• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Mete Han
Mete Han
TÜM YAZILARI
27 Şubat 2020

Gezi'nin teorisyeni Gene Sharp

1928 doğumlu 93 yaşında. Lakabı, ‘Şiddet dışı aktivizmin Makyavel’i’. Ohio’da Protestan bir rahibin oğlu olarak doğan, hiç evlenmemiş olan bu gizemli akademisyenin bilinen bir ailesi yok. 

Ohio’da sosyoloji okudu. 

Okulda Mahatma Gandi’nin hayatından etkilenince, sivil itaatsizlik üzerine araştırmaya başlıyor. 1973’te, bütün teorilerini tuğla gibi kalın 902 sayfalık kitabında topluyor. Kitabının adı: ‘Şiddet Dışı Hareketin Politikası’. 

1983’te Albert Einstein Enstitüsü’nü kuruyor. Ve sivil itaatsizlik konusunda eğitimler vermeye başlıyor.

1985’te emekli bir Amerikalı askeri ataşe ile Burma üzerine çalışmaya başlayınca,  oluşturduğu teorik prensiplerini de ilk defa pratiğe dökme imkânı buluyor.  

90’lı yılların başında Burma’ya geçip, gerillalara sivil itaatsizlik dersleri veriyor. İş büyüyor. Gerillalar, anlattıklarını özet olarak isteyince, 2000’lerin devrimlerinin İncil’ini(!) ortaya çıkarıyor: ‘Diktatörlükten Demokrasiye’… 

1994 yılında bu kitap birçok dile çevriliyor

Siyaset bilimci Gene Sharp’ın teorilerinde önerdiği gibi Gezi Parkı'nda da bazı reklam ve sinema yıldızları kitlelere öncülük  ediyordu.

2007’de Hugo Chavez açıkça adını verdi, “Ülkemde rejimin altını oyuyor” dedi. Sharp’a  sordular. “Eğer endişesi varsa benim karşı darbe kitabım da var, onu okusun” diye cevap verdi.

 -Vietnam’da kitabını dağıtan hükümet karşıtı gruplar tutuklandı.

- Rusya’da kitabını satan kitapçılar direkt ateşe verildi.

- İran’da adı 2009’da mahkeme kayıtlarına girdi. İran Hükümeti, rejim aleyhtarlarını Sharp’ın taktiklerini kullanmakla suçladı.

Sharp’a göre terminoloji, en önemli araçlardan biridir. Doğru terminoloji stratejinin en önemli başlangıcıdır. ‘Şiddet Dışı Eylemin 198 Yöntemi’ listesinde de terminolojiyi kullanıyor: Sahte seçim, topluca ortadan kaybolma, protesto göçü, tasarruf eylemi…

“Bu yöntemlerden bugün hangisi en etkili” sorusuna, “ülkelere göre değişir” diyerek “Bazen sembolik protesto yapmanız gerekir. Bazen büyük gösteriler organize etmeniz. Bazen ekonomiyi felç etmek etkili olur. Zaman zaman arayıp bize fikir soruyorlar. Bu çok tehlikeli bir şey. Her ülke kendi koşulları içinde değerlendirilmeli. Her ülkenin kendi stratejisi olmalı”  şeklinde cevap veriyordu.

Renklere ve tek kelimelik eylem isimlerine meraklı bu adamın ismi  "Kadife Devrimler"de "Turuncu" ya da "Yeşil" gibi sembollerin kullanıldığı devrimlerde, Gezi Parkı eylemlerinde  "Kırmızı" renk öne çıkarılırken geçmeye başladı.

Hakkında yazılan çok derinlikli bilgiler yok ama ayak izlerini takip edince profiline dair ipuçlarını yakalayabiliyorsunuz.

Gene Sharp, 50’lili yıllarda Henry D.Thoreau ve Mohandas K. Gandhi’nin sivil itaatsizlik teorisini inceler. Bu yazarlara göre, itaat ve itaatsizlik konusu siyasi olmaktan daha çok bir ahlaki ve dini sorundur. Sivil düzene üstün bir yasayla karşı çıkılmalıdır. Sharpa’ göre, inançların uygulaması sonucunda siyasi sonuçlar ortaya çıkar. Öyle ki; bu sonuçlar bir araç olarak düşünülmelidir. Dolayısıyla bu durumda sivil itaatsizlik bir siyasi ve hatta askeri eylem tekniği olarak kabul edilebilir.

İşte Sharp, geçmişi ve eylemleri:

-1983 Boston’da, üniversite araştırmalarını finanse etmek ve somut durumlara önerdiği modelleri uygulamak için Albert Einstein Enstitüsünü kurarak işe koyulur.

-1983 yılında Harvard Üniversitesi Uluslararası Meseleler Merkezi’nde, “pasif direniş toplu eylemleri” programını oluşturur. Burada, Varşova Paktı birliklerinin bir olası işgali karşısında Batı Avrupa halkının sivil itaatsizliği kullanma olasılığına ilişkin sosyal bilim araştırmaları gerçekleştirir.

-1985 yılında, ABD’nin Barış Enstitüsünün (U.S. Institute for Peace) teşviklerinden yararlanır. Komünist işgalciler karşısında Müttefiklerin sivil itaatsizlik yoluyla savunma yapmaları konusunda eğitim seminerleri düzenler. Böylece General Georges Fricaud-Chagnaud, Ulusal Savunma İncelemeleri Vakfı’na “sivil caydırıcılık” konseptini sokar. “Eylem araçlarının ahlaksallığı üzerinde yoğunlaştığımızda, eylemin meşruluğuna ilişkin her türlü tartışmadan uzaklaşmış oluyoruz. Temel olarak olumlu kabul edilen ve demokrasiyle özdeşleştirilen pasif direniş, özü itibariyle demokratik olmayan gizli eylemlerin aklanmasına imkân vermektedir” diyordu.

- Enstitü, o dönem CIA Başkanı nezdinde US Army’nin temsilcisi olan General Edward B. Atkeson aracılığıyla ABD’nin müttefik ülkelerdeki “stay-behind” müdahale ağı düzeneğine dâhil edilir.

- Albert Einstein Enstitüsünde o dönem CIA büyükelçilik askeri ataşelerini eğitir.

-1989 yılında antikomünist hareketlere tavsiyelerde bulunur. Birmanya’da, kısa süre sonra askeri hükümete girmeyi başaran saygın antikomünistler koalisyonundan oluşan Demokratik İttifakın ve ABD’nin resmen karşı çıkmasına karşın komünist Çin karşısında adanın bağımsızlığı için mücadele eden Tayvan İlerici Demokrat Partisi’nin kurulması sürecine katılır. Yine Tibet’teki çeşitli muhalif grupları Dalai Lama çevresinde birleştirir.

- Aynı zamanda FKÖ içerisinde, Filistinli milliyetçileri terörizmden(!) vazgeçmeye götürebilecek bir grup karşıt görüşü bir araya getirir. Yine bu dönemde Kudüs için, Tel Aviv’deki ABD Büyükelçiliğinin bürolarında, İsrail Silahlı Kuvvetleri içerisinde psikolojik eylem sorumlusu Albay Reuven Gal ile birlikte gizli bir eğitim programları düzenler.

-Bundan böyle ABD çıkarlarının tehlikede olduğu her yerde var olan Gene Sharp ve yardımcısı Bruce Jenkins, Haziran 1989’da, Tiananmen Meydanı olaylarından iki hafta önce Pekin’e giderler. Kısa süre sonra Çinli yetkililer tarafından sınır dışı edileceklerdir.

- Şubat 1990’da, Albert Einstein Enstitüsü, 16 ülkeden 185 uzmanı Albay Robert Helvey ve Reuven Gal öncülüğünde bir araya getirerek, pasif direniş toplu eylemlerine ilişkin bir konferans düzenler. Pasif direniş hareketi içerisinde halkları seferber eden bir antikomünist mücadele enternasyonali ilkesi ortaya çıkar. Ünlü ekonomist ve aynı zamanda CIA danışmanı Profesör Thomas Schelling, enstitünün yönetim kuruluna girer. Enstitünün resmi bütçesi görünürde değişmez ama gerçekte National Endowment for Democracy (NED/CİA)’nin dört kolundan biri olan International Republican Enstitüsünden büyük miktarlarda mali yardım alır.

- Aynı dönemde, Baltık ülkeleri bağımsızlıklarını ilan ederler. Mihail Gorbaçov’un itirazı karşısında, karşılıklı olarak tarafların müzakere edebilmesi için bu kararlarını iki ya da üç yıl ertelemeleri istenecektir. Kabul ederler. Ekim 1990’da Gene Sharp ve ekibi zaman kaybetmeden Litvanyalı siyasetçileri kızıl ordu karşısında bir halk direnişi örgütlemeleri için hazırlamak üzere İsveç’e gider. Birkaç ay sonra, Mayıs 1991’de kriz patladığında ve Gorbaçov özel kuvvetlerini harekete geçirdiğinde, Gene Sharp ayrılıkçı parti Sajudis’in (perestroyka için girişim grubu) danışmanlığını üstlenir. Kriz süresince de, Cumhurbaşkanı Vytautas Landsbergis’in yanında yer alır.

- Haziran 1992’de, bağımsız Litvanya’nın Savunma Bakanı Audrius Butkevicius, Albert Einstein Enstitüsünün Baltık ülkelerinin bağımsızlık sürecinde oynadığı rolden ötürü bir sempozyum düzenler.

-ABD, 1998’de silahlanma yarışını yeniden başlattığında, Albert Einstein Enstitüsü, yayılmacı stratejinin enstrümanlarından biri haline gelir. Yugoslavya Devlet Başkanı Slobodan Miloseviç’e muhalif gençlerin oluşturduğu Otpor (Direniş) grubuna ideolojik ve teknik destek sağlar.

- Eş zamanlı olarak, İbrahim Rugova’nın Kosova Demokratik Birliği (LDK)’sını eğitmek üzere Kosova kırsalında girişimde bulunur. Kosova Savaşı sırasında Rugova Washington’un pek işine yaramasa da, Otpor NATO’ya kafa tuttuktan sonra halk desteği görülmemiş oranda artan Miloseviç’i devirmek için bir süre sonra bir alternatif oluşturacaktır. Gene Sharp’ın adamı Albay Helvey, Budapeşte’deki Hilton Otelinde düzenlediği seminerlerle kadroları eğitir. Avrupa’daki son komünist hükümeti devirmek için dolarlar havalarda uçuşmaktadır. Harekat, Miloseviç’in Ekim 2000’deki istifasına kadar Belgrad’taki Moskva Oteline gizlice yerleşen ajan Paul B. McCarthy tarafından yerinde yönetilir.

- Eylül 2002’de, Gene Sharp, US Army’nin bagajlarında Irak’a girmeye hazırlanan Iraqi National Council’in üyelerini eğitmek üzere Lahey’dedir.

-Eylül 2003’te, Gürcistan’daki Gül Devrimi sırasında, muhalefete seçim sonuçlarına karşı çıkmasını ve Eduard Şevarnadze’nin  istifasına kadar gösteri yapmasını tavsiye eden yine Albert Einstein Enstitü Direktörü Gene Sharp ve ekibidir.

- Venezuela'da Nisan 2002’de CIA tarafından kışkırtılan askeri darbe başarısız olduğunda, ABD Dışişleri Bakanlığı yine Albert Einstein Enstitüsüne çağrı yapar. Bunun üzerine Gene Sharp’ın kurumu Cumhurbaşkanı Hugo Chavez’e karşı görevden alınması için referandum düzenlenmesi konusunda işverenlere tavsiyede bulunur.

- Ağustos 2004 gösterileri sırasında Gene Sharp ve ekibi Sumate yöneticilerini eğitirler. Artık klasikleşen bir teknik uyarınca, seçimlerde hile yapıldığı yaygarasını çıkarırlar ve Cumhurbaşkanının istifasını isterler. Caracas’ın burjuvazisini sokağa indirmeyi başarsalar da halkın rejime verdiği destek çok daha güçlü olduğundan Chavez’i deviremezler. Sonuç olarak uluslararası gözlemciler Hugo Chavez’in zaferinin meşruluğunu kabul etmek zorunda kalırlar.

Buna karşın Gene Sharp, bunun için gereken göstericileri istenen zamanda devşirip eğitemediği için Belarus ve Zimbabwe’de başarısız olur.

- Albay Robert Helvey, Kasım 2004’te Ukrayna’daki Turuncu Devrim sırasında Kiev’de karşımıza yeniden çıkıyor. Son olarak da Albert Einstein Enstitüsünün İran’lı ajitatörleri eğitmeye başladığını not edelim.

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23

Bip İhbar Hattı