Ortadoğu ve Türkiye
Ortadoğu ve Türkiye
ABDULLAH ŞANLIDAĞ
Aslında bu hafta yine İran konusunu ele alacak ve Çin’in neden sessiz kaldığına değinecektim. Ancak biliyoruz ki Çin, doğrudan savaşa girmemek ve taraf olmaktan kaçınmak stratejisini izliyor. Teknoloji devi Çin, enerji akışının kesilmesini ister mi? Elbette ki ekonomik kazanımlarını korumak için, çok daha sağduyulu ve akıllı bir siyaset izleyecektir. Çin konusunda bu kadarını söylemekle yetineyim.
Dünya siyasetine uzaktan bakıldığında büyük güç mücadelesinin merkezinde çoğu zaman İran, Ukrayna ya da Tayvan gibi ülkelerin olduğunu görürüz. Oysa gerçekte küresel rekabetin asıl sahnesi çok daha geniş bir coğrafyada, Türkiye’den başlayıp Basra Körfezi’ne kadar uzanan stratejik hat üzerinde şekilleniyor.
Bugün dünya iki büyük güç arasındaki rekabeti izliyor: Amerika ve Çin. Ancak bu rekabet yalnızca askeri güçle değil; enerji, ticaret yolları, teknoloji ve altyapı üzerinden yürütülen uzun vadeli bir mücadele. Bu nedenle artık savaş meydanlarından çok ticaret koridorları, limanlar ve enerji hatları belirleyici oluyor.
Önümüzdeki 20 yılın en kritik ülkeleri de işte bu hat üzerinde bulunuyor.
Türkiye şu anda bütün koridorların kilit ülkesi konumundadır. Bu hattın en önemli ülkelerinden biri şüphesiz Türkiye’dir.
Türkiye, aynı zamanda üç kıtanın kesişim noktasıdır. Avrupa ile Asya arasındaki ticaret yolları, enerji hatları ve lojistik ağlarının önemli bir kısmı Türkiye üzerinden geçiyor. Çin’in dünya ticaretini yeniden şekillendirmek için başlattığı Belt and Road Initiative projesinde de Türkiye önemli bir geçiş noktası olarak görülüyor.
Enerji açısından bakıldığında ise Türkiye; Orta Doğu petrolünün Avrupa’ya taşınmasında, Kafkasya doğal gazının Batı’ya ulaştırılmasında, Karadeniz ve Akdeniz enerji denkleminde, stratejik bir konuma sahip. Bu nedenle küresel güçlerin Türkiye’ye bakışı sadece siyasi değil aynı zamanda jeoekonomik bir bakıştır.
Enerjinin ve Gerilimin Merkezi
Bu hattın ikinci önemli ülkesi Iran.
İran sahip olduğu enerji rezervleri ve coğrafi konumu nedeniyle Orta Doğu’nun en kritik aktörlerinden biridir. Dünyanın petrol ticaretinin önemli bir kısmı Hürmüz üzerinden geçer. Bu boğazın güvenliği küresel enerji piyasası için hayati önem taşır. Bu yüzden İran çevresinde yaşanan her gerilim yalnızca bölgesel değil küresel bir etki oluşturur. Petrol vanasının kısılması dahi, ülkeleri ekonomik olarak çok kısa sürede etkiler.
Körfez Ülkeleri: Enerji ve Finans Gücü
Bu stratejik hattın diğer önemli aktörleri ise Körfez ülkeleridir. Mesela Saudi Arabistan, Katar.. Bu ülkeler sadece petrol ve gaz üreticisi değildir. Aynı zamanda dünyanın en büyük yatırım fonlarına ve finansal rezervlerine sahiptir. Son yıllarda dikkat çeken bir gelişme ise bu ülkelerin hem Batı ile hem de Çin ile aynı anda ilişkilerini güçlendirmeye çalışmasıdır. Bu durum küresel dengelerin çok kutuplu bir yapıya doğru evrildiğini gösteriyor.
Küresel rekabetin bir diğer boyutu da Afrika’da yaşanıyor.
Nüfusunun 2050’de 2,5 milyara ulaşması beklenen Afrika, geleceğin en büyük pazarlarından biri olarak görülüyor. Bu nedenle büyük güçler artık sadece askeri üsler değil ticaret ağları ve altyapı yatırımları üzerinden etki kurmaya çalışıyor.
Yeni Dönemin Gerçeği: Savaş Değil Koridorlar olacak. Bugün dünyada güç mücadelesi artık yalnızca tanklar ve savaş uçaklarıyla ölçülmüyor. Limanlar, demiryolları, enerji boru hatları ve dijital altyapı en az askeri güç kadar önemli hale geldi.
Bu nedenle Türkiye’den Körfez’e uzanan hat; enerji, ticaret ve lojistik açısından küresel sistemin en kritik damarlarından biri haline geliyor. Önümüzdeki yıllarda küresel güç mücadelesinin kaderi büyük ölçüde bu coğrafyada şekillenecek.
Ve bu yeni satranç tahtasında Türkiye yalnızca bir oyuncu değil, oyun kurucu merkezlerden birisi olmak durumundadır. Çünkü AK Parti iktidarıyla Türkiye, küresel güç olma yolunda hızla ilerliyor.