• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Mehmet Emin Gerger
Mehmet Emin Gerger
TÜM YAZILARI

Osmanlı Devleti’nde Ramazan ve oruç

27 Mart 2023
A


Mehmet Emin Gerger İletişim: [email protected]

 

İbadet, vahdet, yardımlaşma, infak ve rahmet ayı olan mübarek Ramazan ayı, Osmanlı Devleti’nde nasıl karşılanmış, Osmanlı Padişahlarının Fermanlarında nasıl yer almış okuyup öğrenelim..

Ramazan ayının başlayacağı gece, tüm Cami ve Mescitlerin minarelerinin kandillerle ışıklandırılıp, süslenmesine dair Padişah emri.(2 Haziran 1853, İ.DH, 17054) “Ramazan’ın başladığının top atışıyla halka duyurulması hakkında Van Kalesi topçusuna ve kadısına yazılan emir.” (23 Şubat 1764, BOA, C.ADL, 941)

Sultan III. Selim’in Ramazan ayında halka yokluk ve sıkıntı çektirilmemesine dair vezirine verdiği emir. Padişah hattı şöyledir: “Benim vezirim, bugün tebdilen geçerken Divanyolu’nda fırın önünde kalabalık gördüm. Herifin biri dahi yiyecek ekmek bulamıyoruz diye feryad eyledi. Alimallah mükedder oldum. Şunun bir çaresine bakasın. Zira Ramazan-ı Şerif’de zahmet çekmek layık değildir. Rezzak-ı alem olan Allah inayet ihsan eylesin. Çaresi ne ise ziyade işletmek ile mi olur hasılı dikkat edesin.” (Şubat 1801 BOA, HAT, 174/7558) Ramazan’da Bayezit Camii’nde teravihlerde aşır okuma görevinin Hafız Mustafa’ya tevcih edildiğine dair yazılan hüküm. Belgede Şeyhülislam Feyzullah Efendi’nin “Arz-ı fehvâsınca tevcih buyrulmak rica olunur” ifadesi bulunmaktadır. (18 Şubat 1701, BOA, C.EV, 27283) Ramazan ayında halkın refahının sağlanması için Mısır pirinci, kahve, şeker, sade yağ, bal, tuz, nohut, soğan, zeytinyağı, beziryağı, üzüm, kuşüzümü, sirke gibi yiyecek maddelerinin fiyatlarının tespit edilmesi hakkında sadrazamın İstanbul kadısına emri.”(26 Eylül 1781, BOA, C. BLD, 5436) “Yaklaşan Ramazan ayı dolayısıyla, İstanbul halkının daha fazla ihtiyaç duyacağı zeytin yağı konusunda sıkıntı çekmemesi için Midilli Adası, Kemer-i Edremid [Burhaniye], Ayvalık ve Yunda Adası [Ayvalık’a bağlı Alibey Adası] yöneticilerinin, bölgelerinde üretilen zeytin yağının tamamını İstanbul’a gönderilmesi konusunda Sadaret’in emri.” (Mayıs 1789 BOA, C.BLD, 7326)  

“Ramazan ayında bazı Camilerde halka vaaz ve nasihat etmek üzere tayin edilen Şeyh Efendilere geçen senekinden farklı olarak dokuz bin kuruş daha zam yapılmasına dair Sadaret’ten Şeyhülislamlık’a ve Maliye Nezareti’ne gönderilen yazı.” (18 Mart 1861, BOA, A.MKT.MHM, 213/8) Ramazan ayı vesilesiyle Saray’a ve Enderun dairelerine günlük olarak gönderilen meyve ve çiçeklerin miktar ve fiyatlarını gösteren liste. Listeye göre her gün gönderilen meyve ve çiçekler için toplam 801 kuruş harcanmış ve bu bedel Defterdar Ağa tarafından ödenmiştir.” (19 Aralık 1740, BOA, C.SM, 8918) İstanbul Kaymakamı’nın ve Şeyhülislam’ın Ramazan tebriki münasebetiyle Padişah’ı ziyaret etme isteklerinin Padişahça kabul edildiği ve padişahın adı geçenleri Ağa Bahçe’de (Topkapı Sarayı içinde) kabul edeceğine dair yazısı. (Mayıs 1789, BOA, HAT, 182/8363) “Ramazan ayında Padişah huzurunda yapılan Tefsir derslerine katılacak Hocaların, imtihanla seçilmesine dair Padişah emri.” (6 Haziran 1858, BOA, A.MKT.NZD, 257/11) Yenişehir-i Fener [Larisa, Yunanistan] ve Kütahya’da Ramazan hilalinin görülmesi üzerine İstanbul kadısına yapılan şahitliğin kabul edildiği ve Padişah’ın da Ramazan ayının başlamasını tebrik ettiğine dair hattı. (Mayıs 1790 BOA, HAT, 8430) Ramazan ayının başlangıç gününün tam olarak belirlenebilmesi için Receb ve Şaban aylarının ilk günlerinin tespit edilmesi ve derhal İstanbul’a bildirilmesi konusunda Bursa Kadısı’na yazılan emir.” (5 Mart 1791 BOA, C.ADL, 639) “Ramazan ayında İstanbul’da halkın sıkıntı çekmemesi için Varna’dan yağ, bal ve diğer zahirelerin havalar müsait oldukça getirtilmesi adet olup, bu işin hem İstanbul’dan Varna’ya gelen hem de Varna’da bulunan sefinelere eşit olarak paylaştırılması konusunda gerekli kişilere emir verilmesi hakkında Varnalı el-Hac İbrahim’in yazısı.” (22 Şubat 1796, BOA, C. BLD, 1171) Padişah III. Selim’in Ramazan ayında ekmeklerin düzgün çıkarılması hakkındaki emri. Emir, her sene Ramazan ayında fırınlarda çıkarılan ekmeğin en iyi şekilde imal edilmesi bir gelenek olduğundan devam ettirilmesi ve ekmek numunesinin Padişah’a takdim edilmesi üzerine kaleme alınmıştır. Padişah Hattı’nda; “Benim vezirim, numuneler güzeldir. Numuneler gibi işletmeğe gayet dikkat edesin. Zira Ramazan-ı Şerif’de bazı mahallerde bozuyorlar” ifadesi yer almaktadır.” (1803-1804, BOA, HAT, 115/4634)

“Yâ Rab, şu muazzam Ramazan hürmetine,

Kaldır aradan Vahdet’e hâil ne ise…” (Mehmed Âkif Ersoy)

Oruç, zikir, fikir, şükür, kıyam, kıraat, yardımlaşma, tevhid, cihad, tesbih, salavat, tövbe ve rahmet ayı olan Ramazan-ı Şerif’in; Türkiye, İslam Alemi ve insanlık için hayırlara vesile olmasını, Allah Teala’dan niyaz ediyorum. Vesselam. 

Daha Geniş Bilgi İçin Bakınız; “Asr-ı Saadet’ten Günümüze Ramazan ve Oruç”, Mehmet Emin Gerger, Gerger Yayınları, İstanbul, 2010. İstek için iletişim: [email protected]/ Tel:0532 5226164          

 

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

M. Ali Seyitmahmutlu

Sayın Yazarımız Mehmet Emin Gerger'e ve Yeni Akit Gazetesine çok teşekkür ederim. Selam ve saygılarımla..
x

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23