Kana doymama hastalığı!
Bizim de içinde yaşadığımız bölge için ciddi risk oluşturan savaş tamtamları yeniden çalıyor. Şubat sonunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ortak saldırısıyla başlayan çatışma, zaman zaman ateşkeslerle dursa da hiçbir zaman tam olarak sona ermedi. Bugün yeniden alevlenmesi gündelik tartışma konusu. ABD lideri Trump’ın ve onun temsil ettiği Batı emperyalizminin İslam dünyasına yönelik olarak kesintisiz bir şekilde ve farklı yöntemlerle sürdürdüğü savaşta ortağı olan siyonist işgal rejiminin lideri Netanyahu’nun kana susamışlığı yeniden depreşmiş gibi görünüyor.
İşin ironik yanı, bu çağrıların ABD›deki ara seçimlerin hemen ardından yükselmesi. Cumhuriyetçiler hem Temsilciler Meclisi›ni hem Senato›yu kaybetti. Başkan Yardımcısı JD Vance yenilgiyi tek cümleyle özetledi: «Kaybetmemizin nedeni savaş.» Trump da daha temkinli bir dille İran meselesinin yenilginin «bir parçası» olduğunu kabul etti. Akaryakıt fiyatlarındaki sıçrama ve hayat pahalılığı seçmenin öfkesini sandığa taşıdı. Buna rağmen savaş seçeneğinin masadan kalkmaması, sonuçtan ne kadar ders çıkarılabildiği konusunda zihinlerde soru işaretleri oluşturuyor.
Bu noktada sahneye Netanyahu çıkıyor. Haberlere göre siyonist lider, seçimden hemen önce Trump’tan saldırıların seçimin ardından yeniden başlatılmasını istedi. Geçen hafta sonu yapılan görüşmenin ise bu konuda gergin bir tartışmaya dönüştüğü bildirildi. Trump diplomasiye zaman tanımak istediğini söylüyor, Netanyahu ise beklemenin hata olacağında ısrar ediyor.
Burada şu soru akla geliyor: Acaba Trump, seçimde ağzı yandığı için gerçekten temkinli mi yoksa “telefon kavgaları” üzerinden kurulan algı, olası bir saldırının faturasını önceden birine kesmenin hazırlığı mı? Netanyahu zorlu bir siyasi sınavla karşı karşıya ve koltuğunu kaybederse siyaset sahnesinden çekilmesi muhtemel. Bu durum karşısında saldırı başarılı olursa kazanan Trump olur, işler ters giderse “beni zorladılar” diyebilir.
İran ise alttan almıyor. Tahran›daki milletvekilleri, ABD’nin İtalya ve Almanya›daki üslerini kullanması durumunda füzelerin Avrupa›ya yöneleceğini söyledi. Rejime yakın Kayhan gazetesi de hedeflerin artık «Avrupa›nın kalbine» uzanabileceğini yazdı. Sözler sahada da karşılık buluyor. Devrim Muhafızları, güney İran›daki Sirik›te bir telekomünikasyon kulesine yapılan saldırıya misilleme olarak Bahreyn›deki bir ABD erken uyarı radarını imha ettiğini açıkladı. İddia bağımsız olarak doğrulanamadı. Ancak aynı açıklamada Hürmüz Boğazı›nda bir tankerin mayına çarptığının duyurulması, dünyanın enerji damarındaki güvensizliğin sürdüğünü gösteriyor. ABD donanmasının İran›a uyguladığı abluka ise gerilimi her gün yeni gelişmelerle şişen balona dönüştürüyor.
Ekonomik bilanço zaten ağır. Dünya petrolünün yaklaşık beşte biri Hürmüz’den geçiyor ve buradaki aksaklıklar savaş boyunca petrolü 119 doların üzerine taşıdı. Fiyatlar hâlâ 100 dolar civarında. Yeni bir çatışma dalgası, enerji, navlun ve sigorta maliyetleri üzerinden enflasyonu yeniden körükleyecek. Körfez’in gelirleri, Asya’nın enerji arzı, Avrupa’nın kırılgan büyümesi ve Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ekonomiler bundan doğrudan etkilenecek. Önceki saldırıların yaralarını saramamış bölge ülkeleri ve savaşın gölgesinde ayakta durmaya çalışan Lübnan, yeni bir çatışmada ekonomik yönden daha büyük sarsıntılar yaşayacak.
Bu durum karşısında şu husus üzerinde durmamız gerekiyor: Dünya neden kana susamış iki canavarın savaş zevklerine ve kan dökme hobilerine teslim olmuş durumda? Çünkü uluslararası sistem felç olmuş. BM Güvenlik Konseyi küresel güçlerin hesaplarına kilitli. Avrupa, kendi topraklarındaki üslerin kullanımında bile tek ses çıkaramıyor. Bölge ülkeleri, güvenliklerini emanet ettikleri gücün kendilerini hedef tahtasına çevirdiğini görüyor ama alternatif üretemiyor. Amerikan seçmeni sandıkta “yeter” dedi. Bu sesi duyacak bir uluslararası irade ortaya çıkmadıkça faturayı yine Trump ve Natanyahu’dan ziyade, bölge halkları ve dünyanın dar gelirlileri ödeyecek.
