--°--:--
  • İMSAK--:--
  • GÜNEŞ--:--
  • ÖĞLE--:--
  • İKİNDİ--:--
  • AKŞAM--:--
  • YATSI--:--
  • --,--
  • --,--
  • --,--
Son Dakika
Köşe Yazısı

MÜSLÜMANLIK GÖRÜNÜŞE SIĞDI, AHLAK HAYATTAN ÇEKİLDİ!

Hüseyin Demir
Hüseyin Demir
0

Ekranlarda Ahlaki Erozyon, Sokaklarda Şekilci Dindarlık, Hayatın Her Alanında Kaybolan İslami Hassasiyet

Bir toplumun başına gelebilecek en büyük felaketlerden biri, yanlışları görmeye alışmasıdır. Önce rahatsız olur, sonra şikâyet eder, ardından susar ve nihayetinde gördüklerini hayatın olağan akışı olarak kabul etmeye başlar. Bugün Müslüman toplum olarak karşı karşıya bulunduğumuz tehlikelerden biri tam da budur.

Televizyon ekranlarından evlerimize taşınan içerikler, aile yapımızı zorlayan diziler, mahremiyeti sıradanlaştıran programlar, şiddeti ve sadakatsizliği normalleştiren sahneler karşısında toplumun önemli bir kesimi rahatsızlığını dile getiriyor. Fakat şikâyetler çoğu zaman kısa süreli tepkiler olarak kalıyor. Ekran değişiyor, program devam ediyor, reyting uğruna insanın mahremiyeti ve aile hayatı yeniden seyirlik malzemeye dönüştürülüyor.

Daha acısı, bütün bunlar yaşanırken dinî ve ahlaki hassasiyetleriyle tanınan toplum kesimleri de çoğu zaman seyredip geçiyor.

Peki, biz ne zaman bu kadar duyarsızlaştık?

Ne zaman ahlakı yalnızca konuşulan, fakat hayatın içinde korunmayan bir kavrama dönüştürdük? Ne zaman Müslümanlığı görünüşe, başörtüsünü şekle, dindarlığı ise siyasi kimliğe indirgedik?

Asıl mesele birkaç televizyon programı, birkaç yanlış kıyafet tercihi veya birkaç kişinin davranışı değildir. Mesele, Müslüman toplumun inandığı değerlerle yaşadığı hayat arasındaki mesafenin giderek büyümesidir.

EKRANLARDAKİ EROZYON, TOPLUMUN VİCDANINI DA ETKİLİYOR

Televizyon artık yalnızca haber aldığımız veya vakit geçirdiğimiz bir araç değildir. Aile hayatını, insan ilişkilerini, gençlerin dünyasını ve toplumun değer ölçülerini etkileyen güçlü bir araçtır.

Bugün bazı televizyon dizilerinde sadakatsizlik, gayrimeşru ilişkiler, intikam, şiddet ve aile içi çatışmalar sıradan hayatın doğal parçaları gibi sunulabiliyor. Bazı gündüz kuşağı programlarında ise ailelerin en mahrem meseleleri milyonların önünde tartışılıyor; insanların acıları, gözyaşları ve özel hayatları izlenme oranlarının konusu hâline getirilebiliyor.

Elbette her programı aynı kefeye koymak doğru değildir. Toplumsal sorunları anlatmak, mağdurların sesini duyurmak ve kamuoyunu bilgilendirmek medyanın önemli görevlerindendir. Ancak bunu yaparken insan onurunun, aile mahremiyetinin ve çocukların korunmasının göz ardı edilmesi kabul edilemez.

RTÜK’ün 2026 yılında açıkladığı veriler de bu rahatsızlığın boyutunu gösteriyor. Yalnızca 1 Ocak-11 Mayıs 2026 tarihleri arasında gündüz kuşağı programlarıyla ilgili 2.587 bildirim kuruma ulaşmış. Şikâyetlerin önemli bölümü genel ahlak, manevî değerler, ailenin korunması, özel hayat ve çocukların gelişimiyle ilgili.

Bu veriler, toplumdaki rahatsızlığın yalnızca kişisel bir kanaatten ibaret olmadığını gösteriyor.

Burada bir gerçeği de teslim etmek gerekir: RTÜK’ün denetim ve yaptırım yetkisi vardır; bazı yayınlara para cezaları ve başka yaptırımlar da uygulanmaktadır. Ancak toplumun asıl beklentisi, sorun ortaya çıktıktan sonra ceza verilmesinden ibaret değildir. Ahlaki ve toplumsal sorumluluğun yayıncılığın başından sonuna kadar gözetilmesidir.


Çünkü her şey reyting değildir. Her şey para değildir. Her şey izlenme oranı değildir.

Bir toplumun çocukları, aileleri ve geleceği ticari kazanç hesaplarının gerisine itilemez.

Üstelik sorumluluk yalnızca yayıncı kuruluşlara veya denetleyici kurumlara ait değildir. Ailelerin, eğitimcilerin, sivil toplum kuruluşlarının ve izleyicilerin de sorumluluğu vardır. Herkes şikâyet edip aynı içerikleri izlemeye devam ederse, reyting düzeni de değişmeden devam eder.

İnsan bazen yalnızca izleyerek değil, yanlışın karşısında sessiz kalarak da o düzenin devamına katkıda bulunur.

BAŞÖRTÜSÜ VAR, PEKİ TESETTÜR NEREDE?

Bugün üzerinde durulması gereken diğer önemli mesele, başörtüsü ile tesettür arasındaki anlam ilişkisidir.

Önce şu gerçeği teslim edelim: Türkiye’de başörtülü kadınlar geçmişte eğitim, çalışma ve toplumsal hayata katılma konusunda ağır mağduriyetler yaşadılar. İnançları gereği başlarını örten kadınların önlerine engeller çıkarıldı. Bu kadınların verdiği mücadele, inanç özgürlüğü ve insan onuru mücadelesiydi.

Başörtüsünün özgürce kullanılabilmesi temel bir haktır. Bu hakkın kazanılmış olması da küçümsenecek bir gelişme değildir.

Fakat bugün başka bir soruyu sormak zorundayız: Başörtüsü, Kur’an’ın öngördüğü tesettür ve iffet anlayışıyla birlikte mi yaşanıyor, yoksa zaman zaman yalnızca dış görünüşü tamamlayan bir süse mi dönüşüyor?

Başörtüsü, tesettürün bir parçasıdır; tesettürün tamamı değildir.

Kur’an’ın Nûr suresinin 30 ve 31. ayetlerinde önce erkeklere, ardından kadınlara bakışlarını korumaları ve iffetli davranmaları emredilir. Kadınlara ayrıca ziynetlerini teşhir etmemeleri ve başörtülerini yakalarının üzerine örtmeleri bildirilir.

Buradaki mesaj açıktır: Tesettür yalnızca saçın örtülmesi değil, iffetin, mahremiyetin ve ölçülü davranışın da korunmasıdır.

Bir kadın başını örtmüş olabilir. Ancak vücut hatlarını belirgin biçimde ortaya çıkaran dar kıyafetler giyiyor, örtünmenin temel amacını göz ardı ediyor ve başörtüsünü yalnızca bir aksesuar gibi kullanıyorsa burada tesettürün anlamı üzerine düşünmek gerekir.

Başörtüsünün altında dar pantolonla bütün vücut hatlarının ortaya çıkarılması, başın örtülmesine rağmen örtünmenin diğer ölçülerinin ihmal edilmesi, tesettürün ruhuyla şekli arasındaki kopuşu tartışmaya açmaktadır.

Aynı şekilde başörtülü olduğu hâlde kısa veya yırtmaçlı kıyafetlerle mahremiyet ölçülerinin göz ardı edilmesi de bu çelişkinin başka bir örneğidir.

Burada mesele kadınların bedenleri üzerinden hüküm vermek değildir. Mesele, dinî bir emrin anlamını koruyup korumadığımızdır.

Çünkü tesettür, yalnızca başta taşınan bir örtü değil, Allah’ın rızasını gözeten bir hayat anlayışıdır.


Elbette insanların inançlarını ve samimiyetlerini biz ölçemeyiz. Kimin Allah katında nasıl bir karşılığı olduğunu da bilemeyiz. Ancak dinin ortaya koyduğu ölçüleri hatırlatmak ve kendi hayatımızı bu ölçülere göre sorgulamak hepimizin sorumluluğudur.

Bugün gerçek tesettür anlayışını hayatının bütünlüğü içinde yaşamaya gayret eden kadınların görünürlüğünün azaldığı yönünde toplumda güçlü bir kanaat bulunuyor. Bu kanaatin kendisi de üzerinde düşünülmesi gereken bir toplumsal gözlemdir.

Fakat bu tartışmayı kadınları suçlamaya dönüştürmek de doğru değildir. Aynı hassasiyet erkekler için de geçerlidir. Erkeklerin giyiminde, bakışında, konuşmasında, davranışında ve kadınlara yaklaşımında da iffet ve ahlak ölçüleri vardır.

Kur’an’ın emri, kadını tek başına sorumlu tutan bir anlayış değil, kadın ve erkeği kendi sorumluluklarıyla yüzleştiren bir ahlak düzenidir.

DİNİ ŞEKİLDE YAŞAMAK BAŞKA, HAKİKATİ YAŞAMAK BAŞKADIR

Bugün toplumumuzda üzerinde düşünülmesi gereken büyük bir çelişki var.

Dindarlık bazen kıyafetle, bazen sakalla, bazen dinî söylemlerle, bazen de belirli bir siyasi veya toplumsal çevreye mensubiyetle ölçülüyor.

Oysa insanın dış görünüşü ile ahlaki davranışları arasında bir bütünlük bulunması gerekir.

Namaz kılan insanın ticaretinde dürüst olması, oruç tutanın dilini yalandan ve iftiradan koruması, başını örten kadının tesettürün ahlaki sorumluluğunu gözetmesi, din adına konuşan kişinin başkalarının hakkına riayet etmesi gerekir.

İbadet, insanı ahlaktan uzaklaştırmamalı; ahlaka yaklaştırmalıdır.

Kur’an’ın Mâûn suresinde dinî sorumluluğu yerine getiriyor görünmesine rağmen yetimi itip kakan, yoksulu gözetmeyen ve gösteriş yapan kimseler uyarılır. Bu uyarı, dinin şekle indirgenemeyeceğini anlatan son derece güçlü bir ölçüdür.

İbadet görüntüsü insanın bütün kusurlarını örtmez. Dinî söylem de haksızlığa mazeret oluşturmaz.

İslam’ın istediği, yalnızca Müslüman gibi görünmek değil, Müslümanca yaşamaktır.

DİN SİYASETİN, PARA VE GÜÇ MÜCADELESİNİN ARACI OLAMAZ

Dinin siyasetin, ekonomik çıkarların ve ideolojik projelerin aracı hâline getirilmesi de aynı çelişkinin başka bir yüzüdür.

Bir tarafta dini toplumsal hayattan uzaklaştırmak isteyen yasakçı anlayış, diğer tarafta dini kendi siyasi ve toplumsal çıkarlarının merkezine yerleştiren yaklaşımlar vardır.

Geçmişte başörtülü kadınları eğitimden ve kamusal hayattan uzaklaştıran zihniyetin yanlışlığı ne kadar açıksa, bugün başörtüsünü siyasi sadakatin veya toplumsal üstünlüğün işareti hâline getiren anlayışın yanlışlığı da o kadar açıktır.

İslam hiçbir siyasi partinin, iktidarın, cemaatin veya vakfın mülkü değildir.

Dinî kurumların güvenilirliği de yalnızca dinî söylemlerle sağlanamaz. Emanete bağlılık, mali şeffaflık, hesap verebilirlik ve kul hakkına riayet gerekir.

Dinî vakıflar ve kuruluşlar hakkında gündeme gelen mali tartışmalar da bu çerçevede ele alınmalıdır. İddialar kanıtlanmadan kimse suçlanamaz; ancak dinî kurumların kaynaklarının nasıl yönetildiğini sormak da toplumun hakkıdır.

Çünkü Allah’ın emanetini taşıdığını söyleyenler, önce emanetin hakkını vermek zorundadır.

ADALETİN OLMADIĞI YERDE DİNÎ SÖYLEMİN İTİBARI DA KORUNAMAZ

Büyük düşünce ve medeniyet birikimimizin bize öğrettiği temel gerçeklerden biri şudur: İnsan önce kendi nefsini terbiye etmeli, toplum ise adalet üzerine kurulmalıdır.

Nefis terbiyesini merkeze alan ahlak anlayışı, insanın başkasının kusurunu aramadan önce kendi kusuruyla yüzleşmesini ister. Dinî meselelerde ölçüsüz hüküm vermek yerine ihtiyatı, merhameti ve kardeşliği öne çıkarır.

Toplum ve devlet düzeni bakımından ise adalet, güven ve dayanışma vazgeçilmezdir. Haksızlığın yaygınlaştığı, insanların birbirine güvenmediği, çıkar ilişkilerinin ahlaki değerlerin önüne geçtiği bir toplumun uzun süre güçlü kalması mümkün değildir.

Bugün Müslüman toplumun ihtiyacı da budur: Önce kendi hayatında adaleti ve ahlakı yeniden hâkim kılmak.


Bir insanın başörtüsüyle ne kadar dindar olduğunu ölçmek yerine, dinin onun davranışlarına ne kadar yansıdığı üzerine düşünmek gerekir. Bir televizyon kanalının dinî değerlere saygılı olduğunu söylemesi yetmez; yayınlarında insan onurunu, aileyi ve çocukları koruması gerekir. Bir siyasi hareketin dinî hassasiyet iddiası da adalet ve liyakatle sınanmalıdır.

Din, yalnızca başkalarına anlatılan bir hakikat değil, insanın önce kendisine uygulaması gereken bir sorumluluktur.

DİRİLİŞ, ÖNCE VİCDANLARDA BAŞLAMALIDIR

Bir medeniyetin yeniden ayağa kalkması, yalnızca geçmişin ihtişamını anlatmakla mümkün değildir.

Medeniyet, insan yetiştirir. Ahlaklı insan aileyi, aile toplumu, toplum da adaletli bir düzeni inşa eder.

Bugün gençlerimizin zihni televizyon, internet ve sosyal medya içerikleriyle kuşatılmış durumda. Onlara yalnızca yasaklardan söz ederek bir gelecek kuramayız. Doğruyu anlatmalı, yanlışı göstermeli, düşünmeyi öğretmeli ve güçlü bir ahlak bilinci kazandırmalıyız.

Aile, okul, dinî kurumlar, medya ve devlet bu sorumluluğu birlikte taşımalıdır.

Televizyon ekranlarında aileyi ve insan onurunu koruyan yapımların çoğalması, çocukların zararlı içeriklerden korunması, yayıncıların sorumluluk üstlenmesi ve denetim mekanizmalarının etkili çalışması gerekir.

Aynı zamanda Müslümanlar da kendi hayatlarını sorgulamalıdır.

Başörtüsünü tesettürün anlamından koparmamak, ibadeti gösterişe dönüştürmemek, dini siyasi çıkarların üzerinde tutmak, aileyi korumak, kul hakkına riayet etmek ve ahlakı hayatın merkezine yerleştirmek zorundayız.

Çünkü medeniyet dirilişi, yalnızca başkalarının yanlışlarını göstermekle gerçekleşmez. Herkesin kendi sorumluluğunu yerine getirmesiyle gerçekleşir.

SON SÖZ: ALLAH’IN RIZASINI MI, İNSANLARIN BEĞENİSİNİ Mİ GÖZETİYORUZ?

Bugün kendimize sormamız gereken soru çok açıktır:

Biz gerçekten Allah’ın rızasını mı gözetiyoruz, yoksa insanların beğenisini, alkışını, takdirini ve kabulünü mü arıyoruz?


Televizyonda izlediğimiz içeriklerde, giydiğimiz kıyafetlerde, yaptığımız ticarette, kurduğumuz ilişkilerde, kullandığımız dilde ve savunduğumuz düşüncelerde bu soruya vereceğimiz cevap, nasıl bir Müslüman olduğumuzu ortaya koyacaktır.

Başörtüsü başta kalabilir ama tesettürün ahlakı hayattan çekilebilir. Camiler dolabilir ama kalpler merhametten uzaklaşabilir. Dinî konuşmalar çoğalabilir ama adalet azalabilir. İnsanlar İslam’dan söz edebilir ama İslam’ın istediği hayatı yaşamayabilir.

İşte üzerinde durmamız gereken asıl tehlike budur.

Ne başörtüsünü yasaklayan anlayış ne de başörtüsünü yalnızca bir süse indirgeyen yaklaşım tesettürün gerçek anlamını karşılar. Ne ahlaksızlığı normalleştiren yayıncılık anlayışı ne de bu yayınlar karşısında sessiz kalan toplum sorumluluğunu yerine getirmiş olur.

İslam, yalnızca camide, kürsüde, ekranda veya kıyafette kalacak bir din değildir. İslam; evde, sokakta, ailede, ticarette, siyasette ve insan ilişkilerinde yaşanması gereken bir hayat nizamıdır.

Müslümanlığın kurtuluşu, başkalarına ne kadar dindar göründüğümüzde değil, Allah’ın huzurunda nasıl bir hayatın hesabını vereceğimizde saklıdır.

Çünkü gerçek tesettür yalnızca başı örtmek değil, hayatı da Allah’ın razı olacağı ölçülerle korumaktır.

Gerçek dindarlık yalnızca dini anlatmak değil, onun ahlakını yaşamaktır.

Ve gerçek diriliş, toplumun başkalarını seyretmekten vazgeçip önce kendi vicdanıyla yüzleştiği gün başlayacaktır.

Selam ve dua ile.

Hüseyin Demir Diğer Yazıları

Hepsini Görüntüle