• İSTANBUL
  • İMSAK
    00:00
    GÜNEŞ
    00:00
    ÖĞLE
    00:00
    İKİNDİ
    00:00
    AKŞAM
    00:00
    YATSI
    00:00
  • 0.0
  • 0.0
  • 0.0
Mehmet Emin Gerger
Mehmet Emin Gerger
TÜM YAZILARI

Gerger Sultan Alaeddin Camii

02 Nisan 2023
A


Mehmet Emin Gerger İletişim: [email protected]

 

Adıyaman İli’nin kuzeydoğusunda yer alan Gerger Kazası (İlçesi)’nin yüzölçümü 702 kilometrekare olup, deniz seviyesinden yüksekliği 950 metredir. Adıyaman’a uzaklığı 98 kilometre olan Gerger Kazası, Güneydoğu Torosların üzerine kurulmuştur. “İlçemiz Gerger, Adıyaman İli ve İlçelerinin sonraki tarihi süreç içerisinde durumu şöyledir; Adıyaman, 1849 yılında sancak haline getirilen Diyarbakır’a bağlanmıştır. 1859 yılında Malatya Sancak olunca Gerger, Malatya’ya bağlanmıştır. Cumhuriyet dönemine Malatya-Pütürge İlçesine bağlı köy olarak giren Gerger 1 Aralık 1954 yılında İl olan Adıyaman’a bağlanmıştır. İlçe merkezi 1954-1957 yılları arasında halen köy tüzel kişiliğine sahip Güngörmüş köyünde bulunurken, 25.06.1957 tarih ve 9642 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 7022 Sayılı Kanunun uygulamasıyla 10 Şubat 1958 yılında İlçe merkezi Budaklı Köyü Alduş mezrasına (şimdiki Gerger İlçesi) nakil edilmiştir.” (T.C. Gerger Kaymakamlığı Resmî Sitesi.) Gerger’de ekilebilir arazi miktarı azdır. İlçenin kuzeyi tamamen dağlık alanlarla kaplıdır. İlçenin doğu kesimlerinde, Fırat Nehri boylarında ve güney kesimlerinde yer yer ekilebilir alanlar mevcuttur. Bu arazilerde tahıl ürünlerinin yanı sıra, tütüncülük ve bağcılık önemli yer tutar. Hayvancılık da nisbeten gelişmiştir. Sapa ve dağlık bir bölgede bulunması sebebiyle, ulaşımda 1980’li yıllara kadar büyük zorluklar ve mahrumiyetler yaşanmıştır. Gerger Kazası’nın en önemli tarihi eserlerinden biri “Nefsi Gerger Kalesi”dir. Gerger İlçe Merkezine 20 kilometre mesafede olan Gerger Kalesi, Gerger’e adını vermiştir. Milat’tan önce 2. Yüzyıl’dan kalan Gerger Kalesi, Selçuklular ve Osmanlılar döneminde kullanılmıştır. Gerger Kalesi; içinde ve etrafındaki dükkân, Mescid, su sarnıçları, mağaralar, Arapça İslâmi içerikli yazılar, oyma resimlerle tarihî bir öneme sahiptir. Bugün Gerger İlçesi’nin Nefsi Gerger (Oymaklı) Köyü sınırları içinde bulunan Gerger Kalesi’nin Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Türkiye Turizmine kazandırılmasına ihtiyaç vardır.

Gerger Kazası’nın en önemli tarihi eserlerinden ikincisi de Gerger İlçesi’nin Nefs-i Gerger (Oymaklı) Köyü’nde bulunan Sultan Alaaddin Câmi-i Kebîr’idir. Osmanlı Arşiv Belgelerinde, Selçuklu Sultanı 1. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan ve Osmanlı Devleti zamanında asırlarca Cami olarak hizmet veren, (bugün Minaresi’nin üçte biri hala ayakta olan) “Gerger Sultan Alaeddin Cami-i Kebiri’nden şöyle bahsedilmektedir: “Sultanım. İnayetli, merhametli Efendim Hazretleri Devlet-i ikbal ile sağ olsun. Arzuhal-i kullarıdır ki, Malatya Sancağında GERGER KASABASI’NDA VAKİ SULTAN ALAEDDİN’İN BİNA EYLEDİĞİ CAMİ-İ KEBİR’de Diyarbekir hazinesi malından olmak üzere … … yevmi iki akçe vazife ile mutasarrıf Seyyid Hamza ve yine Cami-i mezkurda yevmi iki akçe vazife ile mutasarrıf müezzin olan Seyyid Süleyman kendi hüsn-i rızalarımız ile Berât-ı Şerif-i alişân ile mutasarrıf olduğumuz hizmetlerimizi yine Cami-i mezburda iki akçe vazife ile devirhan olan Seyyid Hüseyin b. Seyyid Süleyman’a kasr-ı yed ve Beratlarımızı yedine teslim olunmakla merahim-i aliyyelerinden mercûdur ki, cihet-i mezkuranın kayıtları derkenar-ı malum-i devletleri buyuruldukta atik beratlarımız mûcebince altı akçe Hüseyin kullarına tevcih olunup müceddeden Berat-ı Şerif itâ buyurulmak ricasıyla arzuhale cesaret babında emr ü Ferman lutf-i ihsan Devletlü inâyetlü Efendim Hazretlerinindir. Bende Es-Seyyid Hüseyin b. Es-Seyyid Süleyman (Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, BOA, Belge Tarihi: Hicri. 20-03-1218 (Miladi:1803) 1761 Tarihli başka bir Osmanlı Arşiv Belgesinde de; “Gerger’de vâki Sultan Alaaddin Camii” baha-i hasır, kandil ve şem’-i asel cihetlerinin mutasarrıfı İmam Abdurrahman’nın 1171 senesi vazifesinin Diyarbekir Hazinesi’nden itası.” (Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi, BOA, Belge Tarihi: H. 21-01-1175 (Miladi:1761) yine Gerger Sultan Alaeddin Camii’nden açıkça bahsedilmektedir.

16/01/2023 tarihli Dilekçemiz üzerine, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından 26/01/2023 Tarihli Kararıyla; “Adıyaman İli Gerger İlçesi Oymaklı (Nefs-i Gerger) Köyündeki (115 Ada, 38 No’lu Parsel’de yer alan) Sultan Alaeddin Camii, Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı ve 1. Grup Yapı olarak Tescil edilmiştir.” Bu vesileyle Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ve Şanlıurfa Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’ne hassasiyetlerinden dolayı teşekkür ederim. Bundan sonra yapılması gereken, Gerger Müftülüğü, Gerger Kaymakamlığı, Gerger Belediye Başkanlığı, hayırsever işadamları ile Diyanet İşleri Başkanlığı’nın işbirliğiyle, 800 yıllık Selçuklu eseri olan “Gerger Sultan Alaeddin Cami-i Kebiri’nin” yeniden yapılarak ibadete açılmasıdır! Böylelikle hem Gerger İlçemiz hem de Türkiye çok önemli tarihî bir Selâtîn Camii’ne kavuşmuş olacaktır. (1)

TAZİYE: 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde Adıyaman’da enkaz altında kalarak vefat eden Gerger eski İlçe Müftüsü, Adıyaman İl Müftü Yardımcısı muhterem Ali Macit Hocamıza, Gerger İlçesi, Beybostan Köyü’nde vefat eden Hacı Hasan Memiş Hocamıza ve vefat eden bütün kardeşlerimize Allah Teâlâ’dan rahmet niyaz ediyorum. (Ruhlarına Fatiha.)

(1) Daha geniş bilgi için bkz. Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Gerger Kazası, Gerger Kalesi ve Sultan Alaeddin Camii, M. Emin Gerger, Gerger Yayınları, İstanbul, 2022,  Kitabı istemek için İletişim: [email protected]/ Tel: 0532. 5226164

 

Haberle ilgili yorum yapmak için tıklayın.

Yorumlar

M. Ali Seyitmahmutlu

Tarihçi-Yazar M. Emin Gerger'e bu önemli yazısından dolayı çok teşekkür ederim. Gerger (Nefs-i Gerger)'deki 800 yıllık Sultan Alaeddin Camii, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından bir an önce inşa edilerek ibadete açılmalıdır!.. Selam ve saygılarımla..

M. Ali Seyitmahmutlu

Tarihçi-Yazar Mehmet Emin Gerger'e bu önemli yazısından dolayı çok teşekkür ederim. Gerger(Nefs-i Gerger)'deki 800 yıllık tarihi Sultan Alaeddin Camii, bir an önce inşa edilerek mutlaka ibadete açılmalıdır! Selam ve saygılarımla..
x

WhatsApp İhbar Hattı

+90 (553) 313 94 23