Arz yönlü enflasyonda gözlenen hissedilir yükseliş endişe uyandırıyor. Ekonomistlerden art arda “Faiz sorunundan ancak ve ancak üretim maliyetlerini düşürerek kurtulabiliriz” uyarısı geliyor.
Buğra Kardan
Enflasyonla mücadeleye hız veriliyor. Üretici fiyatlarını kontrol altına almak için düğmeye basılıyor.
Kritik adımlar atılıyor
Hammadde fiyatlarını yakından takip eden ekonomi yönetimince arz enflasyonunu aşağı çekmek odağa alınıyor. Kritik adımlar da atılıyor.
Fiyatlar düşmeli
Bu adımlara yenilerinin eklenmesi gerektiğini vurgulayan iktisatçılar tarafından “Üretim maliyetlerinin gerilemesi makro verilerin iyileşmesine, peş peşe faiz indirimlerine gidilmesine imkân tanır” görüşü paylaşılıyor. İlaveten “Hükümet daha önemli hamleler yapmalı, ithal edilen ara mamulleri yerlileştirecek çalışmalar yürütmeli” çağrısında bulunuluyor.
Önemli uyarı
Araştırmalarda da ithalat faturalarının kabardığına, üretim giderlerinin arttığına işaret ediliyor. Bu giderler minimize edildiği takdirde hem enflasyonun hem de faiz oranlarının dengeye oturacağına dikkat çekiliyor. “Enflasyona dair en büyük risk arz tarafında” diyen ekonomistler ise şunları kaydediyor: “Dünya genelinde üretim maliyetleri artıyor. Kuraklıktan ve patlayan talepten ötürü gıda fiyatları uçmuş durumda. Buğday, mısır ve şeker fiyatlarında ibre yukarı yönlü. Enerji ve emtia fiyatlarında da öyle. Covid-19 pandemisinin ilk dalgasında karşı karşıya kaldığımız kapanmaların ardından birdenbire artan ticaret trafiği, taşımacılık maliyetlerini uçuruyor. Navlun fiyatları tırmanışta.
Dengeler altüst oldu
Kapanmalar, yeniden açılmalar ve kuraklık gibi faktörler tüm dengeleri altüst etti. Arz ve talep koşulları dalgalı olunca fiyatlamalar sağlıklı yapılamıyor. Şu hakikat ki para politikası araçlarıyla arz enflasyonunu yönetmek hiç de kolay değil. Ama yine de olan biten her şey Merkez Bankası’nın radarında. Şu muhakkak ki Türkiye çok önemli bir dönemeçte. Eğer tarım ve enerjide atılım devam ederse, yüksek üretim maliyetleri kalıcı olarak düşürülebilirse ekonomi yüksek faiz girdabından kurtarılabilir.”
Sorun belirginleşiyor
Piri Reis Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, kuraklığın fiyatları arttırdığını belirtiyor. Aslanoğlu, “Tarımsal ürün tarafında arzın talebin altında kaldığı ortada. İhracat da sorunu daha belirgin hale getiriyor. Onun için tarımsal ürün tarafında arzın talebi geçmesi eksene oturtulmalı” ifadelerini kullanıyor. İstanbul Medipol Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Kerem Alkin de üretim maliyetlerini düşürecek, verimliliği arttıracak çalışmalar yürütülmesi gerektiğinin altını çiziyor. Alkin, “Arzı geri plana atarak ekonomiyi enflasyon sarmalından çıkarmak mümkün değil” şeklinde konuşuyor.
Durum normale dönecek
Enflasyonun 2021 Mayıs ayından itibaren kademe kademe düşeceği tahmin ediliyor. Yatırım analisti Haluk Bürümcekçi, defaatle TL’de yeniden belirgin bir değer kaybı görülmemesi durumunda enflasyonun yılın ilk dört ayında yüzde 15 civarında seyredebileceğini; yılı yüzde 11-12 aralığında bitirebileceğini dile getiriyor.
