Saçma düşünceleri zihnimden atamıyorum
Değerli okuyucular, takıntı bir kişinin zihninden atamadığı düşünce ve hayallerdir. Psikiyatride takıntı deyince akla daha çok obsesyon gelir. Kişinin aklına takılan tek bir konu vardır ve hayatını o konu yönetir. Kimi sürekli elini yıkıyor, kimi yolda giderken taşları saymaktan kendini alamıyor. Kimi de abdestinin bozulduğu kaygısıyla tekrar tekrar abdest alıyor.
Günlük hayatta dış kapının kilitli olup olmadığını, ocağın altını kapatıp, kapatmadığını bir iki kez kontrol eden kişilere oldukça sık rastlarız. Böyle davranışları olana herkes hasta kabul edilmiyor elbette. Hastalıktan söz edilebilmesi için takıntılı düşüncelerin ve bunların sebep olduğu kaygıyı gidermeye yönelik davranışların aşırı derecede olması, kişinin hayatını ciddi anlamda etkilemesi gerekiyor. Nasıl mı? Eşyaların yamuk durmasından rahatsızlık duyanlar, konuşurken ağzımdan kötü söz çıkar mı diye çekinenler, dünya ve evrenin yaradılışı hakkında ardı arkası kesilmeyen sorular sormaktan kendini alamayan vb durumlarda ancak hastalık halini alıyor.
Obsesif-kompülsif bozukluk denilen rahatsızlık yaygın olarak görülen ve tedaviye iyi cevap veren bir bozukluktur. Bu hastalığa yakalanan kişiler, bir türlü önünü alamadıkları, görünüşte anlamsız ve mantıksız, kendilerini oldukça rahatsız eden düşünce ve eylemlerin önüne bir türlü geçemezler. Obsesyon olarak kafalarına takılan düşüncelerin anlamsızlığını ve mantıksızlığını kavradıkları halde bunları düşünmekten kendilerini alıkoyamazlar.
Psikanalitik teoriye göre, Obsesif kişilerin saldırgan ve cinsel dürtülerle başa çıkmada kullandığı üç temel savunma mekanizması vardır; yalıtma, yapboz ve karşıt tepki oluşturma. Yalıtma yoluyla dürtünün duygusal bileşiminden ayrılması ve salt düşünce içeriği ile bilinç düzeyinde tutulması söz konusudur. Yap-boz yoluyla kompülsif nitelik taşıyan eylemin bir ikincisi yoluyla iptal edilmesi ve bu tür eylemler yoluyla kişinin egoyu tehdit eden, korkutucu obsesif düşüncelerden kurtulması ve böylece bu dürtünün gerçekleşmesi ile süperego tarafından cezalandırılacak olan egonun bu dürtüleri yok sayabilmesi söz konusu olur. (Gabbard 2000)
Karşıt tepki oluşturma savunma mekanizması, dürtülerin tehditi altında ego sanki bunlar süregenmişcesine her an tehlikeye karşı hazırlıklı olunan bir tutum geliştirir. Bu şekilde ortadan kalkan tutumun zarar veren içeriği bilinçdışında tutulmaktayken, bilinç alanında bu dürtüsel içeriğin tersi yer alır. Kirlilik dürtülerine karşı bilinçdışı alanda bu dürtüler varlığını sürdürürken, bilinç düzeyinde kişinin aşırı temiz olmaya yönelmesi, kirlenme obsesyonları ile sonucunda gelişen temizlenmeye yönelik kompulsif eylemler (örneğin, ellerini çok kere yıkamak, belli sayıları tekrar etmek gibi..) gelişebilmektedir. (Tükel 2004)
Takıntı, sorumluluk duygusu yüksek olan, çabuk endişeye kapılan, ergin, içe dönük, karamsar, aşırı titiz, mükemmeliyetçi, kontrolcü, kuralcı, ayrıntıcı ve kusursuzluk arayan kişilik yapısındakilerde daha fazla görülebiliyor.
Bu rahatsızlıkta görülen başlıca davranışları şöyle sıralayabiliriz: ¥ Temizlik: Saatlerce el yıkamak, banyo yapmak veya tekrar tekrar ev temizlemek. ¥ Tekrarlama: Yakınlarının başına kötü bir şey gelebileceğini düşünen bir hasta, bunun olmaması için hâlâ yapmakta olduğu davranışı ikinci kez yaparak bu düşünceden kurtulabilir. ¥ Kontrol etme: Evine bir şey olacak korkusu ile kapıyı veya tüpün kapalı olup olmadığını tekrar tekrar kontrol etmek. ¥ Biriktirme: Örneğin bazı kişilerde yeterli yeri olmadığı halde gazeteler, konserve kutuları gibi işe yaramayan şeyleri atamama davranışı görülebilir. ¥ Sayma: Yolda yürürken kaldırım taşlarını saymak ve araba plakalarını okumak, günlük işlerini yaparken belli sayılarda tekrar etmek. ¥ Tamamlama: Örneğin kirlilik takıntısı olan bazı hastalar, önce musluğu, lavaboyu ve sabunu yıkar, daha sonra elini belli sayıda yıkar ve sonra aynı işlemi tekrarlar. ¥ Aşırı tertipli ve düzenli olma: Örneğin, çalışma odasında her şeyin simetrik durması gibi. Obsesif-kompülsif bozukluğun tedavisinde ilaç tedavisi ile birlikte düzenli psikoterapi görmek çok etkili olur. Genellikle hastalığın tedavisinde bilişsel davranışçı terapiler uygulanır. Tedavide uygulanan başka bir psikoterapi tekniği de ‘Analitik Psikoterapi’dir. Bu terapinin en önemli farkı takıntılı durumları farklı bir şekilde ele almasıdır. Terapist takıntılı durumu kişinin benliğinin bir parçası olarak ele alır. Bir süre sonra da danışanın kendisi gibi yapacağını ümit eder. Danışan için obsesyon, benliğinde duran yabancı bir tümör gibidir.
Takıntısız günler geçirmeniz duasıyla Allah’a emanet olunuz.
PSİKOTERAPİST KIVANÇ TIĞLI
DNŞ TEL: 0212 503 79 95-0506 401 79 91
