TYB kurucu ve şeref başkanı, gazetemizin yazarlarından, yazar, şair, mütefekkir! Mehmet Doğan vefatının 2. yılında rahmetle anılıyor

ALİ KANTARCI/İSTANBUL

Türkiye Yazarlar Birliği’nin (TYB) kurucu ve şeref başkanı, gazetemizin yazarlarından, yazar, şair, mütefekkir, düşünce dünyamızın müstesna isimlerinden merhum D. Mehmet Doğan, vefatının ikinci yıl dönümünde rahmetle anılıyor. 4 Eylül 1947’de Ankara Kalecik’te doğan D. Mehmet Doğan, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Basın Yayın Yüksekokulu Radyo Televizyon Bölümü mezunu oldu. Türk edebiyatı, düşünce ve kültürüne önemli katkılar sunan Doğan; Türk Tarih Kurumu, Dergâh Yayınları, TRT ve Kültür Bakanlığı gibi kurumlarda görev yaptı. 1978’de Türkiye Yazarlar Birliği’nin kuruluşuna öncülük etti ve 1998’e kadar genel başkanlık görevini sürdürdü. Büyük Türkçe Sözlük’ün hazırlayıcısı olan Doğan, kırkın üzerinde eser kaleme aldı; Batılılaşma İhaneti, Tarih ve Toplum, Camideki Şair: Mehmet Âkif başlıca kitapları arasında yer aldı.

BÜYÜK KÜLTÜR ADAMI

Doğan, RTÜK üyeliği (1996-2005), Türkçenin Uluslararası Şiir Şölenleri’nin başlatılması, Mehmet Âkif Ersoy Araştırmaları Merkezi’nin kuruluşu ve İstiklâl Marşı Günü’nün kabulü gibi pek çok kültürel girişime imza attı. Ankara Yıldırım Beyazıt ve Çanakkale Onsekiz Mart üniversitelerinden fahri doktora unvanı aldı. Türkçeye, kültüre ve edebiyata hizmetlerinden dolayı çok sayıda ödülün sahibiydi. Evli ve 3 çocuk babası olan Doğan, 1980’li yıllardan itibaren “Yeni Devir”, “Zaman”, “Yörünge”, “Vakit”, “Akit”, “Vahdet”, “Karar” ve “Gerçek Hayat”ın da arasında bulunduğu pek çok gazete ve dergide yayınlanan günlük ve haftalık yazılar kaleme aldı. Ülkemizde kültür sanat alanında birçok ilke imza atan Doğan, 1978’de “Türkiye Milli Kültür Vakfı teşvik ödülü”, 1982’de “Yazarlar Birliği Dil ödülü”, 1995’te “Özbekistan Yazarlar Birliği Milletlerarası Kaşgarlı Mahmud Mükafatı”, 2004’te “7. Balkanlar Türk Kültürüne Hizmet Ödülü” ve 2012’de “Karaman Dil Ödülü”nü aldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından “2017 Kültür ve Turizm Bakanlığı Özel Edebiyat Ödülü” takdim edilen Doğan, 2021’de ise “Mehmet Akif İnan Kültür Sanat ve Edebiyat Ödülü”ne layık görüldü. Uzun yıllar gazetemizde köşe yazarlığı da yapan usta yazar Mehmet Doğan tedavi gördüğü hastanede ruhunu Rahman’a teslim etti. Ankara’da 77 yaşında Hakk’a yürüyen Doğan, Hacı Bayramı Veli Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından Ankara’da bulunan Taceddin Dergâhının bahçesine defnedildi.

“TÜRKÇEYİ MİLLETİN HAFIZASI OLARAK GÖRDÜ”

Diğer yandan Türkiye Yazarlar Birliği İstanbul Şube Başkanı ve yazar Mahmut Bıyıklı, Türk kültür ve düşünce hayatının önemli isimlerinden D. Mehmet Doğan’ın hayatını, mücadelesini ve geride bıraktığı kültürel mirası anlattı. Bıyıklı, Doğan’ın özellikle Türkçe konusundaki hassasiyetine dikkat çekerek, “Türkçeye sahip çıkmadan Türkiye’ye sahip çıkmayız” anlayışını hayatının merkezine aldığını ifade etti. D. Mehmet Doğan’ın çok yönlü bir şahsiyet olduğuna dikkat çeken Mahmut Bıyıklı, Doğan’ın hayatı boyunca farklı alanlarda çalışmalar yürüttüğünü ve kültür, dil, edebiyat ve maarif meseleleri için büyük bir mücadele verdiğini belirtti. D. Mehmet Doğan’ın entelektüel şahsiyetini anlamanın yolunun onun Türkçeye bakışını anlamaktan geçtiğini ifade eden Bıyıklı, Doğan’ın Türkçeyi yalnızca bir iletişim aracı olarak görmediğini söyledi. Bıyıklı, “O, Türkçeye milletin hafızası, kültürün taşıyıcısı, kimliğin özü olarak bakmıştır. Dil onun için her zaman bir varoluş meselesidir. ‘Türkçeye sahip çıkmadan Türkiye’ye sahip çıkmayız’ anlayışı, onun fikir dünyasının temel taşlarından biri olmuştur” dedi. Türkçenin mimariden musikîye, hat sanatından şehircilik anlayışına kadar bütün bir kültürün omurgasını oluşturduğunu belirten Bıyıklı, dilde meydana gelen tahribatın yalnızca kelimelerin kaybı anlamına gelmediğini vurguladı. Bıyıklı, “Dildeki yıkım, sadece kelimelerin kaybı değil; aynı zamanda hafızanın silinmesi, zihnin daralması ve kültürün köksüzleşmesidir” ifadelerini kullandı.

“ELEŞTİRMEKLE YETİNMEDİ, TÜRKÇENİN İHYASI İÇİN ÇALIŞTI”

Doğan’ın dilde gerçekleştirilen tasfiyelere yönelik eleştirilerinin yanında, Türkçenin yeniden ihyası için somut çalışmalar da ortaya koyduğunu belirten Bıyıklı, özellikle Büyük Türkçe Sözlük çalışmasına dikkat çekti. Bıyıklı, “Doğan, dilde yapılan tasfiyelerin milletin hafızasına indirilmiş en ağır darbelerden biri olduğunu söylerdi. Ancak o yalnızca eleştirmekle kalmadı. Ömrünü verdiği çalışmalarla Türkçenin yeniden ihyası için büyük bir gayret gösterdi. 1981’de yayımladığı Büyük Türkçe Sözlük, bugün onlarca baskıya ulaşmış, her baskıda genişleyen ve zenginleşen bir kültür hazinesi hâline gelmiştir” diye konuştu. D. Mehmet Doğan’ın aynı zamanda kurucu bir şahsiyet olduğuna vurgu yapan Mahmut Bıyıklı, 1978 yılında kurucuları arasında yer aldığı Türkiye Yazarlar Birliği’nin, Doğan’ın fikir hayatının kurumsallaşmış önemli bir nişanesi olduğunu ifade etti. Bıyıklı, Türkiye Yazarlar Birliği’nin zaman içerisinde yalnızca bir dernek olmaktan çıkarak önemli bir kültür ocağına dönüştüğünü belirterek, “Konferanslar, şiir şölenleri, paneller, anma programları ve kültür faaliyetleriyle Türkiye’nin kültürel hafızasının diri tutulmasına katkı sağladı. Mehmet Doğan’ın bu yapının oluşmasında ve gelişmesinde büyük emeği vardır” dedi.

“ÂKİF’E ÖMRÜ BOYUNCA HİZMET ETTİ”

D. Mehmet Doğan’ın hayatında ideallerin yalnızca teorik düşünceler olarak kalmadığını, hayatın her alanına nüfuz eden bir adanmışlığa dönüştüğünü söyleyen Bıyıklı, Doğan’ın İstiklal Şairi Mehmet Âkif Ersoy’a olan bağlılığına da dikkat çekti. Bıyıklı, “Doğan, İstiklal Şairimize büyük bir bağlılıkla ömrü boyunca hizmet etti. Âkif’in fikirlerini, eserlerini ve dünya görüşünü gelecek nesillere taşımak için olağanüstü bir çaba gösterdi” ifadelerini kullandı. Doğan’ın Türk dünyasıyla Türkiye arasında kültürel köprüler kurulmasına da büyük önem verdiğini belirten Bıyıklı, kaleme aldığı eserlerle farklı nesilleri beslemeye devam ettiğini söyledi.

ESERLERİ KÜLTÜR MÜCADELESİNİN DERİN İZLERİNİ TAŞIYOR

Mahmut Bıyıklı, D. Mehmet Doğan’ın eserlerinin bugün de güncelliğini koruduğunu belirterek, özellikle Batılılaşma İhaneti, Yüzyılın Soykırımı: Dil ve Büyük Türkçe Sözlük çalışmalarının onun fikir dünyasını anlamak açısından önemli olduğunu ifade etti. Bıyıklı, “Batılılaşma İhaneti hâlâ güncelliğini koruyan bir manifesto gibidir. Yüzyılın Soykırımı: Dil, bir milletin nasıl hafızasız bırakıldığını belgeleyen önemli bir uyarıdır. Büyük Türkçe Sözlük ise bir milletin kelimelerle yeniden ayağa kalkışının sembolüdür. Bunun yanında sayısız makale, deneme, konferans ve seminer onun ömrünü adadığı dil ve maarif davasının tuğlalarıdır” dedi. D. Mehmet Doğan’ın kendisini tanıyanlar açısından yalnızca bir yazar ve fikir insanı olmadığını ifade eden Bıyıklı, onun aynı zamanda gençlere yol gösteren bir ağabey olduğunu söyledi. Bıyıklı, “Kültürümüzde ağabeylik sadece yaşça büyük olmak değildir. Tecrübe, irfan ve sorumlulukla yol göstermek demektir. Doğan, Türkiye Yazarlar Birliği çatısı altında nice gence ağabeylik etmiş, onları cesaretlendirmiş, yazmaya teşvik etmiş ve ufuk kazandırmıştır” diye konuştu.