oluşmamalı.
Vatandaşın bilemeyeceği veya fark edemeyeceği (radar var!) uyarının olduğu yerlerden sürpriz fahiş bir ceza gelmemeli.
İstanbul Mahmutbey-Habipler arası askeriyenin ortasından geçen yolda 80’ni aşana ya da Ankara’nın Mamak askeri bölgedeki yolda 50’yi aştığında hemen ceza yazılabiliyor…
Ama aynı yolun başlangıcında ve bitiminde hız limiti yazılsa da ceza yiyen yok diye bir uygulamanın manasını vatandaş merak ediyor.
Bu gibi yerlerin hangisinde ceza yazılır hangisinde ceza yazılmaz diye bir ayrım olmaması gerekir. Uyarı varsa, maksat suç ve suçluyu engellemek ve vatandaşı ve faydasını düşünmekse her yerde uygulanmalı ve açıkça yasak da ceza da bildirilmelidir.
Yıllar Sonra Gelen Cezalar
Başka bir husus hemen veya çok sonra düşen “İhlalli Geçiş” ücretleri!
Her şeyin elektronikleştiği, bilgiye ulaşmanın hızlandığı teknoloji çağında kimi bilgiler hemen ulaşıyor kimiyse yıllar sonra bildiriliyor.
Misal sattığınız bir araca noterde bir borcu varsa o borç ödenmeden satış yapamıyorsunuz.
Ancak araç satışında çıkmayan “ihlalli geçiş” de olsa başka bir “trafik veya vergi cezası” da olsa yıllar sonra, ruhsat üzerindeki bilgiler değiştikten sonra nasıl takip edilebilir?
O borcun sana ait olup olmadığını nasıl anlayabileceksin?
Ya da itiraz edebileceğin bir kanıtı nasıl geriye dönüp hatırlayacaksın?
Ansızın bir telefon geliyor size…
“Filan hukuk bürosundan arıyorum, icralık bir borcunuz var fazla masrafa girmeden hemen ödemelisiniz!
“Ama bana tebliğ edilmedi böyle bir borcumun olduğu, nasıl hacizlik olmuş?”.
“Efendim e-devlete girin, uyap vatandaş… portalına orada size tebliğ edildiği yazıyordur…
Bu ve benzeri içinden maalesef çıkılamayan birçok sorun.
Otoban Şehre mi İndi
Eskide, İstanbul örneğinden söyleyelim, bir köprü ücretleri vardı bir de otoban giriş veya çıkış ücreti.
Şimdi her yerden ücret yazılıyor.
En ufak bir çevre yoluna girdiğinizde HGS devreye giriyor.
Ve bir dakika içerisinde en az iki farklı ücret peş peşe…
HGS’emdeki bir örnek:
29/05/2026 16:59:29 Fenertepe - S5A 29/05/2026 16:59:29 Fenertepe - S5A1 35,00
29/05/2026 16:57:55 Başakşehir Kuzey - S4A 29/05/2026 16:57:55 Başakşehir Kuzey - S4A 1 22,00
29/05/2026 16:56:15 Başakşehir Güney - S3A 29/05/2026 16:56:15 Başakşehir Güney - S3A 1 16,50
29/05/2026 16:55:39 İkitelli - S2 29/05/2026 16:55:39 İkitelli - S2 1 14,00
29/05/2026 16:55:01 İstoç - S1A 29/05/2026 16:55:01 İstoç - S1A 1 14,00
Anlamadığım şehir içi yolları otobanlaştı mı?
Şehir içinde aracımızla ücretsiz yolculuk yapamayacak mıyız?
Tamam; Marmaray, FSM, YSK ve şehir dışı paralı parasız yolları anladım ama şehrin göbeğindeki bu uygulama ister istemez “devlet vatandaşı sömürüyor mu?” sorusunu getiriyor.
Bir de, (bir tanıdığımın başından geçen) girişte sistem plakayı görmediğinden en uzak yerden giriş yapmış gibi bir hesapla gelen fahiş geçiş ücreti sorunları var.
Sonuç olarak;
1.Yargıtay kararlarına göre, sürücülere önceden uyarı tabelası göstermeden gizli radarla hız cezası yazılması hukuka aykırıdır.
2. Bakanın da ifadesinde değindiği gibi; Kuralları ihlal etmeyi beklemek ve ceza kesmek yerine, caydırıcılığı sağlamak için denetimlerin görünür ve şeffaf olması esastır.
3. Devletin ya da devlet adına otoyolları işletenlerin sistemden kaynaklı hataları tüketiciye yansıtmak yerine daha doğru, düzgün ve daha hızlı ve hatasız çalışan bir sisteme işlerlik kazandırması gerekir.
Tüketicinin sistemin hatalarını bulup düzeltme yükümlülüğü olmadığı gibi her kullanım sonrası hata denetimi yapma yükümlülüğü de yoktur.